nieuwsanalyse

Rwandezen kiezen opnieuw voor autoritaire president

Economisch is Rwanda onder Kagame een succesverhaal geworden. Maar met de principes van democratie en vrije meningsuiting springt hij losjes om. ©REUTERS

De Rwandezen kiezen vandaag massaal voor Paul Kagame als president. Het land ging er economisch op vooruit, maar de president regeert met ijzeren hand en heeft lak aan mensenrechten.

‘Als ik tegen 2017 nog geen opvolger klaargestoomd heb, zal ik dat beschouwen als een persoonlijke mislukking.’ Enkele jaren geleden liet Kagame nog uitschijnen dat hij bij de verkiezingen van dit jaar misschien wel een stap opzij zou zetten. Maar die belofte lijkt de 59-jarige Afrikaanse leider te zijn vergeten. Vandaag zal hij weer verkozen worden. En wel met een stalinistische score van meer dan 90 procent.

Derde keer

Het zal de derde keer zijn dat Kagame het Rwandese volk vrijwel unaniem achter zich krijgt. In 2003 en 2010 deed hij het kunstje al eens voor. Hij won toen met 93 en 95 procent. ‘Op 4 augustus doen we er nog eens zeven jaar bij om Rwanda nog verder te ontwikkelen’, blikte de leider enkele dagen geleden al vooruit tijdens een campagnebijeenkomst.

De herverkiezing van Kagame hoeft geen slecht nieuws te zijn. Onder zijn bewind groeide Rwanda uit tot een succesverhaal. Sinds hij in 2003 president werd, groeide het bbp jaarlijks met meer dan 7 procent.

Vanuit economisch oogpunt hoeft die herverkiezing geen slecht nieuws te zijn. Onder zijn bewind groeide Rwanda uit tot een succesverhaal. Sinds hij in 2003 president werd, groeide het bbp jaarlijks met meer dan 7 procent. De armoede daalde en het land kreeg een degelijke infrastructuur. De hoofdstad Kigali werd een moderne metropool met propere en veilige straten.

Veel Rwandezen zien Kagame ook nog altijd als de man die stabiliteit bracht na de genocide van 1994. Als jonge generaal van Tutsi-afkomst viel hij Kigali binnen en maakte hij met zijn Rwandees Patriottisch Front (RPF) een einde aan het extremistische Hutu-regime. Dat had toen al 800.000 doden op zijn geweten. Kagame werd vervolgens minister van Defensie, vicepresident en dan president.

Aanhangers bejubelen hem sindsdien als een leider die veiligheid en economische ontwikkeling bracht. Ook in Washington en Londen kan hij op steun rekenen. Kagame heeft uitstekende banden met onder meer de Britse ex-premier Tony Blair en de voormalige Amerikaanse president Bill Clinton.

Duistere kant

Maar het plaatje is complexer dan dat. Het aura rond Kagame zou doen vergeten dat er een duistere kant aan zijn beleid zit. Democratie en vrije meningsuiting zijn begrippen waar de leider losjes mee omspringt. Mensenrechtenorganisaties klagen over brutale politieoperaties om de straten veilig te houden. Politieke activisten moeten Rwanda vaak ontvluchten en durven pas achteraf te vertellen hoe ze werden achtervolgd in de ‘politiestaat’.

Een politiek debat is in het land onmogelijk, klaagt ook mensenrechtenorganisatie Amnesty International aan. ‘Rwanda kent een geschiedenis van onderdrukking, aanvallen op oppositieleden en dissidenten. Wie iets wil zeggen, denkt twee keer na.’

Een politiek debat is in het land onmogelijk. Er zijn genoeg voorbeelden van oppositiefiguren die hardhandig uit de weg zijn geruimd.

Er zijn genoeg voorbeelden van oppositiefiguren die hardhandig uit de weg zijn geruimd. In de aanloop naar de verkiezingen van 2010 werd een lid van de Groene Partij, de enige erkende oppositiepartij, onthoofd teruggevonden.

Een voormalige chef van de geheime dienst bleek zelfs in het buitenland niet veilig. Hij werd gewurgd in een hotelkamer in Zuid-Afrika. Een ex-minister werd doodgeschoten in Kenia.

Referendum

Kagame kon bovendien geen genoegen nemen met het maximum van twee ambtstermijnen. Met een referendum twee jaar geleden, dat hij met een verdacht hoge score van 98 procent won, liet hij de grondwet aanpassen. Daardoor is een derde ambtstermijn nu mogelijk.

Het lijkt een kwalijke gewoonte bij wel meer Afrikaanse leiders. Pierre Nkurunziza van Burundi deed het Kagame in 2015 voor. Joseph Kabila van Congo rekt zijn mandaat dan weer door de verkiezingen uit te stellen.

Ook bij de huidige kiesstrijd in Rwanda was de repressie weer zichtbaar. Slechts twee tegenkandidaten werden door de kiescommissie toegelaten. Diane Rwigara, een kandidate die op wat steun had kunnen rekenen, mocht niet deelnemen.

Tijdens deze campagne is niemand van onze partij gedood of gearresteerd. Dat is een verbetering in vergelijking met vroeger.
Frank Habinez
rwandees oppositieleider

‘Al is tijdens deze campagne tenminste niemand van onze partij gedood, gearresteerd of lastiggevallen’, klinkt het cynisch bij de groene kandidaat Frank Habineza. ‘Dat is een verbetering in vergelijking met vroeger. Maar Kagame beschouwt ons nog altijd als vijanden.’

De overheid doet het allemaal af als overdreven reacties. ‘Je moet de context en de wil van de kiezers in overweging nemen’, klinkt het bij de presidentiële woordvoerder. ‘Wij zijn ervan overtuigd dat het resultaat vandaag de keuze van de Rwandezen zal reflecteren.’

Dat laatste is een feit dat ook waarnemers - al is het schoorvoetend - erkennen. Zelfs als de verkiezing volledig eerlijke verliep, zou Kagame die gemakkelijk winnen. Ook de internationale gemeenschap zal zich daar straks voor de derde keer bij neerleggen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud