‘Ngo's kijken weg van misbruik om geen geld te verliezen'

Een reddingsschip van Artsen zonder Grenzen. De hulporganisatie heeft de problematiek van seksueel grensoverschrijdend gedrag door hulpverleners zelf aangekaart. ©EPA

Het seksschandaal bij het Britse Oxfam stuurt een schokgolf door de ngo-wereld. Ook Artsen zonder Grenzen meldt nu 146 klachten over seksueel ongewenst gedrag. 'Dit is een sectorbreed probleem.'

De hulporganisatie, die wereldwijd 40.000 medewerkers telt, onderzocht vorig jaar 146 klachten. In veertig gevallen ging het om misbruik of ongewenst gedrag, in 24 zaken was dat seksueel van aard. Dat maakt Artsen zonder Grenzen zelf bekend.

De ngo-wereld beleeft haar ‘me-too-moment’, sinds een seksschandaal bij het Britse Oxfam. De Belgische directeur van Oxfam UK, Roland van Hauwermeiren, organiseerde in 2011 seksfeesten in het door een aardbeving getroffen Haïti. Mogelijk waren er minderjarige meisjes aanwezig. De man deed in 2004 hetzelfde voor een organisatie in Liberia en kon na zijn ontslag bij Oxfam aan de slag bij een Franse ngo in Bangladesh.

Werken in gevaarlijke omstandigheden trekt een bepaald type cowboy aan.
Dyan Mazurana
Tuft University

De Britse overheid heeft een onderzoek bevolen naar de manier waarop Oxfam het misbruik heeft afgehandeld. Oxfam verwerft meer dan veertig procent van haar budget, dat bijna een half miljard bedraagt, uit overheidssubsidies. Ruim een kwart komt van particuliere donoren.

Het is die grote financiële afhankelijkheid die er voor zorgt dat ngo’s schandalen liever intern afhandelen, zegt Nadia Molenaers, expert ontwikkelingsbeleid (UAntwerpen). ‘Stakeholders worden meestal wel ingelicht, het grote publiek niet. Hun reputatie is veel geld waard. Schade betekent onmiddellijk verlies. Maar de hele sector zal de prijs voor dit schandaal betalen.’

Het gaat om enkele rotte appels
Stefaan Declercq
Oxfam Solidariteit

Politie

Oxfam is een koepelorganisatie van 17 zelfstandige ngo’s. ‘Oxfam België heeft hier formeel niets mee te maken’, zegt directeur Stefaan Declercq. De in opspraak geraakte Belg heeft, voor zover bekend, geen linken met Oxfam België.

‘Wij kenden enkel de grote lijnen van de problemen in Haïti. We wisten niet dat het om seksueel wangedrag ging. Dat was fout. Oxfam had ook naar de politie moeten stappen.’ Volgens Declercq zijn amper 180 van de 150.000 actieve donoren afgehaakt. ‘Dit probleem draait volgens ons om enkele rotte appels.’

Machocultuur

Het is pijnlijk dat net Oxfam in het oog van de storm staat, zegt onderzoekster Dyan Mazurana, van de Amerikaanse Tufts University in Boston. ‘Sinds het schandaal heeft Oxfam enorme stappen gezet om misbruik intern te kunnen melden. Heel wat organisaties steken vandaag hun kop in het zand en hopen dat niemand hun richting uitkijkt, uit angst geld te verliezen. Zij hebben zelfs geen meldingssysteem.’

Zij schreef een onthutsend rapport over wijdverspreid seksueel wangedrag onder hulpverleners. De daders zijn meestal mannelijke collega’s. Een machocultuur, alcohol- en drugmisbruik en een gevoel van wetteloosheid werken misbruik in de hand. ‘Werken in gevaarlijke omstandigheden trekt een bepaald type cowboy aan. De omstandigheden faciliteren grensoverschrijdend gedrag.’ Een intern meldingssysteem kan maar werken als het hoger management ook ingrijpt, zegt Mazurana. ‘Dat heeft Oxfam nagelaten. Maar dit is een sectorbreed probleem.’

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content