nieuwsanalyse

België in ongemakkelijke spreidstand na Congolese machtswissel

Félix Tshisekedi, de nieuwe president van Congo, zou een deal over de machtsverdeling met zijn voorganger Joseph Kabila hebben gesloten. ©REUTERS

België, Frankrijk en de VS gaan ervan uit dat Martin Fayulu de Congolese verkiezingen ‘overduidelijk’ heeft gewonnen. Al blijft het de vraag hoe hard ons land en de internationale gemeenschap tegen Kabila durven in te gaan.

Er is massaal gefraudeerd bij de Congolese presidentsverkiezingen, wordt in de beslotenheid van de diplomatie gezegd. De oppositiekandidaat Martin Fayulu (62) zou een brede steun hebben gehad in heel het land, van de invloedrijke vroegere krijgsheer Jean-Pierre Bemba tot de populaire ex-provinciegouverneur van Katanga Moïse Katumbi. Vandaar ook dat de bisschoppenconferentie meteen na de verkiezingen had aangegeven dat één kandidaat overtuigend had gewonnen, zonder een naam te noemen.

Huidig president Joseph Kabila, die twee ambtstermijnen achter de rug heeft en daarom niet meer verkiesbaar was, wil echter van geen wijken weten.

Huidig president Joseph Kabila, die twee ambtstermijnen achter de rug heeft en daarom niet meer verkiesbaar was, wil van geen wijken weten.

Nadat was gebleken dat zijn vooruitgeschoven kandidaat, Emmanuel Ramazani Shadary, te slecht had gescoord om aan hem vast te houden, liet de kiescommissie weten dat Félix Tshisekedi, de zoon van de legendarische oppositieleider Etienne Tshisekedi, met amper 1 miljoen stemmen verschil de verkiezingen had gewonnen van Fayulu. Het resultaat van een deal tussen Kabila en Tshisekedi, luidt het.

De twee hadden voor de verkiezingen al contact, valt te horen in diplomatieke kringen. Kabila wou het al langer op een akkoordje gooien. Tshisekedi kon president worden, als hij Shadary als premier zou aanduiden. Dat voorstel is naar verluidt afgewezen, maar Tshisekedi zou wel akkoord zijn gegaan met een waslijst van voorwaarden, die moeten verzekeren dat Kabila de financiële en economische macht behoudt.

De fixer achter de schermen is Vital Kamerhe, die nog parlementsvoorzitter is geweest en nu tot de oppositie behoort, maar nog altijd goede banden heeft met Kabila. Hij zou senaatsvoorzitter worden, wat een sleutelpositie is in de Congolese politiek. De voorzitter vervangt de president, als die wegvalt.

Piste Tshisekedi

Er zijn al discrete pogingen ondernomen om Kabila ervan te overtuigen dat hij afstand moet doen van de macht. De Rwandese president Paul Kagame stuurde als voorzitter van de Afrikaanse Unie al een gezant naar Kinshasa, maar Kabila houdt hardnekkig vol. Zuid-Afrika heeft een ander initiatief klaar, met name om de presidenten van Zambia, Congo-Brazzaville en Namibië naar Kinshasa te sturen. Kabila zou asiel kunnen krijgen in Zuid-Afrika, zonder dat hij financieel wordt aangepakt.

België en de internationale gemeenschap verwerpen de piste-Tshisekedi niet helemaal. Steun voor Fayulu dreigt Congo in brand te steken.

België, Frankrijk en de VS, de oude trojka voor Congo, zitten op dezelfde golflengte. Ze gaan ervan uit dat Fayulu de verkiezingen heeft gewonnen, zoals de Franse minister van Buitenlandse Zaken expliciet verklaarde.

Zijn Belgische collega Didier Reynders (MR) nam een iets terughoudendere houding aan, en voegde toe dat een oppositiekandidaat als winnaar van de verkiezingen was aangeduid. De piste-Tshisekedi is blijkbaar een optie die België en de internationale gemeenschap niet helemaal verwerpen.

Bisschoppen

Het was donderdag lang wachten op de houding die de Congolese bisschoppenconferentie zou innemen. Die maakte opnieuw duidelijk dat niet Tshisekedi maar Fayulu de verkiezingen heeft gewonnen. ‘De resultaten van de kiescommissie komen niet overeen met de gegevens van de kerk’, luidde het. Al deed ze evenmin de deur dicht voor Tshisekedi. ‘Het is positief dat de resultaten voor de eerste keer in de geschiedenis van Congo de weg openen naar een wissel aan de top.’

Vrijdag buigt de VN-Veiligheidsraad, waar België een beslissende stem heeft in het Congo-dossier, zich over de verkiezingsuitslag. Het wordt een moeilijke afweging, want internationale steun voor Fayulu dreigt Congo in brand te steken.

Vrijdag buigt de VN-Veiligheidsraad, waar België een beslissende stem heeft in het Congo-dossier, zich over de verkiezingsuitslag. Het wordt een moeilijke afweging, want internationale steun voor Fayulu dreigt Congo in brand te steken. Het alternatief is dat voor Tshisekedi wordt gekozen, en dus het Kabila-regime in stand wordt gehouden. Bovendien is misschien niet het Westen aan zet, maar China, dat doorheen de jaren almaar meer op de voorgrond is getreden in Congo en een belangrijke steunpilaar was voor het Kabila-regime.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n