nieuwsanalyse

Congolese oppositiekandidaat: 'Congolezen zullen uitslag nooit aanvaarden'

Aanhangers van oppositiekandidaat Félix Tshisekedi vieren zijn overwinning. ©REUTERS

Het Congolese regime heeft na een rondje achterkamerpolitiek van het hoogste niveau Félix Tshisekedi als winnaar van de presidentsverkiezingen uitgeroepen. De grote vraag is hoe de Congolezen zullen reageren.

‘Deze resultaten hebben niets te maken met de waarheid van de urnes. Men heeft de overwinning van het Congolese volk gestolen en dat zal dat volk nooit aanvaarden.’ De belangrijke oppositiekandidaat Martin Fayulu weigerde zich donderdag neer te leggen bij de voorlopige uitslag van de Congolese presidentsverkiezingen. Hij sprak over ‘een electorale staatsgreep’ en riep zijn aanhangers op op straat te komen. In de zuidwestelijke stad Kikwit, dat bekendstaat als een bolwerk van Fayulu, vielen daarbij zeker vier doden.

Het was al lang na middernacht toen de Congolese kiescommissie CENI woensdagnacht eindelijk de voorlopige resultaten bekendmaakte en oppositiekandidaat Félix Tshisekedi, de zoon van de voormalige premier en legendarische oppositieleider Etienne Tshisekedi, verrassend als winnaar uitriep. Ze bevestigde zo een gerucht dat de jongste dagen al circuleerde.

Akkoordje

Alles lijkt erop te wijzen dat het regime - toen bleek dat haar kandidaat Emmanuel Ramazani Shadary zo slecht gescoord had dat dat niet met wat gesjoemel op te lossen viel - ervoor gekozen heeft het op een akkoordje te gooien met de andere verliezer van de stembusslag. Het resultaat: Tshisekedi wordt president, terwijl de Kabila-clan de macht over het veiligheidsapparaat en de grondstoffen in handen houdt.

Kabila zet een stap opzij, niet achteruit.
Nadia Nsayi
Congo-experte Pax Christie Vlaanderen

‘De deal was nodig om Kabila’s financiële belangen veilig te stellen’, zegt Nadia Nsayi, Congo-experte van Pax Christi Vlaanderen. ‘In tegenstelling tot Mobutu destijds, die zijn rijkdommen in het buitenland veilig stelde, zit het geld van de familie-Kabila in Congo zelf, in onder andere telecom, vastgoed en mijnbouw. Zonder politieke invloed zou dat miljardenimperium in gevaar komen.’ De keuze voor Tshisekedi lijkt dus een pragmatische tussenweg: Kabila verdwijnt naar de achtergrond, maar houdt van daar de touwtjes in handen. ‘Het is een stap opzij, niet achteruit’, zegt Nsayi.

Echte winnaar is Fayulu

Het lijdt nochtans weinig twijfel dat de echte winnaar van de verkiezingen de oppositiekandidaat en zakenman Fayulu is, maar als radicaalste opposant is hij onverteerbaar voor het regime. Onder meer de conferentie van de Congolese bisschoppen, een belangrijke autoriteit in het land, schuift hem als winnaar naar voren op basis van de informatie die haar 40.000 waarnemers in de stembureaus verzamelden en samentelden.

De resultaten van de kiescommissie komen niet overeen met de gegevens van de kerk.
Congolese bisschoppenconferentie

‘De resultaten van de kiescommissie komen niet overeen met de gegevens van de kerk’, zei de bisschoppenconferentie gisteren, al liet ze de deur ook op een kier. ‘Het is positief dat de resultaten voor de eerste keer in de geschiedenis van Congo de weg openen naar een wissel aan de top’, klonk het.

Mooi, maar gevaarlijk

De grote vraag is nu hoe de Congolese bevolking zal reageren. ‘Ondanks de wijdverspreide onregelmatigheden hield de bevolking er de moed in dat deze verkiezingen wel een faire uitslag zouden krijgen’, zegt Sasha Lezhnev, Congo-specialist van de Amerikaanse NGO The Enough Project. ‘Die hoop is mooi, maar ook gevaarlijk. Want de kans is reëel dat ze nu omslaat in boosheid en geweld.’ Het regime stuurde alvast duizenden militairen naar de grote steden om gewelddadige protesten de kop in te drukken.

De nieuwe president moet normaal al op 18 januari de eed afleggen, hoewel de verkiezingen in sommige regio’s niet konden doorgaan door een ebola-uitbraak en gewelddadige conflicten. De verliezers van de stembusslag kunnen Tshisekedi’s overwinning nog aanvechten voor het grondwettelijk hof, maar dat heeft weinig kans op slagen: het hof zit vol Kabilagetrouwen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect