reportage

Belastingontwijking centraal op wereldtop in Australië

Dit weekend zitten de leiders van de G20-landen samen in Brisbane, Australië. ©EPA

Op de G20-top in de Australische stad Brisbane staat belasting ontwijking door multinationals dit weekend hoog op de agenda. De Australische minister Joe Hockey spreekt van ‘diefstal’ en hoopt op een doorbraak.

Dolf De Groot, Brisbane

Een tiental demonstranten hangt gemoedelijk achterover in strandstoelen. In de schaduw van een palmboom drinken ze door een rietje uit grote glazen vruchtensap. Naast de strandstoelen, die zijn neergezet op een plein tussen de wolkenkrabbers in de Australische stad Brisbane, staan een paar grote koffers.

‘De miljarden van Afrika’, staat op een van de zwarte valiezen. Op een andere is een A4’tje met de tekst ‘de miljarden van Zuid-Amerika’ geplakt. In Brisbane, waar dit weekend de G20-top wordt gehouden, is een klein belastingparadijsje gebouwd.

Ontwikkelingslanden lopen elk jaar minstens 160 miljard dollar mis door de belastingontwijkingspraktijken van multinationals.
John Beckett
Demonstrant

John Beckett is een van de organisatoren van deze demonstratie, slechts een van de vele in Brisbane. ‘Ontwikkelingslanden lopen elk jaar minstens 160 miljard dollar mis door de belastingontwijkingspraktijken van multinationals’, zegt hij aan een groepje journalisten. ‘Dat is geld dat gebruikt zou moeten worden voor onderwijs en gezondheidszorg.’

Beckett en zijn mededemonstranten van de christelijke actiegroep Micah zijn uitgedost als foute accountants. Boven hun korte broeken dragen ze een overhemd, colbert en stropdas, hun ogen gaan schuil achter spiegelzonnebrillen.

Ikea & Apple 

Volgens Beckett staat er veel op het spel tijdens de G20, het jaarlijkse overleg tussen de regeringsleiders van de grootste economieën ter wereld. De Amerikaanse president Barack Obama, de Russische president Vladimir Poetin, de Chinese president Xi Jinping en de voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker zullen het met hun collega’s onder meer hebben over maatregelen tegen belastingontwijking door multinationals. ‘Deze top zou echt invloed kunnen hebben. Maar dan moeten de wereldleiders wel harde afspraken maken’, zegt Beckett.

De Australische actiegroep van Beckett en grote ngo’s als Oxfam en Transparency International wijzen al jaren op het misbruik van internationale belastingverdragen. Die zijn bedoeld om te voorkomen dat bedrijven die in meer landen actief zijn dubbele belastingen moeten betalen, maar ze worden misbruikt om zo min mogelijk taksen te betalen.

Voor multinationals als Apple, Google en IKEA is het een gangbare praktijk om de winsten die ze in het ene land behalen via ingewikkelde financiële constructies weg te sluizen naar brievenbusfirma’s op exotische locaties als de Kaaimaneilanden, maar ook naar landen als Luxemburg, de Verenigde Staten, Nederland en Ierland.

Doordat handige accountants en fiscalisten de winsten bijvoorbeeld voorstellen als aflossingen op een lening of vergoedingen voor het gebruik van intellectueel eigendom, hoeven in het land waar het geld wordt geparkeerd niet of nauwelijks belastingen betaald te worden.

Luxembourg Leaks

De actiegroepen vonden lang weinig gehoor. Maar de afgelopen twee jaar is dat veranderd. In het Verenigd Koninkrijk ontstond in 2012 grote ophef toen bekend werd dat de koffieketen Starbucks nauwelijks belasting betaalde over zijn miljoenenwinsten. Afgelopen zomer maakte de Europese Commissie openbaar dat een onderzoek loopt naar de manier waarop onder meer Apple en Fiat omgaan met internationale belastingverdragen.

‘Luxembourg Leaks’, de onder meer in De Tijd gelekte documenten waaruit pas bleek dat Luxemburg honderden grote bedrijven helpt zo min mogelijk belasting te betalen, hebben de druk op de G20 en nationale regeringen nog opgevoerd. ‘De mazen in het internationale belastingstelsel moeten worden gedicht’, zegt Tim Costello, de voorzitter van de koepelorganisatie van Australische ngo’s. ‘Anders zal de G20 steeds irrelevanter worden gevonden.’

De mazen in het internationale belastingstelsel moeten worden gedicht. Anders zal de G20 steeds irrelevanter worden gevonden.
Tim Costello
Voorzitter koepel Australische ngo’s

Dit weekeinde bespreken de regeringsleiders enkele voorstellen van de OESO, de organisatie van geïndustrialiseerde landen, waarmee belastingontwijking kan worden bestreden. De afgelopen maanden zijn al akkoorden bereikt dat multinationals hun winstcijfers per land bekend moeten gaan maken, dat belastinggegevens voortaan automatisch worden uitgewisseld, en dat belastingafspraken met bedrijven (‘rulings’) ook aan andere landen kenbaar moeten worden gemaakt.

In Brisbane gaat het erom dat die plannen door de regeringsleiders worden ondersteund, en dat er concrete afspraken worden gemaakt over de omzetting van de OESO-voorstellen in wetgeving.

Diefstal

De Australische regering, die tot eind dit jaar voorzitter is van de G20, lijkt er veel aan gelegen om zondag een succes bekend te maken. De Australische minister van Financiën Joe Hockey zei donderdag in het hermetisch afgegrendelde conferentiecentrum waar de top wordt gehouden dat multinationals die belasting ontwijken in zijn ogen dieven zijn.

Het is diefstal als iemand geen belasting betaalt in het land waar dat wel zou moeten.
Joe Hockey
Australische minister van Financiën

‘Het is ontzettend belangrijk voor de wereld dat bedrijven belasting betalen over hun winst. Het is diefstal als iemand geen belasting betaalt in het land waar dat wel zou moeten’, zei Hockey op een persconferentie. Ook in Australië is belastingontwijking uitgegroeid tot een belangrijk politiek onderwerp. Na onthullingen en maatschappelijke ophef over de fiscale vluchtroutes van onder meer IKEA Australië komt er een parlementair onderzoek.

Voor aanvang van de top in Brisbane maakte een Canadese universitaire onderzoeksgroep, de G20 Research Group, overigens bekend dat de G20-landen ongeveer 70 procent van de afspraken die ze op de vorige top in Sint-Petersburg hebben gemaakt, daadwerkelijk zijn nagekomen. Afspraken die de inwoners van ontwikkelingslanden ten goede hadden moeten komen, werden echter voor maar 40 procent nageleefd.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud