analyse

Palestijnen geplet tussen vijanden en valse vrienden

©AFP

Met zijn erkenning van Jeruzalem als Israëlische hoofdstad paait Donald Trump vooral zijn gulle Joodse entourage. Maar veel van de Arabische woede klinkt hypocriet. Zeker voor de Saoedi’s zijn de Palestijnen enkel pasmunt in de strijd met Iran.

Wereldwijde kritiek valt Donald Trump te beurt, nadat de Amerikaanse president woensdag Jeruzalem erkend heeft als hoofdstad van Israël en de verhuis van de Amerikaanse ambassade vanuit Tel Aviv naar de Heilige Stad heeft aangekondigd. In de islamitische wereld braken gisteren de eerste rellen uit, terwijl de Europese bondgenoten Trump nogmaals diets maakten dat over de status van Jeruzalem eerst moet worden onderhandeld tussen Israël en de Palestijnen. Enkel in de Verenigde Staten blijft het relatief stil, zelfs onder de Democraten.

Trump doet dan ook precies wat het Amerikaanse parlement al sinds 1995 vraagt aan de president. De Jerusalem Embassy Act werd destijds in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden met een overweldigende, partij-overschrijdende meerderheid goedgekeurd. Onder meer Joe Biden, tot begin dit jaar vicepresident onder de Democraat Barack Obama, en Nancy Pelosi, nu de Democratische oppositieleidster in het Huis, stemden toen voor.

President Trump, je hebt het beloofd, you delivered.
Republican Jewish Coalition
Pro-Israëlische lobbygroep

De wet liet de president wel toe zesmaandelijks af te zien van de erkenning van Jeruzalem als Israëlische hoofdstad, als dat de Amerikaanse veiligheid in het gevaar zou brengen. De Democraten Bill Clinton en Obama deden dat telkens opnieuw, net als Trumps Republikeinse partijgenoot George W. Bush. Clinton had tijdens zijn presidentscampagne echter wel de verhuis van de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem beloofd. En Bush voegde in elk van zijn 16 afwijzingen van de Jerusalem Embassy Act toe dat ‘mijn regering toegewijd blijft het proces op te starten onze ambassade naar Jeruzalem te verhuizen’.

Republican Jewish Coalition

Kortom, Trump mag dan verder gaan dan welke voorganger ook, het Amerikaanse bondgenootschap met Israël heeft diepe wortels, en de joodse lobby is in de VS al lang een zeer machtige speler. Met zijn demarche wil Trump vooral die religieuze achterban, waartoe ook evangelische christenen behoren, politiek paaien, welke verstrekkende gevolgen dat op diplomatiek en veiligheidsvlak ook kan hebben.

‘President Trump, u heeft het beloofd, you delivered’, luidde het gisteren in een paginagrote advertentie in The New Times van de Republican Jewish Coalition. Die pro-Israëlische lobbygroep wordt rijkelijk gesponsord door Sheldon Adelson, een Amerikaanse casinomagnaat met een geschat fortuin van 30 miljard dollar. Geld dat Adelson ook al jaren stopt in andere pleitbezorgers van de Joodse zaak, zeker als die de Israëlische nederzettingspolitiek steunen en de tweestatenoplossing met de Palestijnen afwijzen.

Sheldon Adelson, casinomagnaat en sponsor van de pro-Israëlische lobby. ©BLOOMBERG NEWS

Adelson, die in Israël met zijn krant Israel Hayom dagelijks de ultrarechtse koers van premier Benjamin Netanyahu bezingt, is in de VS al decennia een gulle donor van de Republikeinen. Vorig jaar pompte hij zeker 20 miljoen dollar in Trumps campagne. De voorbije maanden bleef Adelson tijdens privégesprekken met Trump op de kwestie-Jeruzalem hameren. Woensdag kon hij triomferen.

Een verrassing is dat allerminst. Obama gold als een fel criticus van Netanyahu, en beëindigde zijn presidentschap door de VS voor het eerst sinds 1979 een VN-resolutie tegen de illegale Israëlische nederzetting niét te laten vetoën. Trump begon zijn ambt met de benoeming van David Friedman als ambassadeur in Israël. Friedman was voorzitter van de Amerikaanse Vrienden van Bet El, een organisatie die geld inzamelt voor de 6.000 orthodoxe joden die sinds 1977 in de gelijknamige nederzetting op de Westelijke Jordaanoever wonen.

Mohammed bin Salman

Trump gelastte zijn schoonzoon Jared Kushner en Jason Greenblatt, een advocaat in zijn vastgoedimperium, dan weer met de zoektocht naar een vredesdeal tussen Israël en de Palestijnen. Ook Kushners joodse familie doneerde de voorbije jaren gul voor projecten in de Israëlische nederzettingen, terwijl de orthodoxe Greenblatt ooit studeerde in een talmoedschool op de Westelijke Jordaanoever.

Jared Kushner, schoonzoon en adviseur van de Amerikaanse president Donald Trump. ©REUTERS

De twee maakten het voorbije jaar zo’n dozijn trips door het Midden-Oosten. Vooral met zijn generatiegenoot Mohammed bin Salman, de Saoedische kroonprins die steeds meer macht naar zich toetrekt, ontwikkelde Kushner naar verluidt een diepe band. In die mate zelfs dat het al een maand gonst van de geruchten over een beladen ontmoeting tussen Mohammed en de Palestijnse president Mahmoud Abbas, waarin Saoedi-Arabië, het religieuze centrum van de soennitische moslims, alle historische conventies over de Israëlische kwestie overboord gegooid zou hebben.

Mohammed zou Abbas, in ruil voor royale petrodollars, een vredesplan voorgesteld hebben waarin de Palestijnse staat naast de Gazastrook enkel wat losse gebieden op de Jordaanoever omvat. Israël zou zijn nederzettingen behouden. Oost-Jeruzalem zou niet de Palestijnse hoofdstad worden. En de diaspora zou niet mogen terugkeren naar haar lang verhoopte eigen land.

Erfvijand Iran

Geen enkele Palestijnse leider kan dat plan aanvaarden. Saoedi-Arabië speelde ermee volledig in de kaart van Israël, dat het officieel niet eens erkent. Riaad is echter steeds meer geobsedeerd door de opmars van de sjiitische erfvijand Iran. De boycot van Qatar, de oorlog in Jemen, het tijdelijke ontslag van de Libanese premier Saad Hariri, ze passen alle in de Saoedische pogingen de Iraanse invloedsfeer te breken.

De banden aanhalen met Israël, dat volgens de Iraanse geestelijken vernietigd moet worden, maakt deel uit van die strategie. Zo kondigde de opperbevelhebber van het Israëlische leger onlangs aan ‘inlichtingen’ te zullen uitwisselen met de Saoedi’s. Trump toonde zich dan weer een Arabische vriend door in oktober niet langer het nucleaire akkoord van Obama met Iran te bevestigen. Riaad mag dan Trumps demarche over Jeruzalem luidkeels verwerpen, achter de schermen lijkt het erop dat de Palestijnen kleingeld zijn in het grote geopolitieke spel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud