Belgische overheid onder vuur door steun aan omstreden palmoliebedrijf

De palmolieplantage van Lokutu. Feronia is de enige werkgever in de arme en afgelegen regio. ©Hollandse Hoogte / Kris Pannecoucke

Hoewel ze de wantoestanden kent, financiert de Belgische overheid in Congo een palmoliebedrijf dat zijn werknemers uitbuit en afval in hun drinkwater loost. Dat besluit de ngo Human Rights Watch in een nieuw rapport.

De palmolieproducent die Human Rights Watch (HRW) in zijn rapport op de korrel neemt en die ons land via de Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden (BIO) financiert, is niet de eerste de beste. Feronia is het grootste landbouwbedrijf en een van de grootste vijf privéwerkgevers in Congo. Het bezit drie palmolieplantages van samen meer dan 100.000 hectare aan de Congostroom en is de enige werkgever in het doodarme en afgelegen noorden. Op de plantages leven zo'n 100.000 mensen, van wie er 10.000 voor het bedrijf werken.

Wat doet BIO?

De Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden (BIO) heeft een portefeuille van een half miljard euro. Twee derde daarvan zijn leningen, de rest participaties in bedrijven. De ontwikkelingsbank is financieel gezond. In 2018 realiseerde ze een nettowinst van 10,4 miljoen euro. Twee derde daarvan wordt als dividend uitbetaald aan de enige aandeelhouder, de Belgische overheid. De rest wordt opnieuw geïnvesteerd.

 

Volgens HRW schendt Feronia op zijn plantages de milieuregels en de mensenrechten. De lijst met aantijgingen, gebaseerd op diverse documenten en gesprekken met meer dan 200 mensen, is lang. Het bedrijf stelt zijn werknemers bloot aan giftige pesticiden die impotent en ziek maken. Het voorziet onvoldoende in beschermende kledij en weigert de resultaten van medische tests te delen. Het loost afval in de buurt van dorpen en in drinkwaterputten, en negeert vervolgens de klachten van de lokale gemeenschappen. En het stelt 7.000 van de 10.000 werknemers met dagcontracten te werk, waardoor ze minder verdienen dan het minimumloon. Veel werknemers worstelen om rond te komen en hebben niet genoeg geld om drie keer per dag te eten.

Meer dan 100 miljoen dollar

De bevindingen zijn niet nieuw. De voorbije jaren publiceerden internationale ngo's regelmatig alarmerende rapporten over Feronia, waarin ze de slechte arbeidsomstandigheden aanklaagden en de bedrijfsleiders beschuldigden van corruptie en landroof. Ook minister van Ontwikkelingssamenwerking Alexander De Croo (Open VLD) moest al parlementaire vragen over het bedrijf beantwoorden.

Desondanks besliste BIO, een investeringsvehikel dat volledig wordt gefinancierd door de Belgische overheid, Feronia te financieren. Samen met drie andere investeringsbanken -  CDC Group uit het Verenigd Koninkrijk, DEG uit Duitsland en FMO uit Nederland - verstrekte het meer dan 100 miljoen dollar aan het palmoliebedrijf.

11 miljoen
dollar
In 2015 gaf BIO een lening van 11 miljoen dollar aan Feronia, met een afbetalingsplan tot 2025.

De investeringsbanken stoppen sinds 2013 geld in Feronia. Het bedrijf, dat in 2009 76 procent van de aandelen van de plantages van de Brits-Nederlandse levensmiddelenreus Unilever kocht en voor het overige in handen van de Congolese overheid is, was op dat moment sterk verloederd en had te lijden onder de dalende palmolieprijzen. Zonder steun van westerse instellingen voor ontwikkelingsfinanciering was een bankroet onvermijdelijk. In 2015 gaf BIO een lening van 11 miljoen dollar, met een afbetalingsplan tot 2025. Dit jaar moest Feronia een eerste schijf terugbetalen, maar dat is niet gelukt.

HRW stelt dat alle banken op de hoogte zijn van de wantoestanden bij Feronia. ‘We hebben al meermaals met hen samengezeten. Volgens hen gaat het om zaken die kunnen wachten en die op den duur opgelost worden’, zegt Luciana Tellez-Chavez, onderzoekster van de ngo.

‘Maar Feronia heeft al een decennium gehad om bij te sturen. Er kwamen veel beloftes, maar de meeste zijn nog niet gerealiseerd. Sommige praktijken zijn onacceptabel, niet alleen vanuit Europees, maar ook vanuit Congolees perspectief. De banken moeten Feronia onder druk zetten om die aan te pakken, want ze hebben een grote impact op het leven van veel mensen. Daar zijn niet eens grote investeringen voor nodig, Feronia zal er heus niet aan failliet gaan.'

Mirakeloplossing

Toch blijft BIO, dat geen ontwikkelingshulp uitdeelt, maar hoopt op een positief rendement door bedrijven kapitaal of leningen toe te kennen, de investering in Feronia verdedigen. Het palmoliebedrijf komt van ver en is onmisbaar in de regio, klinkt het in een reactie op het HRW-rapport.

Investeringen zoals Feronia zijn nooit een mirakeloplossing. Ze vergen veel investeringen, expertise en - het allerbelangrijkste - tijd en toewijding om ze bij te sturen.
Belgische investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden

‘Het is onze belangrijkste doelstelling langetermijninvesteringen te doen in enkele van de armste en moeilijkste gebieden ter wereld om daar positieve veranderingen tot stand te brengen. Het rapport bewijst juist dat verdere investeringen nodig zijn om de milieu- en werkomstandigheden in Feronia te verbeteren. Investeringen zoals Feronia zijn nooit een mirakeloplossing. Ze vergen veel investeringen, expertise en - het allerbelangrijkste - tijd en toewijding om ze bij te sturen.’

Het kabinet van minister De Croo wil niet op het rapport reageren. 'De minister beslist niet over de investeringsdossiers van BIO, dat doet de investeringsmaatschappij zelf. Het lijkt ons niet opportuun dat het politieke niveau tussenkomt als het over individuele dossiers gaat.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud