nieuwsanalyse

Trump wacht Democratische storm

©EPA

Bij de start van het nieuwe Amerikaanse parlement krijgen de Democraten vandaag de sleutels van het Huis van Afgevaardigen in handen en kunnen ze echt het verzet tegen president Donald Trump openen. Maar vinden ze ook een alternatief om hem in 2020 uit het Witte Huis te jagen?

In Washington gaat vanmiddag het 116de Congres uit de Amerikaanse geschiedenis van start. Alle 435 leden van het Huis van Afgevaardigen, die bij de ‘midterms’ begin november verkozen zijn, worden plechtig ingezworen, net als een derde van de honderdkoppige Senaat. Dat levert een pak nieuwe gezichten op, maar vooral een nieuwe politieke logica.

Bij die tussentijdse parlementsverkiezingen versterkten de Republikeinen van president Donald Trump hun meerderheid in de Senaat nog. Maar in het Huis van Afgevaardigden heroverden de Democraten de controle. Voor het eerst sinds hij in januari 2017 aan de macht kwam, krijgt Trump echte oppositie. Waren zijn beleid en regeerstijl de voorbije twee jaren al hyperpolariserend, dan wacht nu de complete confrontatie, met een hoofdrol voor Democratisch Huis-leidster Nancy Pelosi.

Elijah Cummings. ©AFP

Dat leverde alvast weinig vredevolle kerstdagen op. Sinds 22 december is een flink deel van de overheidsdiensten dicht en zitten 800.000 ambtenaren tot nader order onbetaald thuis omdat het parlement geen begrotingsakkoord vindt om ze te financieren. De crux is dat Trump 5 miljard dollar eist om eindelijk zijn grote campagnebelofte - de bouw van een Mexicaanse grensmuur - te realiseren. De Democraten zijn daar echter rabiaat tegen en weigeren de Republikeinen in de Senaat aan de benodigde tweederdemeerderheid te helpen.

Na 13 dagen lijkt het einde van die ‘government shutdown’ - de derde al onder Trump - nog lang niet in zicht. Zodra de Democraten vandaag het Huis in handen krijgen, zullen ze zelf twee wetsvoorstellen indienen om de overheidsdiensten opnieuw gefinancierd te krijgen. Maar geld voor Trumps ‘big, beautiful wall’ bieden ze amper. De kans dat de plannen andermaal sneuvelen in de Senaat, dit keer omdat de Republikeinen ze afkeuren, is dus erg groot.

Ook dat wordt de nieuwe politieke logica: in een ‘gespleten’ parlement kunnen beide partijen elkaar voortdurend afblokken. De komende twee jaar zullen dan ook vooral gedefinieerd worden door beleidsmatige stilstand. De Democraten voerden in de aanloop naar de midterms weliswaar een succesvolle campagne met de belofte van betaalbare gezondheidszorg, beter onderwijs en een menselijker migratiebeleid. Maar zonder macht in de Senaat zal hun agenda beperkt blijven tot obstructie van Trumps beleid, en vooral onderzoek naar alle mogelijke malversaties onder de voormalige vastgoedmogol. En daarvoor krijgen de Democraten wel degelijk voldoende ‘tools’ in handen.

Trumps belangrijkste kwelduivels

> Elijah Cummings, voorzitter van het House Oversight Committee.

> Adam Schiff, voorzitter van de commissie Inlichtingenzaken.

> Jerrold Nadler, voorzitter van de commissie Justitie.

Parlementair onderzoek

Trump staat al onder zware druk door het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller naar mogelijke samenzwering met Rusland tijdens de presidentscampagne van 2016. Het gerecht in New York voert dan weer onderzoek naar zwijggeld dat Trump via advocaat Michael Cohen liet betalen aan twee maitresses. En naar mogelijk onoorbare Russische vastgoedprojecten van zijn Trump Organisation.

De Californische Democraat Adam Schiff. ©BELGA

Nu moet Trump nog een derde front vrezen: de parlementaire comités van het Huis van Afgevaardigen die de Democraten voortaan voorzitten. Die kunnen naar eigen goeddunken onderzoeken starten, dagvaardingen uitschrijven en getuigen verhoren. Reken er maar op dat Elijah Cummings, de Democratische afgevaardigde voor het zevende district van de staat Maryland, snel een nationale bekendheid wordt als voorzitter van het House Oversight Committee. Dat is het ultieme orgaan van de parlementaire wetgevende macht om de uitvoerende macht van de president te onderwerpen aan ‘checks and balances’.

 

Zo liet Cummings al weten het vizier te richten op Trumps omstreden beleid om migrantenkinderen te scheiden van hun ouders als ze illegaal de grens oversteken. Ook zal worden bekeken hoeveel overheidsgeld regeringsleden misbruiken voor privédoeleinden - Trumps minister van Binnenlandse Zaken Ryan Zinke moest er net voor kerst nog ontslag om nemen. En vooral wil Cummings uitvissen of Trump Organisation, dat nog steeds geleid wordt door Trumps zonen Donald junior en Eric, profiteert van zijn machtige ex-CEO om buitenlandse investeerders aan te trekken.

De democratische normen worden uitgedaagd op een manier die we niet meer gezien hebben sinds de burgeroorlog.
jerrold nadler
democratisch voorzitter parlementscommissie justitie

Ook andere comités zullen de aanzwellende geruchten over machtsmisbruik, corruptie en landverraad beginnen uit te pluizen. De commissie Inlichtingenzaken van voorzitter Adam Schiff wordt een steun voor Muellers Ruslandonderzoek. De commissie Financiën van Maxine Waters wil kijken of Russisch misdaadgeld witgewassen werd via Trumps vastgoedprojecten. En het ‘Ways and Means Committee’ van Richard Neal zal proberen eindelijk Trumps belastingaangiftes openbaar te maken.

Wat finaal de commissie Justitie van Jerrold Nadler kan opzadelen met de existentiële vraag: zijn er gegronde redenen om een afzettingsprocedure tegen Trump op te starten? ‘De democratische normen worden uitgedaagd op een manier die we niet meer gezien hebben sinds de burgeroorlog’, zei Nadler alvast aan The New York Times.

Op naar 2020

Mitt Romney haalt uit naar partijgenoot Trump

Een van nieuwe Amerikaanse senatoren die vandaag ingezworen worden, is de Republikeinse veteraan Mitt Romney. De gewezen gouverneur van Massachusetts, die in 2012 de presidentsrace verloor tegen Barack Obama, baarde al meteen opzien door fors uit te halen zijn partijgenoot Donald Trump.

Trumps ‘gedrag van de voorbije twee jaar bewijst dat de president het allure van zijn ambt geen eer heeft aangedaan’, schreef Romney in een opiniestuk in The Washington Post. ‘Trumps woorden en daden hebben over heel de wereld ontzetting gecreëerd.’

Ook op binnenlands vlak vindt hij Trump falen: ‘Een president moet ons verenigen en ons inspireren. Een president moet de essentiële kwaliteiten van eerlijkheid en integriteit vertonen, en het nationaal discours met hoffelijkheid en wederzijds respect voeren. Het is in dat opzicht dat de tekortkomingen van de zittende president het meest tot uiting zijn gekomen.’

Sommigen zien in de uithaal van Romney, die vroeger ook al felle kritiek gaf op Trump, een bewijs dat hij overweegt volgend jaar de Republikeinse presidentsnominatie van Trump aan te vallen. Trump reageerde al erg gepikeerd: ‘Hier gaan we met Mitt Romney, maar zo snel! De vraag zal zijn, is hij een stomkop? Ik hoop van niet. Veel beter zou zijn dat Mitt focust op grensveiligheid en zovele andere dingen waarin hij behulpzaam kan zijn. Ik boekte een grote overwinning, hij niet. Wees een TEAMspeler & WIN!’

De herwonnen macht biedt de Democraten sowieso een sterk platform richting de presidentsverkiezingen van 2020, waarbij ze Trump op electorale wijze uit het Witte Huis hopen te verwijderen. Toch schuilt daarin ook een groot gevaar: dat al die commissies elkaar voor de voeten beginnen te lopen. Dat ze Trump nog meer munitie geven om alle kritiek af te doen als een ‘heksenjacht’. En vooral: dat de partij zich laat definiëren door een verenigd verzet tegen Trump, zonder een eigen alternatief naar voren te schuiven.

De Democraten kunnen niet ontkennen dat ze, twee jaar na de traumatiserende nederlaag van Hillary Clinton, nog steeds met een identiteitscrisis worstelen. Pelosi en Chuck Schumer, de partijleider in de Senaat, gelden als veteranen van drie decennia bedrijfsvriendelijk centrumbeleid onder de Clintons en Barack Obama. Maar al in 2016, met de tegenkandidatuur van Bernie Sanders, werd duidelijk dat de links-populistische vleugel aan een opmars bezig is.

Kakofonie

Tegelijk leverden de midterms een enorm divers team van Democratisch verkozenen op: een recordaantal vrouwen, veel Afro-Amerikanen en latino’s, veel jongeren ook. Dat biedt een duidelijk contrast met het Amerika van blanke mannen dat Trump lijkt te vertegenwoordigen, maar het illustreert tegelijk de kakofonie aan ideologische stemmen in de Democratische kerk.

Dat dreigt de zoektocht naar een uitdager voor Trump die namens de hele partij spreekt danig te bemoeilijken. Maandag stelde Elizabeth Warren zich voor als eerste kandidaat. Net als Sanders is ze een uitgesproken linkse senator die vurig de ongelijkheid in de VS aanklaagt. Maar geschat wordt dat een ongezien aantal van ruim 30 andere senatoren, afgevaardigden, gouverneurs, burgemeesters en zakenlui de Democratische nominatie ambiëren.

Ook Sanders lijkt opnieuw mee te dingen, en Obama’s gewezen vicepresident Joe Biden, 76 intussen. Bij de jongere garde wordt dan weer gekeken naar Beto O’Rourke, die in het Republikeinse Texas bijna een senaatszetel veroverde. Of naar rijzende Afro-Amerikaanse sterren als Kamala Harris en Cory Booker. Mediamiljardair Michael Bloomberg overweegt ook een gooi, net als gewezen Starbucks-CEO Howard Schulz.

Vanaf vandaag zal de storm rond Trump nog enorm toenemen, zoveel is zeker. Maar de kans dat hij na 2020 nog rechtop staat, blijft wel degelijk reëel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud