nieuwsanalyse

Het einde van Afrika's grootste oorlogscrimineel

Het verlies van 70 procent van zijn olie-inkomsten werd de Soedanese dictator Omar al-Bashir uiteindelijk fataal. ©Anadolu Agency

30 jaar lang overleefde president Omar al-Bashir rivalen, isolatie en Amerikaanse sancties. Maar zijn verdeel-en-heerstactiek kon niet op tegen het moegetergde Soedanese volk.

Een oorlogscrimineel, een terroristenvriend en de architect van de genocide in Darfur. Met Omar al-Bashir, die donderdag door het leger werd afgezet, verdwijnt een van de grootste schurken ter wereld van het politieke toneel. De 75-jarige Soedanese president had de twijfelachtige eer om als enige zittende staatshoofd ter wereld gezocht te worden door het Internationaal Strafhof (ICC) voor oorlogsmisdaden als moord, verkrachting en uitroeiing.

Voorlopig hoeft hij geen veroordeling te vrezen. Het leger zei gisteren dat het Bashir tijdens het militaire bewind - dat maximaal twee jaar duurt - niet aan het buitenland zal uitleveren. In Soedan zelf wacht hem mogelijk wel een rechtszaak.

Bashirs lijst met misdaden is lang. Onder zijn 30-jarige bewind kenden de Soedanezen honger, geweld en zelfs genocide, met Darfur als bekendste voorbeeld. Bashirs Janjaweed-militie vermoordde naar schatting 300.000 inwoners van de opstandige regio en verkrachtte er duizenden vrouwen. Bronnen en waterputten werden vergiftigd en 3 miljoen mensen raakten ontheemd.

In het zuiden van het land zaaiden Bashirs Arabische strijders dood en verderf bij de zwarte christelijke en animistische bevolking. Tijdens de 20-jarige burgeroorlog stierven 2 miljoen burgers en sloegen 4 miljoen mensen op de vlucht. Elders in het land werden politieke tegenstanders en betogende burgers opgepakt, gemarteld en vermoord.

Islamistische coup

Sinds hij in 1989 aan de macht kwam na een islamitische coup tegen de democratisch verkozen premier Sadiq al-Mahdi blonk Bashir ook uit in opportunisme. In de jaren na de coup voerde hij de sharia in en steunde hij moslimstrijders in Libië, Ethiopië, Somalië en Eritrea. In die periode verwelkomde hij ook internationale jihadisten, onder wie Osama Bin Laden. Dat leidde in 1993 tot Amerikaanse sancties, die pas in 2017 wegvielen.

Gaandeweg veranderde Bashir echter het geweer van schouder. In 1999 arresteerde hij een belangrijke islamitische rivaal en zocht hij toenadering tot de Verenigde Staten. Soedan evolueerde van een terroristenstaat naar een partner in de oorlog tegen terreur. Na 9/11 werkten de Soedanese en Amerikaanse inlichtingendiensten in het geheim samen om terroristen op te sporen.

Zuid-Soedan

Het was ook onder druk van de VS dat Bashir uiteindelijk instemde met de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan in 2011, waardoor hij 70 procent van de olievelden van het land verloor. Dat leidde mee tot de grote economische crisis en de hyperinflatie die de Soedanezen uiteindelijk de straat opdreven.

Bashir zocht geld en steun in zowat elk continent. Hij deinsde er niet voor terug van kamp te veranderen als hem dat goed uitkwam.

Door de jaren heen zocht Bashir geld en steun in zowat elk continent. Hij deinsde er niet voor terug van kamp te veranderen als hem dat goed uitkwam. In 2013 ontving hij de toenmalige Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad nog met veel egards in Iran, maar twee jaar later koos hij probleemloos de kant van diens aartsvijand Saoedi-Arabië in de oorlog in Jemen. Niet veel later wisselde hij zijn traditionele bondgenootschap met Egypte in voor een met Ethiopië. De voorbije maanden zocht hij vooral zijn toevlucht bij Qatar.

Ondanks de aanklacht van het ICC bleef Bashir rondreizen. Hij bezocht Kenia, Egypte, Nigeria, Saoedi-Arabië en zelfs Zuid-Afrika zonder uitgeleverd te worden.

Theo Francken

Ook de EU zag er geen graten in met Bashir samen te werken. Ze gaf geld aan en werkte samen met zijn veiligheidstroepen - onder wie leden van de Janjaweed - om Afrikaanse migranten die naar Europa wilden trekken te stoppen. In ons land nodigde de toenmalige staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) een identificatiemissie uit Soedan uit om mensen in het Maximiliaanpark te identificeren, wat hem veel kritiek opleverde.

Bashir had maar één kopzorg: zichzelf en zijn regime veiligstellen. Keer op keer leek dat te lukken, tot het moment dat het Soedanese volk de economische en maatschappelijke ellende niet meer pikte en massaal op straat kwam om zijn aftreden te eisen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud