De koningin van Silicon Valley

©REUTERS

Ze maakte twee bedrijven groot waarvan u en ik elke dag klant zijn. Ze is multimiljonair. Ze is jong, mooi, gelukkig getrouwd en moeder van twee. Tijd voor een nieuwe missie, dacht Sheryl Sandberg, en ze bombardeerde zichzelf tot het nieuwe boegbeeld van het feminisme. Wij gingen op audiëntie bij de koningin van Silicon Valley.

Interview door Roel Verrycken, Menlo Park (Californië)

Vindt u van zichzelf dat u best aan een mooie carrière bezig bent? Een uitgebalanceerde loopbaan bij elkaar aan het jobhoppen? Misschien moet u de komende openingsparagrafen dan even overslagen, voor de moed u in de schoenen zinkt. Voor wie wel voort leest, deze opgave: aanschouw mee het cv van Sheryl Sandberg en probeer niet te duizelen. En onthoud: Sandberg is amper 43.

Begon haar loopbaan bij de Wereldbank in Washington als protégé van topeconoom Larry Summers. Werd diens stafchef toen hij minister van Financiën werd in de regering-Clinton. Koos in 2000, toen de jonge interneteconomie in het puin lag, voor de privésector in Silicon Valley en zou er werken voor twee best opwindende bedrijfjes. Ging eerst aan de slag bij Google en bouwde als vicepresident global sales mee de beginnende zoekmachine uit tot een wereldwijd informatiebedrijf. Werd nadien bij Facebook de rechterhand van de vijftien jaar jongere Mark Zuckerberg en maakte als operationeel directeur van de jongensclub een beursgenoteerde miljardenonderneming.

Onderweg naar de top van het bedrijfsleven bouwde ze een fortuin op. Ondanks de niet bepaald rimpelloze beursgang van Facebook schommelt haar belang in het bedrijf rond het half miljard dollar. In 2011, het laatste jaar waarvan de cijfers openbaar zijn, verdiende ze 30 miljoen bij Facebook, waar ze ook in de raad van bestuur zetelt. Een netwerk? Check. Summers dus, die na zijn job als topadviseur van Obama weer decaan is van Harvard, is haar mentor. Ze is de meter van het dochtertje van Timothy Geithner, tot voor kort minister van Financiën. Ze heeft sterren als Bono en Oprah Winfrey op speeddial. En tijdens geldinzameling voor de Obama-campagne bij haar thuis verzorgde Lady Gaga de muzikale omkadering.

Maar Sandberg is ook echtgenote (van haar jeugdvriend Dave Goldberg, zelf CEO van internetbedrijf SurveyMonkey) en moeder (van een zoon en een dochter). Rollen die Sandberg als even essentiële onderdelen van haar loopbaan ziet. De moeilijkheden van die balans snijdt ze aan in haar boek ‘Lean In. Women, Work And The Will To Lead’, dat deze week uitkomt. Zoals het een ambitieuze topvrouw betaamt en zoals de ondertitel suggereert, schreef Sandberg geen doordeweeks managementboek, ook al heeft ze best wat professionele tips in petto. Maar eerder een feministisch manifest. Een aanklacht tegen de ongelijkheid tussen man en vrouw op de werkvloer. Als het van Sandberg afhangt is dit niet minder dan de start van een sociale beweging. ‘Want’, zo luidt haar uitgangspunt, ‘de harde waarheid is dat mannen nog altijd de wereld besturen.’

Gebouw 15

De publicatie van Lean In was de reden waarom ik mag aanbellen bij gebouw 15 van de hippe Facebook-campus in Menlo Park, hartje Silicon Valley. Sandberg heeft de internationale pers uitgenodigd naar een vergaderzaal in het zenuwcentrum van het nog altijd maar 9 jaar jonge bedrijf om tekst en uitleg te geven bij haar boek/missie. Een onderdeel van de uitgekiende pr-strategie die bij dergelijke lanceringen hoort. Een strategie ook met duidelijke richtlijnen: een strikt embargo en een verbod om gevoelige informatie over Facebook te verspreiden. Geen vragen over Facebook, enkel over Lean In. Foto’s nemen van Sheryl mag, maar gelieve ze niet online te posten. Ik ben niet de enige die denkt aan een flauwe grap met de kernwoorden privacy en ironie.

Voor de gelegenheid heeft Sandberg talrijke vrouwelijke collega’s laten aanrukken die mee de boodschap van Lean In uitdragen. Onder hen ook Lori Goler, over wie Sandberg in haar boek een anekdote vertelt die iedereen die een baan zoekt kan inspireren. Goler wilde bij Facebook werken en belde daarvoor Sandberg op. Niet om zichzelf te verkopen, maar met de vraag: ‘Wat is je grootste probleem en wat kan ik doen om het op te lossen?’ Dat bleek human resources te zijn, een domein waar Goler, ex-eBay, geen ervaring in had. ‘Het was een grote gok. Ik had niet verwacht dat het iets zou worden’, vertelt Goler. ‘Maar Sheryl zei me: we’re gonna do this.’ Vandaag is Goler hoofd van de personeelsdienst, of zoals dat bij Facebook heet: ‘Head of People’.

Als Sandberg zelf de zaal binnenstapt, zuigt ze alle aandacht op. Hoge hakken. Strakke wit-zwarte jurk. Zilveren juwelen. Gulle glimlach. Een powervrouw die een publiek toespreekt met het naturel van iemand die niet anders gewoon is. De babbel over haar boek is een feilloze les in presentaties geven. Ze trakteert met anekdotes en bewerkt de zaal met charmante mimiek. ‘Hoe zou de wereld eruit zien als de helft van onze landen en bedrijven bestuurd zouden worden door vrouwen en de helft van de huishoudens door mannen? Ik wil niet overdrijven. Ik ga niet beweren dat dit zal leiden tot wereldvrede’, leidt Sandberg in. En dan fijntjes: ‘Maar eerlijk gezegd, we hebben het nog nooit geprobeerd. Dus wie weet.’

De diagnose van Sandberg in het diepgaand geresearchte Lean In is dat vrouwen nog altijd zwaar ondervertegenwoordigd zijn in leidinggevende posities. ‘Er zijn 17 landen met een vrouwelijk staatshoofd. 20 procent van de verkozen politici wereldwijd zijn vrouwen. 21 van de 500 grootste bedrijven ter wereld worden door vrouwen bestuurd.’ En dat ondanks de vooruitgang van de voorbije generaties. Meer nog, zegt Sandberg: die vooruitgang is stilgevallen de jongste tien jaar. ‘Zelfs Warren Buffett geeft ootmoedig toe dat hij alleen maar zo succesvol werd omdat hij het slechts opneemt tegen de helft van de wereldbevolking.’

Het goede nieuws, aldus Sandberg, is dat het probleem oplosbaar is. Maar dan moet de bedrijfswereld veel meer openstaan voor de obstakels waarop vrouwen botsen tijdens hun carrière. Seksisme en discriminatie, om te beginnen. Maar ook het taboe over zwanger- en moederschap moet verdwijnen. ‘Vrouwen krijgen te vaak kritiek van de samenleving. Moeten ze niet thuis bij hun kinderen zijn? Mannen worden nooit aangemoedigd om thuis voor kinderen te zorgen. Hoe kunnen we dan van hen verwachten dat ze hun deel van het huishouden doen? Gelijke gezinnen maken gelukkiger, net als gelijke bedrijven beter presteren. Daar zijn wetenschappelijke bewijzen van.’

Sandberg oordeelt ook dat het door de gangbare stereotiepen voor vrouwen onmogelijk lijkt om zowel succesvol als populair te zijn. Een vrouw die doorgroeit naar hoge regionen, moet haast altijd inboeten aan sympathie en krijgt etiketten als ‘agressief’ of bazig’. ‘Dan krijgen ze te horen dat ze aan hun stijl moeten werken’, zegt Sandberg.

Schuld

Maar, en daar zit de angel van Sandbergs analyse, ook vrouwen treft schuld. Veel te veel internaliseren ze die ongunstige verwachtingspatronen. Vrouwen minimaliseren te vaak hun eigen kansen. Ze durven te weinig onderhandelen, cijferen zichzelf weg. Ze leunen achterover op het moment dat ze net aan de conversatie moeten deelnemen (vandaar de titel van het boek). Sandberg vertelt hoe ze keer op keer meemaakt dat mannen de centrale plaatsen rond een vergadertafel innemen, terwijl vrouwen achteraan zitten. Of niet eens aan tafel. Het gevolg: een gebrek aan zelfvertrouwen en een constante neiging om zichzelf te laag in te schatten.

Dat vraagt om polemiek. In de VS lokte Lean In al veel controverse op nog voor het boek was verschenen. (Bijna gelijktijdig overigens met de beslissing om thuiswerk af te schaffen van Yahoo!-CEO Marissa Mayer, die andere leading lady van The Valley.) Kritiek van Anne Marie Slaughter bijvoorbeeld. De professor aan Princeton en voormalige topambtenaar bij Buitenlandse Zaken schreef vorig jaar nog een veelbesproken coverartikel voor The Atlantic waarin ze bepleit dat een gezonde combinatie van carrière en gezinsleven voor vrouwen nog altijd een utopie is. ‘Sandberg is niet alleen superrijk, ze is ook een supermens.’ Implicatie: gewone stervelingen hebben niet veel aan het advies van iemand die helemaal aan de andere kant staat van het sociale spectrum dan hardwerkende jonge of alleenstaande moeders. Alsof ze, gewapend met bakken verstand, talent, energie en een dosis geluk, eerst de top van de bedrijfswereld heeft bestormd om dan om te draaien en te zeggen: waar zitten de andere vrouwen?

Maureen Dowd, columniste voor The New York Times, schrijft dat ze achterover leunt bij het lezen van de raad van ‘de feministe van het digitale tijdperk’. Te elitair. Onterecht dat uitgerekend een van de meest succesvolle zakenvrouwen de slachtoffers van de geslachtskloof deels als schuldigen aanduidt. En dat van iemand met een huis van 800 vierkante meter en een legertje huishoudpersoneel om de boel te runnen als Sandberg pakweg even naar Davos moet om met wereldleiders te converseren.

Die kritieken snijden zeker hout. Vrouwen die elke maand schrapen om een gezinsbudget en kinderopvang rond te krijgen hebben wellicht weinig aan de lessen van iemand wiens boek op de achterflap wordt aangeprezen door Condoleezza Rice en Richard Branson. Maar dat maakt het fenomeen Sheryl Sandberg er niet minder op. Bovendien, als mannen een carrièreboek schrijven zal geen haan ernaar kraaien dat het niet gericht is op de gewone man. Waarmee ze in één ruk bewijst hoe voor vrouwen andere standaarden gelden dan voor mannen. In ieder geval: een gevoelige snaar is geraakt.

Miami

Sheryl Kara Sandberg werd geboren in 1969 in Washington DC en groeide op in Miami. Haar vader was arts en haar moeder haalde een doctoraat en gaf Franse les. Sandberg schrijft in haar boek hoe haar broer en zus haar jeugdjaren typeerden tijdens een speech op haar huwelijk. ‘Dag iedereen, wij zijn David en Michelle, broer en zus van Sheryl. Maar eigenlijk waren wij haar eerste werknemers. Sheryl speelde vroeger niet veel, ze nam vooral de leiding als andere kinderen speelden.’

‘De meeste kans om heel succesvol te zijn’, stond onder haar foto in het jaarboek van de middelbare school. Sandberg trok naar Harvard en haalde er een diploma economie (als topstudent van haar jaar) en een MBA (met de hoogste onderscheiding). Het engagement voor de vrouwelijke zaak was er al: haar doctoraat ging over vrouwenrechten. Larry Summers rekruteerde haar vervolgens voor de Wereldbank en later als zijn stafchef (ze was nog geen 30). Maar toen kwam een kruispunt. De Democraten hadden de verkiezingen van 2000 verloren en Sandberg zocht een job buiten de politiek. Opties zat, maar wat haar extra intrigeerde was een jong bedrijfje in Silicon Valley: Google.

Eén bezwaar: Google had toen nog geen noemenswaardig business model. De dotcomcrash smeulde nog na en hoe internetbedrijven ooit omzet moesten genereren was nog een raadsel. ‘Eric Schmidt, die toen pas CEO was bij Google, overtuigde haar: ‘Wees geen idioot. Wij zijn als een raket. Wanneer bedrijven groeien en veel impact hebben, komt de carrière vanzelf. Dat is was Schmidt me verteld. Het beste advies dat ik ooit gehoord heb: als je een zitje krijgt aangeboden op een raket, vraagt dan niet welk zitje. Stap gewoon in.’

Sandberg begon met vier mensen onder haar en had er zeven jaar later 4.000. Ze bouwde onder meer het hyperwinstgevende advertentiemodel uit. ‘Google groeide zo snel dat parking een probleem werd. Bij mijn eerste zwangerschap in 2004 moest ik soms heel ver van het gebouw parkeren. Op een dag wandelde ik binnen in het kantoor van oprichters Larry Page en Sergey Brin, meer een speelkamer dan een bureau, en zei hen dat we dringend parkeerplaatsen voor zwangere vrouwen nodig hebben. ‘Natuurlijk’, zei Larry. Hij lag in een yoga-houding. ‘Dat we daar niet eerder aan gedacht hebben.’’

Eind 2007 loopt Sandberg op een kerstfeestje de toen 23-jarige Mark Zuckerberg tegen het lijf. De Facebook-stichter zocht een topmanager om zijn netwerk winstgevend te maken en introduceerde zichzelf bij Sandberg. Die was wel klaar voor een nieuwe uitdaging en overwoog zelfs een verhuizing naar de oostkust om er CEO te worden van The Washington Post. Na twee maanden en vele diners thuis bij Sandberg was Zuckerberg overtuigd. Hij zei daarover ooit aan The New Yorker: ‘Er zijn echt goede managers, mensen die een groot bedrijf kunnen besturen. En er zijn mensen die heel analytisch zijn en kunnen focussen op strategie. Zelden kom je ze in één persoon tegen.’

Ik vraag Sandberg om zelf te doen wat ze predikt voor vrouwen: weg met de twijfel en onderschatting en vol uitkomen voor je eigen skills. Waarom heeft Zuckerberg u aangenomen? ‘Ik zou geneigd zijn om te zeggen dat ik geluk heb gehad. (lacht) Nee, ik denk dat Mark en ik een heel compatibele visie hadden over Facebook. Het is zijn bedrijf, het is het resultaat van zijn visie, en ik was daar een heel enthousiaste supporter van. Ik zag dit jonge bedrijf dat de wereld probeerde te verbinden op een heel persoonlijke basis, waarbij mensen hun echte identiteit gebruiken. Door technologie aan te wenden zoals dat nog nooit gebeurd was. Daar geloofde ik echt in. En ik denk dat ik een combinatie had van enthousiasme en competenties in domeinen die Mark kon gebruiken.’

Lees: Zuckerberg programmeert en bedenkt, Sandberg verkoopt en bestuurt. Het is een uitstekende match. Elke werkweek beginnen en beëindigen ze met een vergadering onder elkaar. Onder Sandbergs aanvoer begint Facebook met advertenties en niet veel later stroomt de cash binnen. Van een startup met 130 mensen en 70 miljoen gebruikers groeit Facebook naar een beursgenoteerde onderneming met ruim 4.000 personeelsleden en een miljard gebruikers.

Dat Sandberg zich zou ontpoppen tot feministe, is verre van een verrassing. Eerder dat het zo lang geduurd heeft. In 2010 wordt ze uitgenodigd voor een TEDTalk (zie video), de serie van inspirerende en online druk bekeken presentaties. ‘Toen ik besloot om het over de genderkloof op de werkvloer te hebben, verklaarden velen mijn carrière dood en begraven. Vanaf dan zou ik alleen nog maar feministe zijn, en niet langer operationeel directeur van Facebook. Dat bleek ook zo, maar er gebeurde nog iets: ik kreeg talloze positieve reacties en persoonlijke verhalen van vrouwen.’

Sociale beweging

‘Ik heb altijd gedacht dat ik een sociale beweging zou leiden’, zegt Sandberg in ‘Makers’, een recente Amerikaanse documentairereeks over de geschiedenis van het feminisme. ‘Ik dacht dat ik in de nonprofitsector terecht zou komen, niet in de bedrijfswereld.’ Ze spiegelt zich aan Betty Friedan, coryfee van het Amerikaanse feminisme. Sandberg hoopt die lijn door te trekken met Lean In, dat een golf om gang moet brengen. Overal in de VS, en als het van Sandberg afhangt ook daarbuiten, wil ze via haar stichting ‘Lean In Circles’ creëren, praatgroepjes van jonge vrouwen die ervaringen - enkel positieve - uitwisselen over hun carrière.

Zelfbewustzijn aanwakkeren, daar draait het om. Sandberg geeft zelf toe dat ze een drempel over moest om zich bloot te geven in haar boek. ‘Het is niet natuurlijk voor mij. Ik wil gewoon dat mensen begrijpen dat veel vrouwen niet overlopen van zelfvertrouwen zoals veel mannen wel doen. Maar je hoeft geen medelijden te hebben hoor, ik weet wat ik doe.’ (lacht)

What’s next voor Sandberg? Haar profiel is zo impressionant dat het vermoeden zich opdringt dat het strafste nog moet komen. Ze zit al vijf jaar bij Facebook, wat in de wereld van Sandberg best lang is. Facebook is onder haar hoede volwassen geworden, maar vragen rijzen over het groeipotentieel. Met Lean In verankert ze haar nationale profiel in de Verenigde Staten als zakenvrouw en als gezicht van de feministische zaak.

 

 

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content