Advertentie

‘Zonder externe vijand wordt het extreem moeilijk voor de taliban’

©REUTERS

De talibanregering is amper een week oud, maar heeft meer weg van een kibbelkabinet, met topmannen die van de aardbodem verdwenen lijken, bitse ruzies en een mogelijke ballingschap.

De religieuze alfa en omega van de taliban, de talibantopman Hibatullah Akhundzada, is al een maand niet meer gezien. Op zich is dat niet nieuw. De man leidde zo al een verborgen leven uit angst voor een Amerikaanse aanslag. Maar dat hij zich na de herovering van Afghanistan nog altijd niet in het openbaar vertoonde, doet de wenkbrauwen fronsen.

Als de verdeelde talibantop strijders niet onder controle krijgt, creëert hij zijn eigen interne vijand.
Haroun Rahimi
Professor rechten Amerikaanse universiteit Afghanistan

Al draaide de geruchtenmolen vooral overuren over de ‘verdwijning’ van de vicepremier Abdul Ghani Baradar. De geruchten gingen helemaal in overdrive toen enkele talibanbronnen aan de BBC lekten dat een hevige ruzie was uitgebarsten tussen Baradar en zijn collega, Khalil-ur Rahman Haqqani, de minister van Vluchtelingen. Sommigen vroegen zich luidop af of Baradar nog wel in leven was.

Woensdag verscheen Baradar dan toch in een video op Twitter, vanuit de provincie Kandahar, op 500 kilometer van Kaboel. ‘Ik ben helemaal in orde en gezond’, zei hij in een boodschap die hij van een papier aflas. Er zou geen sprake zijn van ruzie. ‘We hebben mededogen met elkaar, meer dan een gezin.’ Nu gaan de geruchten dat de man verbannen werd na de woordenwisseling met Haqqani.

Onzichtbare leiders, hoog- oplopende ruzies en een mogelijke ballingschap. Na amper een week lijkt de gloednieuwe talibanregering wel een kibbelkabinet. ‘Het verbaast me niet’, zegt Haroun Rahimi, professor rechten aan de Amerikaanse Universiteit van Afghanistan. ‘Opeens worden de taliban gekatapulteerd naar het niveau van een organisatie die moet besturen. De Verenigde Staten als externe vijand vallen weg en hun doel - Afghanistan innemen - is bereikt. De cohesie die zo lang erg robuust was, staat nu onder grote druk.’

De essentie

  • Het is hommeles in de nieuwe talibanregering. De vicepremier was even onvindbaar.
  • Twee visies staan tegenover elkaar: een meer gematigde en een harde militaire lijn.
  • De harde lijn heeft de bovenhand en wordt belichaamd door het Haqqani- netwerk. De groep staat op de terreurlijst van de Verenigde Staten.
  • Dat er intern verzet komt, valt niet uit te sluiten, zeker als geen oplossing wordt gevonden voor de vele werkloze talibanstrijders.

Dat net die twee - Baradar en Haqqani - elkaar in de haren vliegen, is geen toeval. Ze belichamen twee strekkingen binnen de taliban. Baradar maakt deel uit van de ‘Doha- taliban’. Zij vinden dat de overwinning vooral te danken is aan hun onderhandelingen met de Amerikanen in Doha. Amper twee weken nadat het gros van de Amerikaanse troepen het land had verlaten, konden de taliban het hele land innemen. De groep rond Baradar verkiest diplomatie boven geweld en wil toenadering tot de internationale gemeenschap.

Haqqani daarentegen ziet vooral de rol van de strijders op het terrein als doorslaggevend. Hij maakt deel uit van het Haqqani-netwerk. ‘Ze staan veel dichter bij de jongere strijdkrachten en grondtroepen. Hun ervaringen komen uit de loopgraven, niet van de onderhandelingstafel’, zegt Rahimi. ‘Ze belichamen de hardere lijn en hebben veel betere banden met terroristen.’

Dodelijk weekend in Afghanistan

©AFP

Bij explosies in twee verschillende Afghaanse provincies zijn zaterdag minstens twee mensen om het leven gekomen. 21 anderen raakten gewond. In Jalalabad er drie explosies zijn geweest, waarvan één een politievoertuig met taliban aan boord als doelwit zou hebben gehad. Eerder raakten twee anderen gewond bij een explosie in de hoofdstad Kaboel. Het zijn de eerste dodelijke incidenten sinds het vertrek van de VS eind augustus.

Ze worden geassocieerd met enkele van de gewelddadigste aanvallen tegen de VS en de westerse bondgenoten. Het Haqqani-netwerk staat op de terreurlijst van de VS. De taliban niet. De leider van het Haqqani- netwerk, op wiens hoofd 10 miljoen dollar werd geplakt door de Amerikanen, staat als minister van Binnenlandse Zaken in voor de veiligheid in het land.

‘De Haqqani’s trokken aan het langste eind bij de vorming van de regering’, zegt Rahimi. Baradar had een ‘inclusieve’ regering beloofd, maar beet in het zand. Het interim- kabinet is volledig mannelijk en bestaat voor 90 procent uit Pathanen. Zelf moest hij tevreden zijn met een postje als vicepremier.

‘Toch zullen die persoonlijke vetes overwonnen worden’, meent Rahimi. ‘Belangrijker is de koers die nu de bovenhand krijgt. De taliban kozen resoluut voor de ideologie die de beweging al 20 jaar vooruitstuwt. Maar daar betaal je een prijs voor. Internationaal uiteraard, maar ook intern.’

‘In eerste instantie leidt dat niet tot goed bestuur. Devote loyalisten kregen zware regeringsposten als beloning, maar zijn vaak totaal niet gekwalificeerd.’ Veelzeggend was de eerste speech van minister van Onderwijs Maulvi Noorullah Munir. Hij verklaarde dat ‘masters en doctoraten onbelangrijk zijn omdat moellahs en taliban er ook geen hebben en toch de grootste zijn’. Hetzelfde met de persoon die de centrale bank moet leiden. Veel ervaring in onderhandelingen met het IMF of de Wereldbank heeft de man niet.

Daarnaast is intern verzet niet uitgesloten. De taliban houden hun strijders tevreden met een ideo- logisch harde lijn, maar wat doe je op termijn met het talibanleger? Rahimi: ‘Hoeveel strijders er precies zijn weet niemand, maar zeker is dat ze momenteel werkloos zijn.’

Sommige van de strijders kregen een job in de administratie. ‘Maar dat lukt lang niet bij iedereen. Bovendien hebben de taliban simpelweg niet genoeg geld voor een uitgebreid ambtenarenkorps. Vergeet niet dat het land bankroet is. Die militairen stappen een totaal imploderende arbeidsmarkt in. Daar komen ongelukken van.’

Rahimi: ‘Als de verdeelde talibantop deze strijders niet onder controle krijgt - met een loon of een gezamenlijk doel - creëert hij zijn eigen interne vijand. Er kan verzet ontstaan of er kunnen splintergroepen komen. Ontevreden strijders kunnen gemakkelijk ingelijfd worden bij rivaliserende gewapende groepen, zoals IS. Zo kunnen alle domino- steentjes voor een sterk verzet en een burgeroorlog snel vallen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud