Madrilenen verdeeld over overkapping

De gedeeltelijke overkapping van de ringweg van Madrid is het grote voorbeeld voor de initiatiefnemers van Ringland in Antwerpen. ‘Een succesverhaal’, luidt het. Maar in Madrid zijn de meningen verdeeld. ‘Oké, er is minder geluids overlast en we hebben meer groen. Maar het verkeer is nog drukker en de schulden zijn immens. En dat de luchtkwaliteit ver beterd is, moeten we ook maar geloven.’

Een doordeweekse lenteavond aan de oevers van de rivier Manzanares in Madrid. Kinderen leven zich uit in een van de 17 speeltuintjes. Vrouwen op leeftijd zitten op een bankje te keuvelen. Tienermeisjes liggen te giechelen op het grasveld. Wandelaars, fietsers, joggers en skaters kruisen elkaar vervaarlijk. ‘En dan is het nu nog relatief rustig. Je zou de stormloop op dit stukje Madrid in het weekend moeten zien’, zegt Edu, een geboren en getogen Madrileen.

Tien jaar geleden waren deze taferelen ondenkbaar. Toen poogden tienduizenden auto’s zich hier dagelijks een weg te banen van punt A naar punt B in de Spaanse hoofdstad. De files op de M30, een van de vier grote ringwegen in Madrid, leidden tot gefrustreerde autobestuurders. Klachten over lucht- en lawaaihinder waren legio.

Voor de conservatieve politicus Alberto Ruiz-Gallardón was de maat vol. ‘Basta ya! Nu is het genoeg geweest!’, concludeerde hij in de zomer van 2002. Hij besloot een jaar later een gooi te doen naar het burgemeesterschap van Madrid met een duidelijke boodschap: een stem voor mij is een stem voor de heraanleg van de verguisde M30.

De strategie legde Gallardón geen windeieren. De PP-politicus mocht in de lente van 2003 niet alleen de burgemeesterssjerp omgorden, de Madrileense kiezer gaf hem de facto ‘carte blanche’ door hem een volstrekte meerderheid te gunnen.

Gallardón greep dat ruime mandaat gretig aan om vanaf dag één voluit te gaan voor de infrastructuurwerken, herinnert Juan Bravo zich. Hij is al jaren de trouwe luitenant van Gallardón, in de periode 2003-2011 als schepen van Financiën in Madrid en vandaag op het ministerie van Justitie waar Gallardón sinds eind 2011 de plak zwaait.

Technische kopzorgen

Op bepaalde delen van het 32,5 kilometer lange M30-traject kwamen nieuwe kruispunten, werden oversteekplaatsen voor voetgangers en fietsers verplaatst en op- en afritten radicaal geschrapt. Maar het meest in het oog springt de overkapping van een 6 kilometer lang traject langs de oevers van de Manzanares. ‘Daar lagen ook de grootste technische uitdagingen’, zegt Bravo. ‘Nergens ter wereld waren ooit tunnels aangelegd met een diameter van 15 tot 20 meter.’

De uitverkoren bouwbedrijven kregen drie jaar om het project te realiseren. De technische en veiligheidseisen bezorgden de ingenieurs slapeloze nachten. ‘Voor voertuigen van meer dan 7,5 ton en uitzonderlijke transporten zijn de tunnels bijvoorbeeld verboden terrein’, verduidelijkt Manuel Arnaiz, de ingenieur die het project mee uitwerkte.

Gallardón kon in 2007 bij de kiezer pronken met zijn heraangelegde ring. ‘Het aantal ongevallen daalde sindsdien en de geluidsoverlast nam af, net als de luchtvervuiling en de files’, klopt Bravo zich op de borst. Zijn baas deed meteen een gooi naar een tweede mandaat met de belofte aan de oevers van de Manzanares een park van 1,2 miljoen vierkante meter aan te leggen. ‘Dankzij de overkapping aan de oevers van de rivier en de aanleg van het park Madrid Río is het vandaag inderdaad een pak aangenamer wonen in deze buurt. En veiliger’, zegt Edu, die in het park graag een looptraining afhaspelt.

Onverantwoord

Maar niet alle Madrilenen zijn even enthousiast over de heraanleg van de M30. Een taxirit door de beruchte tunnels brengt ons van de noordkant van het overkapte stukje ring naar de wijk Legazpi. Op een terrasje aan de gelijknamige Plaza zit Juan José Fuentebaya al te popelen om zijn verhaal te doen. Samen met andere verontruste buurtbewoners richtte hij enkele jaren geleden de Asociación de Vecinos Nudo Sur op.

‘Het stadsbestuur ging onverantwoord te werk’, steekt de leraar van wal. ‘Voor de overkapping van de ringweg legden bouwbedrijven tunnels aan onder de fundamenten van huizen hier rond het plein. En wat verderop, in het midden van een park waar kinderen spelen en vlak bij enkele woningen, komt een buis uit de grond. Die moet de vervuilde lucht uit de tunnels afvoeren’, vertelt hij verontwaardigd. Aan de beweringen van het stadsbestuur dat die lucht door een ingenieus ventilatie- en filtersysteem in de tunnels gezuiverd is voor ze aan de oppervlakte komt, hecht Fuentebaya geen geloof.

‘Er schort wel meer aan die tunnels’, zet de voorzitter van de buurtvereniging zijn betoog voort. ‘We hebben foto’s waarop duidelijk te zien is dat de nooduitgangen in de kokers maandenlang gesloten waren.’ Maar wat hem nog het meest stoort, is het gebrek aan inspraak van de Madrilenen in het project. ‘Nooit heeft Gallardón naar ons geluisterd! Hij beweert dat hij informatievergaderingen georganiseerd heeft? Ga weg. Het stadsbestuur heeft slechts één ding gedaan: propagandafoldertjes uitgedeeld met mooie verhaaltjes!’

Fuentebaya neemt een slok van zijn biertje en een hap van zijn broodje ham, en vervolgt zijn tirade. ‘Zie je dat ruiterstandbeeld daar op het midden van het plein? Dat staat al sinds het begin van de werken ingepakt. Omdat het stadsbestuur zich zo diep in de schulden stak voor dat megaproject van de M30, is er vandaag zelfs geen geld meer om het beeld in zijn oorspronkelijke staat te herstellen. Voor het schoonhouden van de straten is er al evenmin geld. En dat terwijl wij elk jaar meer belastingen moeten betalen opdat het stadsbestuur zijn miljardenschuld bij de banken kan aflossen.’

Dat de geluidsoverlast afgenomen is, geeft Fuentebaya grif toe. ‘Wat wil je, als ze de auto’s onder een laag beton stoppen?’ Ook Paco Segura, de coördinator van de vereniging Ecologistas en Acción, erkent dat de lawaaihinder een pak minder is door de overkapping van een deel van de M30. En dat de buurt aangenamer is. ‘Maar dat zijn meteen ook de enige voordelen van dat faraonisch project’, sneert de Ecologistas-coördinator. Samen met leden van de politieke oppositie, buurtbewoners en vakbonden richtten de Ecologistas in 2005 het platform ‘M30 no + coches’ (M30 niet nog meer auto’s) op. In folders, op spandoeken en tijdens betogingen uitten zij hun ongenoegen over het project.

‘Het stadsbestuur betoogde dat zijn plan de levenskwaliteit in het centrum zou verbeteren. Maar eigenlijk was dat betoog een smoes om de capaciteit van de ringweg op te drijven. Het aantal rijstroken nam toe. Vandaag rijden dan ook meer auto’s over de M30 dan voor de werken. Voor de werken passeerden dagelijks zowat 200.000 wagens op de plaats waar nu de overkapping is. Vandaag zijn dat er ruim 500.000.’

Segura klaagt ook aan dat het stadsbestuur nooit de impact op de levensomstandigheden van de buren onderzocht heeft. ‘Dat vond ook het Europees Hof van Justitie. Dat oordeelde enkele jaren geleden dat het project illegaal was omdat nooit een milieustudie is uitgevoerd. En de man die destijds illegale dingen deed, zit nu op de stoel van minister van Justitie’, zegt hij doelend op ex-burgemeester Gallardón.

Het stadsbestuur deed volgens hem nog wel meer dingen die niet door de beugel kunnen. ‘Volgens de stad is de luchtvervui-ling dankzij de werken aan de M30 afge-nomen. Tja, niet moeilijk als ze de meetpunten weghalen bij de ringweg en ze plaatsen in de buurt van parken. En als de luchtkwaliteit dan toch wat verbeterde en de files verminderden, hebben we dat te danken aan de economische crisis. Die deed het gebruik van de auto wat dalen.’ Volgens hem moet het bestuur veel drastischer de auto weren uit de stad. Diego Cruz, de fractieleider van de socialistische oppositie in het Madrileense stadsbestuur, deelt die mening. ‘De auto is nog altijd gewoon koning in Madrid.’

Nieuwe stad

De aanhangers van Gallardón laten zich niet uit hun lood slaan door de kritiek. Zij blijven ‘hun kindje’ met grote overtuiging verdedigen. ‘Akkoord, Madrid heeft enkele jaren serieus afgezien door de werken, en het project was immens duur. Maar het was zeker de moeite waard. Gallardón beloofde een heel nieuwe stad. Hij hield woord’, zegt zijn rechterhand Bravo gedecideerd.

Om die laatste uitspraak moet oppositieman Diego Cruz eens hartelijk lachen. ‘De stad nieuw leven ingeblazen? Gallardón deed slechts een ding: zijn prestigeproject uitvoeren. Net zoals farao’s vroeger pyramides bouwden.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content