De wedergeboorte van Motor City

©Bloomberg

Ooit was Detroit het Silicon Valley van zijn tijd. Vandaag zien velen de stad alleen maar als synoniem voor hopeloze mislukking. Een jaar na haar faillissement timmeren ondernemers aan de renaissance.

Door Roel Verrycken, Detroit

Campus Martius in downtown Detroit, een stralende woensdagmiddag in de zomer. Het plein, dat het hart vormt van het stratenplan van de stad, bruist. Er speelt een coverband, foodtrucks verkopen lunchgerechten, van sushi over barbecue tot taco’s, en er is een ministrand aangelegd. De terrasjes zitten vol.

Veel van deze mensen zijn rechtstreeks of onrechtstreeks personeelsleden van één man: Dan Gilbert. De ondernemer en miljardair, geboren en getogen in Detroit, is bezig aan een missie - ‘Opportunity Detroit’. Uit liefde voor zijn stad. Het begon in 2010, toen Gilbert het hoofdkwartier van zijn Quicken Loans, een bedrijf dat online hypotheken verkoopt over de hele VS, terugbracht van de voorsteden naar het centrum. Jaren nadat de grote autobedrijven van Detroit uit het centrum waren weggevlucht, zette Gilbert de omgekeerde beweging in gang.

‘We willen een omgeving creëren waarin mensen willen wonen, werken en leven in de binnenstad’, zegt Taylor van het pr-team van Gilbert. Tijdens een wandeling door downtown wijst hij op het ene na het andere project. The Z bijvoorbeeld, een parkeergarage waarvan elke verdieping door een andere straatkunstenaar vormgegeven is. ‘Al deze werken in downtown Detroit, het is een big deal voor ons, hoor.’

Modelstad

Nog niet zo lang geleden was zoveel bedrijvigheid ondenkbaar. Downtown was leeg en gevaarlijk, zelfs overdag. Het verval van Detroit is bekend. Van industriële modelstad in de jaren 20 en 30 dankzij de opkomst van de automobielindustrie - een soort toenmalig Silicon Valley - gleed de stad in de daaropvolgende decennia af tot het ultieme voorbeeld van de mislukte metropool. Desindustrialisering, desastreus bestuur, diepgewortelde corruptie, raciale spanningen en een ongeziene stadsvlucht (een kwart van de bevolking vertrok tussen 2000 en 2010) dreven Detroit richting afgrond. Van de 2 miljoen inwoners schieten er nog 700.000 over - veel te weinig voor de oppervlakte van 370 km2.

Vorige zomer vroeg Detroit onder druk van 18 miljard dollar schulden het faillissement aan, als grootste Amerikaanse stad ooit. Deze week ging het proces over een herstructureringsplan van start.

Maar downtown ziet Detroit er helemaal niet uit als een failliete stad. Onder impuls van de 1,3 miljard dollar die Gilbert al in de stadskern pompte, is het aanzien bijna onherkenbaar veranderd. Bij gebrek aan geld bij de overheid is Gilbert een van de ondernemers aan de top van de keten die het heft in eigen handen nemen. De magnaat doet dat door gebouwen te verzamelen. Via zijn vehikel Rock Ventures, de paraplu boven Quicken Loans en tientallen andere bedrijven, koopt hij de ene na de andere building op, zowel kantoor- als woontorens. Veel gebouwen zijn architecturale juweeltjes, zoals de Chase Tower. Het voormalige bankgebouw, design van de bekende architect Albert Kahn, is omgeturnd tot het veel hippere The Qube, het nieuwe hoofdkantoor van Quicken Loans.

‘Alle gebouwen in het rood zijn van ons’, wijst Jim Ketai op een kaart in zijn kantoor in de Compuware Building, het kloppend hart van Rock Ventures. Ketai is de CEO van Bedrock, de vastgoedpoot van het Gilbert-imperium, en de rechterhand van de miljardair. Het zijn er al 63, in 3,5 jaar tijd. ‘De meeste gebouwen stonden leeg, of waren voor minder dan de helft gevuld toen we ze kochten. We ontwikkelen ze helemaal opnieuw, zonder het historische karakter te verliezen. Terwijl de binnenstad vroeger een rot gebit was, blinkt het nu van de witte tanden.’

Alleen, Detroit is groter, veel groter dan de kern. Wie uitwijkt naar andere buurten, botst snel op de problemen die Motor City al lang teisteren: leegstand en een gebrek aan belastinginkomsten om te voorzien in basisdiensten. Toch hangt er, ondanks de tastbare problemen, optimisme in de straten van The D. Volgens veel ondernemers, van verschillend kaliber, heeft Detroit zijn bodem bereikt en gaat het vanaf nu alleen maar beter. Ze spreken over momentum, reinvention, revival of renaissance.

‘We hit rock bottom’, zegt Josh Linkner, de CEO van de durfkapitalist Detroit Venture Partners, die al in 24 lokale start-ups investeerde. ‘De jongste recessie was het dieptepunt. Maar terwijl vroeger een samenloop van factoren Detroit naar de verdoemenis hebben geholpen, is er nu een combinatie van omstandigheden die de stad weer zullen doen opleven.’

Er zijn CEO’s als Gilbert. Er is het stadsbestuur, dat na een traditie van wanbeheer onder de nieuwe burgemeester Mike Duggan schoon schip heeft gemaakt. Maar het komt ook van onderen, zeggen April Boyle en John Chezick van D-Hive, een organisatie die (ondernemerschap in) Detroit promoot. ‘Ondernemers, artiesten, buurtwerkers, hipsters: er is een waaier aan mensen helemaal aan de andere kant van het spectrum die op hun manier Detroit vernieuwen.’

Sommigen zien de leegte als een kans om te experimenteren. ‘Je kan 50 km2 lege ruimte zien als een bewijs van de miserie’, zegt Chezick. ‘Of als een opportuniteit. Wie de handen uit de mouwen wil steken, vindt zoveel mogelijkheden om Detroit opnieuw in te vullen. Letterlijk.’ Urban farming, stedelijk boeren, is er een van. Kan je daar de stad mee redden? ‘Je kan niet alles tegelijk doen, maar je moet ergens beginnen’, zegt Boyle stellig.

Detroit is altijd een stad geweest waar een Europeaan moeilijk zicht op krijgt. De bakermat van de automobiel is vormgegeven voor zijn favoriete vervoermiddel, met autostrades, brede lanen en losstaande huizen, ook vlak bij het centrum. De ‘sprawl’ regeert. Maar de komst van een tramlijn, nu in aanbouw, moet binnenkort meer dichtheid creëren en stadsdelen verbinden. Het is de eerste nieuwe vorm van openbaar vervoer die naam waardig sinds de jaren 60.

Vonk

In de buurten buiten het centrum zijn er geen miljardairs met een masterplan. De economische activiteit moet er beginnen met een vonk, de komst van een restaurant kan al een groot verschil maken. Slows Bar-B-Q bijvoorbeeld, het restaurant dat Phil Cooley in 2005 begon - de pulled pork sandwich is er om duimen en vingers af te likken. Sindsdien is het een anker gebleken voor meerdere andere horecazaken in de wijk Corktown, die een trekpleister geworden is. Cooley runt ook de incubator Ponyride. ‘Ik ben er zeker van dat de veranderingen van downtown zich zullen verspreiden naar de rest van de stad. Het zal veel trager gebeuren, maar traag is goed. Snel is duur en dus niet voor iedereen’, zegt Cooley. ‘We hebben hier een unieke kans om een stad vorm te geven.’

Aan de overkant van Michigan Avenue, waar Slows ligt, ziet Cooley elke dag op het vervallen Michigan Central Station, een imposant stationsgebouw dat al jaren leegstaat. De laatste trein passeerde er in 1988. De gapende ruïne is een van de beroemdste symbolen van de aftakeling van Detroit. ‘We zouden er appartementen van kunnen maken. En een groot publiek park. In ieder geval op een manier dat het erfgoed bewaard blijft’, droomt Cooley hardop. ‘Misschien iets voor Dan Gilbert?’

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content