reportage

Kiezen tussen Sissi en een Sissi-supporter

Presidentskandidaat Moussa Mustafa Moussa brengt zijn stem uit. ©AFP

De billboards die normaal het straatbeeld van Caïro domineren, zijn vervangen door imposante spandoeken met de beeltenis van de Egyptische president Abdel Fatah al-Sisi. Bij de verkiezingen wordt amper moeite gedaan om te doen geloven dat er behalve Sisi nog een andere optie is.

Op de stembiljetten voor de over drie dagen gespreide presidentsverkiezingen staan slechts twee namen. Het hadden er nochtans veel meer kunnen zijn. Twee voormalige hoge officieren, generaal Sami Anan en kolonel Ahmed Konsowa, wilden het tegen Sisi opnemen. Ze uitten openlijk kritiek op hem en wilden komaf maken met zijn politiek van de ijzeren vuist. Beiden werden gearresteerd. Twee andere kandidaten van de linkse oppositie trokken zich terug na aanhoudende intimidatie en bedreigingen. Ook ex-premier Ahmed Shafiq was van plan Sisi uit te dagen. Hij werd gedeporteerd en moest zijn plannen opbergen.

Ik voelde me moreel verplicht op te komen om te verhinderen dat de presidentsverkiezingen op een referendum zouden uitdraaien.
moussa mustafa moussa
enige tegenkandidaat voor abdel fatah al-sisi

Toen daags voor het begin van de campagneperiode bleek dat er geen enkele tegenkandidaat nog rechtop stond, verscheen Moussa Mustafa Moussa ten tonele. Die voelde zich ‘moreel verplicht’ te voorkomen dat deze verkiezingen op een ‘referendum’ zouden uitdraaien, vertelde hij tijdens een van de twee publieke events die hij hield. Op beide gelegenheden waren er meer journalisten aanwezig dan aanhangers.

Dankzij Moussa hebben de Egyptenaren nu dus de keuze tussen huidig president Sisi en een man die zo loyaal is aan Sisi dat hij zelfs niet met hem in debat wilde gaan.

Nationalistisch

Sisi’s op straat uitgezonden toespraken overtreffen het rumoer van de stad. Zijn retoriek is alsmaar nationalistischer. De strijd tegen terroristische cellen in de Sinaï wordt opgevoerd en hij haalt hevig uit naar andere niet nader gedefinieerde vijanden. Sisi zou garant staan voor rust en stabiliteit en dat is iets waarnaar de Egyptenaren smachten. Na het aftreden van president Hosni Moebarak tuimelde het land van het ene in het andere leiderschap.

Een jaar later verkozen de Egyptenaren de moslimbroeder Mohamed Morsi als president. Toen die te veel macht naar zich toe trok, maakte het leger onder leiding van legeraanvoerder Sisi van het ongenoegen onder de bevolking gebruik om een staatsgreep te plegen. Sisi werd als held naar voren geschoven. Hij kreeg ook de steun van de koptische minderheid die een islamitisch leiderschap vreesde en van elitaire kringen die hoopten op de stabiliteit die investeerders en toeristen opnieuw naar Egypte zou halen. Sisi won in 2014 de verkiezingen met 97 procent van de stemmen.

Boycot

Deze week moeten de Egyptenaren hun geloof of ongeloof in de president herbevestigen. Overal worden de stembureaus kleurrijk versierd en hangt de nationale vlag. Op elke straathoek liggen pamfletten die Sisi bejubelen. Maar de lange wachtrijen blijven uit. Op de staatstelevisie en in kranten wordt opgeroepen massaal te gaan stemmen terwijl de oppositie voor een boycot kiest.

Sisi trok de economie uit het slop maar zijn inspanningen leidden ook tot een enorme inflatie en sociale achteruitgang voor miljoenen Egyptenaren. Scholen en ziekenhuizen sputteren om overeind te blijven, terwijl Sisi investeert in megalomane projecten als de uitbreiding van het Suezkanaal en de relocatie van de Egyptische hoofdstad. Nog meer geld spendeerde hij aan nieuwe gevangenissen die snel nokvol raakten. Moslimbroeders en islamisten werden en masse aangehouden en geleidelijk aan verdwenen ook andere dissidente stemmen in de bunkers van het veiligheidsapparaat. Ondertussen blijft Islamitische Staat kerken opblazen en agenten onthoofden.

Angst

Als reactie op de aanvallen regeert Sisi met steeds hardere hand. Hij keert terug naar een staat die steunt op angst en de noodwet, en waar brood democratie vervangt en regels rechten. Egypte telt nog voldoende inwoners die Sisi steunen als een tegengif voor de chaos maar een echte keuze krijgen die kiezers niet en het lijkt erop dat de opkomst de legitimiteit van de president niet zal versterken.

Dat verklaart deels de grote middelen die Sisi ondanks het gebrek aan oppositie bij zijn campagne inzet, maar wellicht is er meer aan de hand.

In Egypte steunt de macht op drie pijlers: het leger, de politie en de politiek. Zowel Moebarak als Morsi moest het onderspit delven zodra ze aan die verhoudingen begonnen te tornen. De politie en het leger vormen ook vandaag de basis van Sisi’s autoriteit.

Maar dat drie van de vijf aspirant-kandidaten gelinkt waren aan het leger doet vermoeden dat ook in de machtscenakels grondig getwijfeld wordt aan de capaciteiten van de president. Ondertussen stelt Sisi steeds meer familieleden aan in hoge functies in het veiligheidsapparaat. Het kan dus dat hij niet alleen vreest dat mensen massaal thuis blijven, maar ook dat er in de machtselite weerstand groeit.

Terwijl zijn legitimiteit zo dreigt ondermijnd te worden, gaan er geruchten dat hij tijdens zijn tweede termijn de grondwet naar zijn hand wil zetten om langer aan de macht te blijven. In een regio waar echte macht in generaties wordt gemeten, is het bijna ondenkbaar dat Sisi genoegen zou nemen met acht jaar presidentschap.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud