analyse

‘Trump gooit Erdogan levenslijn toe'

De Turkse militaire actie in Noord-Syrië kan de populariteit van president Erdogan opkrikken. ©EPA

Onder de lyrische naam ‘Vredesbron’ ging woensdag de Turkse operatie in het noordoosten van Syrië van start. Maar wat heeft president Erdogan daarmee te winnen? ‘Vanuit zijn perspectief kan hij niet anders.’

‘Voor het eerst in mijn leven heb ik niet meer voor Erdogan gestemd’, zegt Serhan vanuit zijn gele taxi in Antalya. Waarom? ‘Omdat de Syriërs weg moeten’, zegt de hippe dertiger resoluut. ‘Ze zijn te duur en nemen onze jobs af.’ Serhan vat ongewild de belangrijkste drijfveren voor de Turkse inval in het noordoosten van Syrië samen: de economie en de vluchtelingen.

‘President Recep Tayyip Erdogan had deze operatie broodnodig’, zegt Selcuk Colakoglu, professor internationale relaties en directeur van een belangrijke denktank in Ankara. ‘Hij moest dringend de aandacht verleggen. Weg van de slabakkende economie en weg van de vluchtelingen.’ Die laatsten worden meer en meer gezien als concurrenten in de strijd voor een job.

Erdogan moest dringend de aandacht verleggen. Weg van de slabakkende economie en weg van de vluchtelingen.
Selcuk Colakoglu, Professor internationale relaties

De Turken kreunen al maanden onder een slabakkende economie. Tegelijk groeit de frustratie over de 3,6 miljoen Syrische vluchtelingen die Turkije opvangt. Net als taxichauffeur Serhan vinden velen dat het genoeg is geweest: te veel en te duur.

Het gevolg is dat de kritiek op het beleid van Erdogan aanzwelt. Vaak openlijk. In gesprekken beginnen Turken spontaan hun ongenoegen te uiten. Dat bleek ook in het stemhokje. Erdogan behield nipt zijn presidentschap maar verloor zijn parlementaire meerderheid. Alleen met de hulp van de ultranationalistische MHP, waarmee een alliantie was gesmeed, haalden zijn AKP een parlementaire meerderheid. En bij de gemeenteraadsverkiezingen van eind maart glipten de belangrijkste metropolen, waaronder Istanboel en Ankara, door de vingers van de AKP.

‘Door de terugtrekking van de Verenigde Staten gooit president Donald Trump een levenslijn naar Erdogan’, zegt Berk Esen van de Bilkent University in Ankara. Colakoglu beaamt. ‘Vanuit zijn perspectief heeft Erdogan geen andere keuze. Als de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen zich herhaalt bij de presidentsverkiezingen van 2023, is het over en uit voor hem.’

Volgens Esen gokt en hoopt Erdogan nu op een ‘rally around the flag-effect’. Het is een tactiek die Erdogan al eerder heeft gebruikt om zij populariteit op te krikken. Bovendien wil hij straks kunnen uitpakken met de overplaatsing van 2 tot 3 miljoen Syriërs eens het gebied in Turkse handen is. ‘Erdogan was al lang op zoek naar een uitweg’, zegt Esen. ‘Uiteraard zijn de aantallen overdreven. Maar al zijn het er maar 200.000, het is beter dan niets. Hij moet de morrende bevolking iets geven.’

Doorn in het oog

Uiteraard spelen ook veiligheidsoverwegingen. De Koerdisch-Syrische militie YPG is al langer een doorn in het oog van Ankara. Terwijl haar in Turkije opererende zusterorganisatie PKK op de Turkse, Europese en Amerikaanse terreurlijsten staat, werd de YPG de belangrijkste bondgenoot van de VS in de strijd tegen IS.

Geen enkele politicus in Turkije is zo gek om de aanval te veroordelen. Dat weet Erdogan.

Dat heeft Turkije nooit kunnen verteren. En al zeker niet omdat de Koerden versterkt uit de Syrische chaos kwamen. De YPG maakte gebruik van de zwakke positie van het Assad-regime om een gebied zo groot als Nederland te claimen, de door Koerden gedomineerde regio Rojava ten oosten van de Eufraat.

Zolang de Koerden van de YPG er voet aan de grond hebben, blijft een geografisch eengemaakt Koerdisch gebied aan de volledige zuidgrens van Turkije een hypothetische mogelijkheid. Dat is een rode lijn voor Ankara want het zou de Turkse Koerden op separatistische ideeën kunnen brengen.

Belangrijk is dat ook de Turkse oppositie, op de pro-Koerdische HDP na, zich breed achter de operatie schaarde. Kemal Kilicaroglu, de voorzitter van de belangrijkste oppositiepartij CHP, wenste de Turkse soldaten succes. ‘We zullen operatie Vredesbron zo snel mogelijk met succes voltooien. Moge God onze kinderen en zonen zegenen.’ Geen enkele politicus in Turkije is zo gek om de aanval te veroordelen. ‘Dat weet Erdogan. Het is een deel van zijn strategie’, zegt Esen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect