analyse

CO2-taks is doeltreffend klimaatwapen

©Photo News

Economen zijn het erover eens: een koolstoftaks is een doeltreffende manier om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen.

De uitstoot van CO2 wordt gezien als een belangrijke oorzaak van de opwarming van de aarde. Daarom wordt in klimaatplannen sterk ingezet op het terugdringen daarvan. Onder economen bestaat er een grote consensus dat een belasting op de CO2-uitstoot een efficiënt middel daartegen is.

Een CO2-taks gaat verder dan een heffing op vliegtuigtickets en is te verkiezen boven quota, omdat die willekeurig zijn en leiden tot gelobby.

Toonaangevende economen in de VS, onder wie 27 Nobelprijswinnaars en vier voormalige voorzitters van de Amerikaanse centrale bank publiceerden onlangs een pleidooi om werk te maken van zo’n taks. ‘Een koolstoftaks biedt een kostenefficiënt instrument om de CO2-uitstoot terug te dringen op een schaal en tegen een snelheid die noodzakelijk is’, klonk het. Een zeventigtal Nederlandse economen volgde dat voorbeeld met een iets breder uitgewerkte oproep aan de regering-Rutte om zo snel mogelijk een CO2-belasting in te voeren.

Prikkel

Een prijsprikkel is een efficiënte manier om het gedrag van consumenten en bedrijven te sturen, weten economen, met minder verstorende effecten dan quota of overheidsreglementering. Men geeft een prikkel zoals een belasting en laat voor de rest de markt haar werk doen.

Het idee is een taks te heffen op de CO2-uitstoot, bijvoorbeeld de verbranding van fossiele brandstoffen. Bedrijven die in hun productieproces CO2 uitstoten, worden daardoor op extra kosten gejaagd, wat ze proberen door te rekenen in hun prijzen. Hogere prijzen doen dan weer de vraag van de consumenten naar hun producten dalen. Bedrijven worden door de taks dus verplicht zuiniger met energie om te gaan, of op zoek te gaan naar alternatieve productiemethoden.

Geen discriminatie

De belasting kan ook gelden voor gezinnen die hun woning verwarmen met stookolie of gas, om hen eveneens aan te manen hun gedrag te wijzigen en eventueel over te stappen op een andere, minder vervuilende, manier van verwarmen.

Een algemene CO2-taks gaat veel verder dan bijvoorbeeld een heffing op vliegtuigtickets. En hij is te verkiezen boven maatregelen als quota, omdat die willekeurig zijn en onvermijdelijk leiden tot gelobby door bedrijven of sectorfederaties om uitzonderingen te krijgen. Het voordeel van een niet-discriminerende heffing is dat het initiatief om oplossingen te zoeken bij de bedrijven en consumenten zelf wordt gelegd. En die kunnen best inventief en creatief zijn. In verschillende landen is er al een aanzet gegeven tot zo’n CO2-taks.

Dividend

Een idee dat opgang maakt is om de opbrengst van de taks als dividend terug te geven aan de burgers.

Nog maar eens een heffing waarvan de opbrengst in de bodemloze schatkist verdwijnt? Het voornaamste is dat de prijsprikkel zijn werk doet, wat er verder met de opbrengst gebeurt is van ondergeschikt belang. Al kan dat geld natuurlijk worden ingezet tegen de klimaatopwarming. De Nederlandse economen stellen voor met een deel van de opbrengst bedrijven te helpen bij de aanpassing en met een ander deel onderzoek naar schone technologieën aan te moedigen.

Een idee dat opgang maakt is om de opbrengst van de taks als dividend terug te geven aan de burgers. Eenzelfde bedrag voor iedereen. Gezinnen met een bescheiden inkomen ontvangen dan verhoudingsgewijs meer dan de grootverdieners. Zo wordt de kritiek dat de koolstoftaks vooral terechtkomt op de schouders van de armere gezinnen gecounterd. Het koolstofdividend is ook een manier om een breed maatschappelijk draagvlak voor de belasting te creëren en om tegemoet te komen aan de niet geheel ongerechtvaardigde protesten van de gelehesjesbeweging. Wie minder dan gemiddeld bijdraagt tot de CO2-uitstoot, gaat er volgens dit taks-en-dividendmechanisme op vooruit.

Internationaal

De klimaatopwarming is een wereldwijde uitdaging, maar er is geen bezwaar tegen een koolstoftaks op nationaal niveau. Elke maatregel om de CO2-uitstoot te verminderen is welkom. Het mogelijk negatieve effect van een nationale taks op het internationaal concurrentievermogen van bedrijven kan worden opgelost, bijvoorbeeld door de heffing ook toe te passen op producten die ingevoerd worden.

In de ideale wereld worden er internationaal afspraken gemaakt over een geharmoniseerde CO2-taks waarvan de inkomsten via een dividend ook internationaal worden verdeeld volgens een gelijke verdeelsleutel per hoofd. Of waarbij de landen die historisch erg afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en nog een grote inspanning moeten doen, worden bevoordeeld bij de dividenduitkering.

De grote hinderpaal voor een eenvoudige koolstoftaks en -dividend is dat de politici graag zelf aan de touwtjes trekken en de vrijheid willen houden over wie ze wel en niet onderwerpen aan de heffing en wat ze doen met de opbrengst van de taks.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud