Tsjadische president sterft dag na verkiezingsoverwinning

Idriss Déby, de president van Tsjaad bij een ontmoeting met de Franse president Emmanuel Macron, in 2017 bij het Elysée. Tsjaad is een strategische bondgenoot van Frankrijk. ©Photo News

Een dag nadat Idriss Déby zijn zesde termijn had binnengehaald, sneuvelde hij aan het front. Met 30 jaar dienst was hij een van de langstzittende presidenten in Afrika. Frankrijk verliest een bondgenoot in de Sahel.

Het overlijden van president Idriss Déby brengt de verkiezingen in Tsjaad in een onverwachte wending. De 68-jarige Déby overleed nadat hij gewond was geraakt bij gevechten met een rebellengroep. De dag voordien waren de resultaten van de presidentsverkiezingen van 11 april bekendgemaakt. Déby haalde 79.3 procent en was zeker van zijn zesde ambtstermijn.

De essentie

  • President Idriss Déby is overleden aan het front tijdens een rebellenoffensief.
  • Met 30 jaar dienst was hij een van de langstzittende presidenten van Afrika.
  • Déby was een lieveling van het Westen, vooral van Frankrijk.
  • De zoon van de overleden president is benoemd tot interim-staatshoofd.

Het plan was dat de president een overwinningstoespraak zou geven, maar hij koos ervoor eerst een bezoek te brengen aan zijn troepen enkele honderden kilometers ten noorden van de hoofdstad. Sinds de verkiezingsdag kampt het land er met een opstand van Tsjadische rebellengroep Front Pour l'Alternance et La Concorde au Tchad (FACT). Die rebellen lanceerden de aanval vanuit het noordelijke buurland Libië en slaagden erin honderden kilometers landinwaarts op te rukken.

Maar het Tsjadische leger sloeg terug. Zaterdag zouden meer dan 300 rebellen gedood zijn. Volgens de woordvoerder van de regeringstroepen werden de rebellen verslagen, maar raakte Déby gewond.

Een van zijn zonen, de 37-jarige Mahamat Idriss Déby Itno, neemt de macht voorlopig over, samen met een militaire raad. De transitieperiode zou 18 maanden duren, waarna er 'vrije, democratische en transparante' verkiezingen komen, zegt het leger.

Westerse bondgenoot

Déby, een herderszoon en carrièremilitair, kwam in 1990 aan de macht. Hoewel hij bekendstond als autoritair en ondemocratisch lag hij goed bij westerse landen.

Zeker de voormalige kolonisator Frankrijk steunde hem door dik en dun, zowel bij het afwenden van opstanden als in de strijd tegen terreur. Het commandocentrum voor de Franse antiterrorismeoperatie Barkhane ligt in Ndjamena, de hoofdstad van Tsjaad. Sinds het begin van de operatie in 2014 heeft Frankrijk ongeveer 5.100 troepen in de regio.

Déby voert al jaren een strijd tegen gewapende groepen, waaronder Boko Haram, Al Qaeda en Islamitische Staat. Tsjaad neemt ook deel aan de anti-jihadistische strijdmacht van de regionale organisatie G5 Sahel, waartoe ook Mauritanië, Mali, Burkina Faso en Niger behoren.

Frankrijk verliest een moedige vriend.
Het Elysée

De vraag is wat de dood van Déby betekent voor de brede Sahelregio, de strijd tegen terreur en de toekomst van de Franse operaties in de regio. Een destabilisering van het land is niet uitgesloten. Alle ogen zijn gericht op het FACT, dat een offensief tegen Déby had ingezet.

Zeker is dat Frankrijk een bondgenoot verliest. Parijs betreurde de dood van de president en nam akte van de oprichting van het militaire interim-orgaan. 'Frankrijk heeft een moedige vriend verloren', klinkt het. Ook het Witte Huis betuigde zijn 'oprechte deelneming' en 'steunt een vreedzame machtsoverdracht in overeenstemming met de Tsjadische grondwet'.

Arm olieland

Déby had de voorbije jaren te kampen met interne onvrede. Tsjaad zit vol olie. De opbrengsten genereren bijna 40 procent van het bruto binnenlands product, maar ondanks die olierijkdom is de woestijnnatie straatarm.

Ze staat op de 187ste plaats van 189 landen op de UNDP-index voor menselijke ontwikkeling, heeft een van de hoogste moedersterftecijfers in de wereld en een op de vijf kinderen sterft er voor het vijfde levensjaar. De onvrede onder de bevolking van bijna 16 miljoen inwoners nam de voorbije jaren toe.

Ook politiek groeide de tegenstand. Déby drukte er in 2018 een nieuwe grondwet door, waardoor hij tot 2033 aan de macht kon blijven. Uit onvrede boycotte de oppositie de verkiezingen van 11 april.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud