Advertentie

'Hoog tijd om miljoenen hulp van België naar Rwanda te herbekijken'

De moderne Rwandese hoofdstad Kigali symboliseert de hoge en mooie groeicijfers van het land. Toch leeft nog steeds 40 procent van de bevolking onder de armoedegrens. ©Jeroen Van Loon

België is not amused met de Rwandese veroordeling van de 'held van Hotel Rwanda'. Minister van Buitenlandse Zaken Sophie Wilmès haalde opvallend hard uit. Maar wat nu? 'Als je echt een punt wil maken, moet je iets doen aan de miljoenen aan Belgische ontwikkelingshulp voor Rwanda.'

Er is een diplomatieke rel tussen België en Rwanda. Nadat minister van Buitenlandse Zaken Sophie Wilmès (MR) dinsdag haar ongenoegen had geuit over de veroordeling van de ontvoerde Belgisch-Rwandese Paul Rusesabagina, annuleerde Rwanda koud een gepland topoverleg. 'Dit bewijst minachting van België', twitterde het Rwandese ministerie van Buitenlandse Zaken.

Rusesabagina werd wereldberoemd na de verfilming van zijn optreden tijdens de genocide van 1994. Als hotelmanager redde hij ruim 1.200 levens. Nadien ontpopte hij zich als een hevige criticus van het regime van de Rwandese president Paul Kagame. In augustus 2020 werd hij door de Rwandese autoriteiten op een privévlucht van Dubai naar Kigali gelokt. Sindsdien zat hij in de cel.

De essentie

  • Het is hommeles tussen België en Rwanda. België haalde uit na het proces tegen Paul Rusesabagina. Rwanda annuleerde daarop een topontmoeting.
  • Als België de daad bij het woord wil voegen, kan het niet om de ontwikkelingssamenwerking heen. Ons land is een van de grootste donoren van Rwanda.
  • Daarnaast is er de Pegasus-affaire. Terwijl de internationale gemeenschap geld pompt in de Rwandese basisdiensten, koopt de Rwandese overheid dure spionagesoftware.

Welletjes geweest

Een wereldberoemde en mediagenieke Belg die ontvoerd en zwaar veroordeeld wordt, er is al voor minder een diplomatieke rel uitgelokt. Toch verbaast de harde reactie van Wilmès.

'België is normaal erg voorzichtig tegenover Rwanda', zegt professor Bert Ingelaere van de Universiteit Antwerpen. 'Dat heeft alles te maken met het schuldgevoel voor de genocide van 1994 en het koloniale verleden.' Verwijten die Rwanda ons land nog steeds maakt. 'Gedeeltelijk terecht, maar ook een manier van Rwanda om elke discussie in de kiem te smoren en als ongenaakbare grootmacht boven zijn gewicht te spelen.'

De Belgische voorzichtigheid lijkt nu te veranderen. Ingelaere: 'De uithaal van Wilmès lijkt te zeggen dat het welletjes is. Een goede zaak. Het is tijd dat de relatie herbekeken wordt en op een volwassener leest wordt geschoeid.'

Ontwikkelingssamenwerking

Wat betekent dat in de praktijk? De huidige band tussen de twee landen steunt vooral op ontwikkelingssamenwerking. Met jaarlijks zo'n 36 miljoen euro is Rwanda de tweede grootste ontvanger van Belgisch hulpgeld. Het gros gaat naar gezondheidszorg, lokale economie en landbouwprojecten.

'Als je echt een punt wil maken, moet je iets doen aan de miljoenen die België in de ontwikkelingssamenwerking met Rwanda steekt', zegt Ingelaere. 'Als twee landen absoluut geen gemeenschappelijke grond vinden, moet dat implicaties hebben voor de hulpstromen.'

Als twee landen absoluut geen gemeenschappelijke grond vinden, moet dat implicaties hebben voor de hulpstromen.
Bert Ingelaere
Hoogleraar Universiteit Antwerpen

In bepaalde landen doet België dat al door hulp af te leiden naar actoren die los staan van de overheid, maar in Rwanda is dat niet evident. Een oppositie of een middenveld bestaan amper, of staat onder overheidscontrole.

Het kabinet van minister van Ontwikkelingssamenwerking Meryame Kitir (Vooruit) overweegt voorlopig geen herziening van de hulp aan Rwanda. 'We geven geen budgetsteun aan de Rwandese regering, maar steunen noodzakelijke projecten voor de bevolking', zegt de woordvoerster van Kitir. 'Stopzetten zou een te grote impact hebben op de lokale bevolking.'

Spyware

Toch doet de hulp van België en andere westerse donoren - jaarlijks meer dan 1 miljard dollar - ook de wenkbrauwen fronsen in het licht van de Pegasus-spionageaffaire, die deze zomer uitlekte. Hoewel het Rwandese regime ontkent, zijn de bewijzen overduidelijk dat Kigali de software gebruikt om dissidenten en critici af te luisteren. Ook de telefoon van de Belgische ex-journalist Peter Verlinden werd waarschijnlijk gehackt.

Het is cynisch als je bedenkt dat door de hulp middelen vrijkomen voor Rwanda om zwaar te investeren in dure spionagesoftware.
Bert Ingelaere
Hoogleraar Universiteit Antwerpen

Ongetwijfeld heeft Rwanda een serieuze duit moeten betalen voor de 'spyware' van Israëlisch makelij, die het mogelijk maakt van een gsm een mobiele afluisterpost te maken.

Ingelaere: 'Het is een goede zaak dat internationale hulp massaal geïnvesteerd wordt in de Rwandese gezondheidszorg en economische ontwikkeling. Maar het is wel cynisch dat daardoor middelen vrijkomen voor Rwanda om zwaar te investeren in militaire macht of, inderdaad, dure spionagesoftware.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud