Congolees verstandshuwelijk op sterven na dood

Aanhangers van de Congolese president Félix Tshisekedi reageren opgetogen op zijn toespraak. ©AFP

De Congolese president Félix Tshisekedi heeft zondag in een nationale toespraak oud-president Joseph Kabila met de voeten vooruit getackeld. Wordt dit zijn moment of blijft het bij verbaal spierballengerol?

De coalitie die de Congolese president Félix Tshisekedi en oud-president Joseph Kabila na de verkiezingen in 2018 vormden, staat op springen. In een televisietoespraak die in het hele land werd uitgezonden, kondigde Tshisekedi zondag aan dat hij een informateur gaat aanduiden, die een nieuwe regering moet vormen.

'De regering is er niet in geslaagd een aanhoudende crisis en een onaanvaardbaar wantrouwen tussen de instellingen te vermijden', zei hij. 'De huidige parlementaire meerderheid is verkruimeld. We hebben een nieuwe meerderheid nodig.' Als de informateur niet in zijn missie slaagt, dreigt Tshisekedi ermee het parlement te ontbinden.

'Ik heb helemaal niet het gevoel dat Tshisekedi genoeg macht heeft om dat zelfs maar te overwegen', zegt Congo-expert Kris Berwouts. 'De kans is reëel dat hij zijn hand aan het overspelen is.'

De kans is reëel dat Tshisekedi zijn hand aan het overspelen is.
Kris Berwouts
Congo-expert

Geheime deal

De spanningen waren de voorbije weken voelbaar opgelopen. Tshisekedi's Cach-alliantie en het Front Commun pour le Congo (FCC) van Kabila vormen sinds de zomer van 2019 een regering, die gedomineerd wordt door de oud-president. Na de presidentsverkiezingen van 2018 beklonken de twee een geheime deal, waarbij de echte winnaar van de verkiezingen, Martin Fayulu, aan de kant werd geschoven en Tshisekedi met steun van Kabila president werd. In ruil voor die functie moest hij aanvaarden dat Kabila achter de schermen de touwtjes in handen bleef houden. De oud-president controleert onder meer het parlement, de regionale parlementen en heeft het gros van de gouverneurs in zijn zak.

Hoewel het er even op leek dat ze een soort evenwicht hadden gevonden, verschenen de voorbije maanden al barsten in het verstandshuwelijk omdat Tshisekedi zijn eigen weg probeerde te gaan. De spanningen stegen nadat hij instellingen onder zijn controle had gekregen die belangrijk zijn voor Kabila, zoals het grondwettelijk hof, en aasde op andere, zoals de kiescommissie.

De voorbije weken hield de president consultaties met politieke figuren, jongerenbewegingen en invloedrijke Congolezen, zoals dokter Denis Mukwege, om een uitweg uit 's lands impasse te vinden. Zondag zei hij in zijn speech dat de regering niet aan de verwachtingen en behoeftes van de Congolese bevolking heeft voldaan.

Overtuigen met omkoping

'Op zich was het een goede toespraak. Tshisekedi is duidelijk in zijn rol gegroeid en hij heeft specifiek benoemd dat het zo niet gaat. Dat heeft Kabila nooit gedaan en andere Afrikaanse leiders evenmin', zegt Nadia Nsayi, politicologe met een specialisatie in Congo. 'Nu moeten we zien of er effectief iets verandert. Neemt de regering ontslag? Dat is nog niet gezegd, want de premier komt uit het kamp van Kabila. En wie wordt de informateur?'

Voor Tshisekedi is dit het moment om te bewijzen dat hij uit meer bestaat dan mooie woorden. In het verleden bleek dat vaak niet het geval. 'Ik vraag me af wat hij echt in handen heeft', zegt Berwouts. 'Ofwel zijn er een aantal zaken uit de consultaties naar boven gekomen die hem het vertrouwen geven dat bepaalde mensen een overstap overwegen, ofwel neemt hij een grote gok.'

Je kan je perfect inbeelden dat bepaalde partijen het kamp-Kabila verlaten, zeker als Tshisekedi hen met wat omkoping en postjes kan overtuigen.
Nadia Nsayi
Congo-experte

Als de regering ontslag neemt, heeft de president voor een nieuwe meerderheid een paar grote vissen uit de oppositie en haar aanhang nodig, genre Moïse Katumbi en Jean-Pierre Bemba. Zij lieten na de speech al weten dat ze de deur open houden. Maar dan nog blijft het feit dat Kabila 300 van de 500 parlementsleden levert. 'Het is belangrijk om de Congolese context te begrijpen', zegt Nsayi. 'Het FCC van Kabila is een coalitie van verschillende partijen. Je kan je perfect inbeelden dat bepaalde partijen het kamp-Kabila verlaten, zeker als Tshisekedi hen met wat omkoping en postjes kan overtuigen.'

Volgens Berwouts komt het erop aan figuren als Bahati Lukwebo in de gaten te houden, leider van de AFDC, een van de partijen in Kabila's coalitie. 'Hij is de kanarie in de koolmijn. Hij zit niet bij Kabila om zijn waarden of ideologie, maar om zijn macht. Als hij vertrekt, staat het schip op het punt te zinken.' Lukwebo tweette zondag dat Tshisekedi's toespraak weer hoop aan de Congolezen had gegeven.

De internationale gemeenschap - met Europa en de VS op kop - moedigt Tshisekedi al langer aan om zich van Kabila los te weken. De vraag is nu wat de buurlanden, die ook een prominente rol speelden bij de presidentsverkiezingen in 2018, en machtige Congolese instellingen zoals de kerk zullen doen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud