Advertentie

De oligarch van Kinshasa wordt herverkozen

©AFP

Congo gaat maandag opnieuw naar de stembus. Joseph Kabila is de gedoodverfde winnaar van de presidentsverkiezingen. Lang leve de Godfather van Kinshasa en de ‘oligarchiesatie’ van Congo.

België wil Congo absoluut op het pad van de democratie houden. Er is alles aan gedaan om te zorgen dat er maandag, of enkele dagen later, voor de tweede keer vrije presidents- en parlementsverkiezingen plaatsvinden in min of meer aanvaardbare omstandigheden. Ondanks enkele gewelddadige incidenten is de aanloop naar de stembusgang al bij al goed verlopen, is de analyse die in de westerse hoofdsteden wordt gemaakt.

België wil niet gezegd hebben dat het het regime van Kabila steunt, maar er wordt niet aan getwijfeld dat Joseph Kabila het opnieuw zal halen. Al was het maar omdat de oppositie hopeloos verdeeld is . Etienne Thsisekedi - ondertussen 78 jaar oud - is de man die zich heeft opgeworpen als de uitdager van Kabila, maar hij maakt weinig of geen kans. Zijn oproep tot straatgeweld, enkele weken geleden, heeft hem alvast geen steun opgeleverd van de internationale gemeenschap.

Meteen lijken de verkiezingen in Congo een democratische legitimatie voor Joseph Kabila om zijn corrupt systeem verder uit te bouwen, en zichzelf en de gesloten kring rond hem verder te kunnen verrijken. In vertrouwelijke diplomatieke documenten, die De Tijd kon inzien, wordt het corrupte systeem van Kabila omschreven als een ‘oligarchiesatie (eerder dan een nationalisatie) van de economische belangen van de Democratische Republiek Congo’.

Het is een ingenieuze variant van de zaïrisering, die in de jaren zeventig werd uitgevonden door wijlen president Mobutu, om zichzelf en zijn entourage te verrijken. Toen werden alle economische belangen genationaliseerd en werden de brokken verdeeld in de Mobutuclan, wat het begin van het einde betekende voor de al wankele Congolese economie.

Anno 2011 is de methode dat onder het mom van een nieuw soevereinisme - het principe van baas in eigen land - alle economische winsten worden opgeëist. ‘De onteigeningen ten voordele van de staat laten vervolgens toe dat de activa worden doorverkocht aan vertrouwelingen uit de presidentiële entourage, die vanuit fiscale paradijzen de activa met hoge winsten doorverkopen. Daardoor gaan grote winsten voor de Congolese publieke financiën verloren’, zo wordt uit de doeken gedaan in diplomatieke analyses.

Chief fixer

In die deals gaan achter de officiële begunstigden steevast andere begunstigden schuil, met name de vertrouwelingen uit de entourage van Kabila, die in diplomatieke kringen inmiddels de ‘oligarchen’ worden genoemd. Het gaat om de inner circle rond Joseph Kabila, in de eerste plaats zijn eigen familie. Maman Sifa, Kabila’s moeder, is een belangrijke spil in die familiale kring rond de president. Maar voor de echte lucratieve deals heeft ‘chief fixer’ Augustin Katumba Mwanke het voor het zeggen. Hij vormt een onafscheidelijk duo met de Joodse miljardair Dan Gertler, die in zowat alle duistere affaires in Congo opduikt. Dan Gertler is een man van het eerste uur, die Kabila senior aan geld en wapens hielp, toen het tijdperk van Mobutu was afgelopen.

Nog een belangrijke spin in het web is Albert Yuma Mulimbi, voorzitter van de Congolese federatie van Ondernemingen en bestuurder bij het beursgenoteerde Belgisch-Congolese bedrijf Texaf. Hij is bovendien de man die aan het hoofd van Gécamines is gezet, de staatsholding in de mijnbouw die als spil fungeert in het corrupte spel van onteigenen en doorschuiven van belangrijke mijnbelangen naar de presidentiële entourage.

Brussels Airlines

In de inner circle van Kabila zit één Belg, de zakenman Philippe De Moerloose, die sinds 1991 actief is in Congo. Hij was een van de enige blanken die uitgenodigd was op het huwelijksfeest van Joseph Kabila. Als eigenaar van Demimpex is hij de grootste Europese uitvoerder van 4x4-voertuigen naar Afrika en verdeelt zijn groep er ook de automerken Nissan, Volvo en Ford. Hij heeft ook de Congolese luchtvaartmaatschappij Hewa Bora in handen, die in verschillende rapporten gelinkt wordt aan illegale wapentrafieken.

Dat Brussels Airlines niet van de grond komt in Congo, waar het samen met de in Kinshasa uit de gratie gevallen Belgisch-Congolese zakenman George Forrest de nieuwe luchtvaartmaatschappij Korongo klaar heeft staan, heeft volgens diplomaten alles te maken met De Moerloose, die in Kinshasa de deal tegenhoudt. Voor Brussels Airlines wordt het dringend dat er een doorbraak in Congo komt en die goudader kan worden aangeboord, want de luchtvaartmaatschappij kijkt aan tegen aanzienlijke verliezen. Er wordt gefluisterd dat Etienne Davignon, voorzitter van Brussels Airlines, eraan denkt zijn oude vriend George Forrest te laten vallen ten gunste van De Moerloose.

Geblokkeerde rekening

Om het democratiseringsproces niet in gevaar te brengen, wordt dezer dagen gezwegen over het corrupte systeem dat in Kinshasa achter de schermen is uitgebouwd, maar grote kredietverstrekkers, zoals het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank proberen de oligarchen aan te pakken door hun rekeningen in het buitenland te blokkeren. Zo zijn al rekeningen van Katumba en de Congolese ambassadeur in Zuid-Afrika geblokkeerd voor een bedrag van 525 miljoen dollar. Het IMF houdt de geldkraan voor Congo voorlopig ook dicht.

Zolang de oligarchen hun gang kunnen gaan, is er geen hoop voor de gewone Congolees. Verkiezingen of niet, de Congolees ziet geen beterschap. Het is daarom niet denkbeeldig dat er straks weer onlusten uitbreken en plunderingen plaatsvinden. België en Frankrijk hebben alvast evacuatieplannen klaarliggen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud