analyse

Het verdriet van Venezuela

Sinds april raken gemaskerde jongeren bijna slaags met de ordediensten in Venezuela. ©REUTERS

Venezuela zit op ’s werelds grootste oliereserves en heeft troeven te over om welvarend te zijn. Toch kampt het land met economisch onheil en humanitaire rampspoed. ‘Het lijkt wel oorlogsgebied.’

Beelden van verlaten en gebarricadeerde Venezolaanse straten gingen de afgelopen dagen de wereld rond. De rolluiken voor de winkeletalages in verschillende steden bleven dicht. In het straatbeeld maakten affiches met woorden als ‘Een dag staking voor een leven vol vrijheid’, ‘Gesloten wegens dictatuur’ of ‘Nationale burgerstaking’ duidelijk dat de Venezolanen het werk neergelegd hadden.

De actie vormde de voorlopige climax van een protestcampagne die op 1 april op gang geschoten is. Vrijwel dagelijks trokken tegenstanders van het regime van president Nicolás Maduro de afgelopen 3,5 maand de straat op. De demonstraties volgen zeker in de hoofdstad Caracas stilaan een vast patroon.

Clashes

©Mediafin

Duizenden mensen beginnen een vreedzame mars op de regeringsgebouwen in de hoofdstad. Maar op hun bestemming geraken ze nooit. Want zowat halfweg de route versperren zwaarbewapende ordediensten - traangas, rubberkogels en waterkanonnen in de aanslag - hen de weg.

Lang duurt het nooit of gemaskerde jongeren, gewapend met stenen, katapulten, molotov- en ‘puputovcocktails’ (voorwerpen gevuld met water en uitwerpselen), verdringen de vreedzame demonstranten van de eerste rijen.

Bij de gewelddadige clashes tussen beide kampen kwamen sinds 1 april al meer dan 100 mensen om. Zeker 1.400 anderen raakten gewond. De veiligheidsdiensten arresteerden ook meer dan 3.000 mensen. Bijna 340 burgers zijn voor een militaire rechtbank aangeklaagd wegens landverraad.

Oppositie

Tot de protestmarsen is opgeroepen door de oppositie. Een uitspraak van het hooggerechtshof vormde de katalysator. Die instelling, waar aanhangers van Maduro en diens voorganger Hugo Chávez (1999-2013) in de meerderheid zijn, ontnam het door de oppositie gecontroleerde parlement eind maart al zijn macht.

In het Venezolaanse straatbeeld duiken slogans op die president Maduro ervan beschuldigen een dictatuur geïnstalleerd te hebben. ©REUTERS

Na fors protest kwam het hof enkele dagen later weliswaar deels op die beslissing terug. Maar voor de oppositie was de maat vol. Zij trok de straat op om nieuwe verkiezingen en de vrijlating van alle politieke gevangen te eisen.

Dat de demonstraties nu al bijna vier maanden aanhouden, bewijst dat veel Venezolanen stilaan de wanhoop nabij zijn. Hun land is de afgelopen jaren in sneltreinvaart gemuteerd van een van de stabielste en meest welvarende democratieën van Latijns-Amerika naar een staat die balanceert op de rand van de economische afgrond.

Bedrijven over de kop

Al vier jaar worstelt Venezuela met een diepe recessie. Bedrijven sloten massaal de deuren en ondernemingen die blijven voortbestaan, draaien op amper een derde van hun capaciteit volgens werkgeversfederatie Fedecamaras. Werknemers zijn vergeefs op zoek naar een job.

100 doden
Bij gewelddadige clashes tussen tegenstanders van president Maduro en de ordediensten vielen de voorbije 3,5 maand meer dan 100 doden.

De inflatie stevent tegen eind volgend jaar af op een duizelingwekkend cijfer volgens het Internationaal Monetair Fonds: meer dan 2.000 procent (zie grafieken). Omdat lonen in het land niet automatisch geïndexeerd worden, zien de Venezolanen hun koopkracht in ijltempo slinken.

Met alle gevolgen van dien: steeds meer mensen glijden weer weg in armoede. Ondervoeding duikt opnieuw op. En basisproducten als rijst, pasta, suiker, melk of wc-papier zijn schaars.

Schuld van VS

Volgens president Maduro zijn de Verenigde Staten en de Venezolaanse zakenwereld debet aan de crisis. ‘Via economische oorlogsvoering en een bewuste onderproductie proberen ze mij van de macht te verdrijven’, betoogt de linkse populist.

Maar economen hebben een andere verklaring voor het ontij: twee decennia economisch mismanagement door Chávez en zijn kroonprins Maduro. Toen Chávez in 1999 aan de macht kwam, had hij een doel: de armste lagen van de bevolking mee laten profiteren van ’s lands olierijkdommen.

De voormalige Venezolaanse president, Hugo Chávez, wilde de armen in zijn land ook laten meeprofiteren van de olierijkdommen. ©EPA

Met petrodollars ging hij basisproducten subsidiëren. Omdat de chavistas de prijzen lager hielden dan de productiekost, gaven heel wat bedrijfsleiders, landbouwers voorop, er de brui aan. Zij scheurden hun broek aan de teelt van graan, groenten of vee. Om die producten toch in de handel te houden, voerde de overheid ze in. Ze sprak de goudreserves aan om de import te financieren.

En toen crashte de olieprijs. Omdat de prijs voor het zwarte goud zowat halveerde, kwamen de Venezolaanse autoriteiten snel in financiële ademnood. Want maar liefst 95 procent van de inkomsten haalt het land uit de olie-export.

Armoede en honger

De economische malaise heeft intussen ook een humanitaire ramp veroorzaakt in het Latijns-Amerikaanse land. Vriend en vijand waren het er over eens dat Chávez’ ‘Bolivariaanse Revolutie’ toch enkele verdiensten had: miljoenen mensen waren uit de armoede gehaald, de honger was uitgeroeid en de armsten kregen toegang tot gezondheidszorg.

Het is alsof we een eeuw teruggekatapulteerd zijn in de tijd. Door een tekort aan infrastructuur, apparatuur, personeel en medicijnen moeten we improviseren zoals in oorlogsgebied.
Venezolaanse dokters

Maar door het acute tekort aan voedsel, sanitaire producten en geneesmiddelen dreigt die vooruitgang van de afgelopen decennia tenietgedaan te worden.

Uit onderzoek van de Universidad Central de Venezuela blijkt dat liefst 76 procent van de Venezolaanse ziekenhuizen met een geneesmiddelentekort kampt. Meer dan 80 procent heeft niet genoeg chirurgisch materiaal.

In zeven op de tien hospitalen is de watervoorziening regelmatig onderbroken en minder dan 10 procent van de operatiekwartieren in het land is volledig operationeel. Daardoor moeten dokters streng selecteren wie eerst onder het mes mag.

Oorlogsgebied

‘Het is alsof we een eeuw teruggekatapulteerd zijn in de tijd. Door een tekort aan infrastructuur, apparatuur, personeel en medicijnen moeten we improviseren zoals in oorlogsgebied’, getuigden enkele dokters onlangs in de Britse krant The Guardian.

Vorig jaar steeg de kindersterfte al met 30 procent. De maternale sterfte schoot met 65 procent omhoog terwijl het aantal malariagevallen met 76 procent klom. Ook difterie is aan een opmars bezig. Twintig jaar geleden was Venezuela het eerste Latijns-Amerikaanse land dat de infectieziekte uitroeide.

Vrede en stabiliteit

De economische en humanitaire rampspoed doet steeds meer chavistas afhaken. Nog slechts 20 procent van de bevolking steunt Maduro. De president lijkt stilaan voor zijn job te vrezen.

30 procent
De kindersterfte steeg vorig jaar met 30 procent.

In een poging het tij te keren besloot hij een grondwetgevende vergadering bijeen te roepen. Die constituante moet de grondwet herschrijven. ‘Om de vrede en economische stabiliteit te verzekeren’, betoogt de erfgenaam van Chávez.

Maar de antichavistas zien in de verkiezing van dat orgaan een manoeuvre om het door de oppositie gecontroleerde parlement buitenspel te zetten. In de constituante, die uit 545 leden zal bestaan, is immers geen plek voor die oppositie. Aan de vergadering zullen vooral Venezolanen kunnen deelnemen die afkomstig zijn van het platteland, waar Maduro nog het populairst is.

Verdeeldheid groter dan ooit

De verkiezing van de constituante, die gepland staat voor 30 juli, verdeelt het Latijns-Amerikaanse land nog meer. Zeven op tien Venezolanen kanten zich tegen het initiatief.

Als Venezuela overgeleverd dreigt te worden aan chaos en geweld en de Bolivariaanse Revolutie vernietigd dreigt te worden, trekken wij ten strijde.
Nicolás Maduro
Venezolaanse president

Zelfs voor een deel van de chavistas gaat de president nu zijn boekje te buiten. ‘Ik ben er niet toe bereid 545 mensen een blanco cheque te geven, ook al zouden dat de meest intelligente, eerlijke mensen op aarde zijn. Dit initiatief gaat in tegen de fundamentele principes van het chavismo. De constituante zet ons niet op weg naar vrede, ze zal onze natie nog meer verdelen’, zei Mari Pili Hernández, de voormalige baas van de staatstveiligheid en chavista van het eerste uur.

De internationale gemeenschap voerde de afgelopen dagen de druk op de Venezolaanse autoriteiten op om hun plannen te wijzigen. Maar zelfs het vooruitzicht van zware economische sancties door de Verenigde Staten - de belangrijkste importeur van Venezolaanse olie - lijkt geen indruk te maken op Maduro. ‘De verkiezing van de constituante op 30 juli gaat door’, luidt het.

Maduro dreigt

Meer dan ooit lijkt de 54-jarige oud-buschauffeur van plan zijn mandaat, dat tot december 2018 loopt, uit te doen. ‘Als Venezuela overgeleverd dreigt te worden aan chaos en geweld en de Bolivariaanse Revolutie vernietigd dreigt te worden, trekken wij ten strijde. We zullen ons nooit overgeven! Wat we niet via de stembus kunnen bereiken, zullen we met wapens nastreven! We zullen zullen ons vaderland bevrijden met wapens!’, zei Maduro eind juni.

Als hij dat dreigement hard maakt, dreigt Venezuela herschapen te worden in echt oorlogsgebied.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud