nieuwsanalyse

Venezuela begeeft zich op onbekend terrein

Oppositieleider Juan Guaidó riep zichzelf voor een schare aanhangers uit tot interim-president van Venezuela. ©REUTERS

De machtsstrijd in Venezuela bereikt een climax nu oppositieleider Juan Guaidó zich uitgeroepen heeft tot interim-president. Maar het leger, al decennia een scheidsrechter in de Venezolaanse politiek, laat het regime van Nicolás Maduro nog niet vallen.

Venezuela was donderdag nog steeds in de ban van de coup de théatre die zich een dag eerder op het politieke toneel afgespeeld had. Voor een schare tegenstanders van Nicolás Maduro had oppositieleider Juan Guaidó zich voor aanvang van een grote protestmars tot interim-staatshoofd van het land uitgeroepen. ‘Ik zweer de bevoegdheden van het presidentschap op te nemen om een einde te maken aan de usurpatie’, stak de 35-jarige industrieel ingenieur van wal, zinspelend op het omstreden tweede mandaat van Maduro als president.

‘Venezuela kan weer hopen. Wij laten ons volk niet in de steek. Terwijl Maduro niemand beschermt, gaan wij de grondwet en de mensenrechten redden.’ De oppositieleider beloofde een overgangsregering op de been te brengen en zo snel mogelijk vrije verkiezingen te organiseren.

Voor velen kwam de demarche van Guaidó als een verrassing. Voordat hij het amper drie weken geleden tot voorzitter van het democratisch verkozen Venezolaanse parlement schopte, was de zoon van een taxichauffeur op Tenerife zelfs voor heel wat Venezolanen een nobele onbekende. Laat staan dat veel internationale leiders al van hem gehoord hadden.

Strak geregisseerd

Toch was Guaidó’s initiatief niet ingegeven door de euforie van het moment. Het heeft er alle schijn van dat de actie strak geregisseerd was. Want de woorden van de Venezolaanse oppositieleider waren nauwelijks doorgedrongen tot zijn aanhangers of de internationale steunbetuigingen stroomden al binnen.

De Verenigde Staten zetten de toon. ‘De Venezolanen hebben te lang geleden onder het onwettige regime van Maduro. Ik erken Juan Guaidó dan ook officieel als interim-president van Venezuela. De VS zullen hun diplomatieke en economische macht ten volle aanwenden om de Venezolaanse democratie te herstellen’, zei Amerikaans president Donald Trump. Al snel sloten Canada en heel wat Latijns-Amerikaanse landen, veelal met rechtse staatshoofden, zich daarbij aan.

De demarche doet Venezuela op onbekend terrein belanden. Want ondanks de internationale druk weigert Maduro een stap opzij te doen.

De demarche doet Venezuela op onbekend terrein belanden. Want ondanks de internationale druk weigert Maduro een stap opzij te doen. Hij verbrak de diplomatieke relaties met de VS en gaf de Amerikaanse diplomaten 72 uur om het land te verlaten. De politieke erfgenaam van ex-president Hugo Chávez had ook een waarschuwing voor zijn landgenoten in petto. ‘Vertrouw die gringo’s niet! De Amerikanen hebben geen vrienden. Ze handelen alleen uit eigenbelang en hebben nu hun oog laten vallen op onze olie, ons gas en ons goud.’

Dat Maduro de hakken in het zand zet, is geen verrassing. Vooralsnog behouden hij en zijn medestanders de controle over alle cruciale instellingen in de olierijke staat. Ook op alle sleutelposities in de gerechtelijke wereld zitten vertrouwelingen van het regime. Bovendien schaarden enkele grote internationale spelers, zoals China, Rusland en Turkije, zich achter de oud-buschauffeur. Onlogisch is dat in het geval van Peking en Moskou niet. Zij pompten de voorbije jaren tientallen miljarden in het land dat economisch aan de grond zit.

Steun leger

Maar bovenal kan de 56-jarige Maduro nog altijd rekenen op de steun van ’s lands legertop. ‘Ik waarschuw het Venezolaanse volk dat een staatsgreep gepleegd wordt tegen onze instellingen, onze democratie, onze grondwet en onze legitiem verkozen president Nicolás Maduro’, stelde generaal Vladimiro Padrino López, die tevens minister van Defensie is, gisteren.

De steun van het leger is voor een Venezolaanse leider cruciaal. Niet alleen spelen de militairen een sleutelrol in de economie. Ze groeiden de voorbije decennia ook uit tot scheidsrechter in politieke geschillen.

Zonder de steun van de militairen krijgt Guaidó niets klaar en dreigt zijn symbolische eedaflegging zijn aanhangers op te zadelen met een hoop frustratie.
Luis Vicente León
Directeur onderzoeksinstituut Datanálisis

Het hoeft dan ook niet te verbazen dat Guaidó de militairen al enkele dagen aanport de gelederen te doorbreken. Wie Maduro de rug toekeert, belooft hij te beschermen tegen vervolging wegens corruptie of mensenrechtenschendingen.

‘Guaidó beseft ook wel dat hij snel in de cel kan belanden als hij die symbolische eedaflegging niet kan omzetten in echte macht. En die kan hij alleen grijpen als hij erin slaagt de eenheid in de rangen van het leger en de chavistas (de aanhangers van Chávez en Maduro, red.) te breken. Zonder de steun van de militairen krijgt Guaidó niets klaar en dreigt zijn symbolische eedaflegging zijn aanhangers op te zadelen met een hoop frustratie’, zegt Luis Vicente León, de voorzitter van het onderzoeksinstituut Datanálisis. De volgende dagen moet blijken of de legerbasis Maduro even trouw is als de militaire top.

Oliesector

Daarnaast luidt de vraag hoever de Amerikanen willen gaan om de door hen gewenste regimewissel in Venezuela af te dwingen. Trump waarschuwt al een tijdje dat ‘alle opties op tafel liggen’. Washington zinspeelde meermaals op extra sancties. In dat nieuwe rondje strafmaatregelen zou het wel eens de oliesector, de belangrijkste inkomstenbron van het regime in Caracas, in het vizier kunnen nemen.

‘We focussen op een ding: de geldkraan naar het regime van Maduro dichtdraaien’, zei Trumps nationale veiligheidsadviseur John Bolton gisteren. ‘We moeten consequent zijn. Als we Guaidó erkennen als interim-president, moet het geld naar hem vloeien.’ De VS zoeken nog uit hoe ze dat in de praktijk kunnen doen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud