interview

'Dit is de eerste wereldcrisis waarbij niemand de leiding neemt'

Ian Bremmer: ‘De Iranezen staan onder grote druk. Iran is gevaarlijk.’ © Stephen Voss/ID photo agency ©Stephen Voss/ID photo agency

De coronazorgen zijn niet voorbij en Donald Trump heeft nog altijd een kans om in het Witte Huis te blijven, zegt expert geopolitieke risico’s Ian Bremmer.

Normaal reist Ian Bremmer vrijwel non-stop de planeet rond, om ter plekke te zien vanwaar de politieke wind waait. Zo bouwde hij de voorbije twintig jaar een indrukwekkende carrière uit met zijn kennis van geopolitieke risico’s. Maar de voorbije maanden zat ook hij thuis, in New York City, met het wereldnieuws dat almaar dichter bij hem komt. Want tegen de achtergrond van de coronacrisis en de Black Lives Matter-protesten naderen ook de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Binnen twintig weken weten we of Donald Trump in het Witte Huis blijft of niet.

Bremmer denkt eerder van niet. ‘Er zijn de voorbije week verbazend veel nieuwe banen bijgekomen, maar de werkloosheid zal in november niet onder 10 procent gezakt zijn. De economische krimp zal dan nog altijd tussen 6 en 8 procent bedragen. Voeg daaraan toe dat Trump met zijn harde aanpak van de Black Lives Matter-protesten veel onafhankelijke kiezers in het centrum heeft weggejaagd. In de peilingen heeft hij nu de steun van 42 procent van de Amerikanen. Ik denk dat dat zal dalen tot een cijfer in de dertig.’

Is het een gelopen wedstrijd?

Ian Bremmer (50)

Opgegroeid in Boston, in de Verenigde Staten.
Studeerde internationale relaties en behaalde een doctoraat in de politieke wetenschappen aan Stanford.
Doceert aan New York University en Columbia.
Columnist in Time Magazine en auteur van tien boeken.
Heeft een half miljoen volgers op Twitter.
Oprichter van Eurasia Group, een consultant in geopolitiek risico.
Stichter van GZERO Media en gastheer van de tv-show ‘GZERO World’.

Ian Bremmer: ‘Neen. Dat komt omdat Trump zich door niets laat tegenhouden en niet veel mensen in zijn partij dat zelfs proberen. Zag je zijn tweet over die 75-jarige man die door de politie omver werd geduwd en wellicht hersenschade heeft? Trump suggereerde dat hij een acteur was. Dat is waanzinnig. Maar niet één Republikeins parlementslid reageerde daarop.’

‘Heb je gezien hoe chaotisch de voorverkiezingen in de staat Georgia deze week waren? Was dat gebeurd in de voormalige Sovjetstaat Georgië, dan hadden we internationale waarnemers gestuurd.’

Dat maakt dat deze campagne uitzonderlijk smerig wordt?

Bremmer: ‘Ik denk dat Trump bereid is heel ver te gaan om te verhinderen dat de verkiezingen eerlijk verlopen. Ik hou er rekening mee dat we op de verkiezingsdag niet weten wie de president is, omdat de uitslag betwist wordt voor de rechtbank.’

Bestaat de kans dat Trump een bliksemafleider zoekt in een hernieuwd conflict met China of Europa?

Bremmer: ‘Met China is dat zeker mogelijk. We verwijten de Chinezen dat ze het coronavirus in het prille begin verdoezeld hebben. Hoe meer we daarover te weten komen, hoe meer dat ook lijkt te kloppen.’

‘Elke Amerikaanse president zou China daarop aanspreken. Dus ik verwijt Trump zo’n reactie niet. Alleen is hij er strijdvaardiger dan anderen in. Er is geen vertrouwen meer en beide kanten naderen een confrontatie. Naarmate de verkiezingen naderen, acht ik de kans groter dat dat conflict met China losbarst.’

Draait het daarbij vooral om de macht over technologie?

Bremmer: ‘Het gevecht om technologie is het belangrijkste. De globalisering stopt voor elk product met een chip erin. In een klassieke handelsoorlog kan je nog altijd alle havens ter wereld gebruiken, zolang je het douanetarief betaalt. Het is anders wanneer je een datasysteem bouwt, met controle vanuit de cloud. Dan moet iedereen een kant kiezen door een product te kopen. Je verliest de verbinding tussen die twee economische machten.’

Een van de gevaren van de coronacrisis is dat we vergeten dat er ook andere geopolitieke risico’s zijn. Wat staat op uw radar, behalve de VS en China?

Bremmer: ‘Laat me eerst zeggen dat mijn zorgen over corona groot blijven. Ik ben er niet zeker van dat het virus in de VS voorbij is. De curve plafonneert, wat betekent dat er nog altijd veel doden en besmettingen bijkomen. Ik maak me bovendien zorgen over een tweede golf in de herfst. Ik weet niet of de overheid nog in staat zal zijn, vlak voor de verkiezingen, te beslissen over economische steun. Ik weet niet of ze in staat zal zijn een tweede lockdown te laten naleven. Maar mijn allergrootste bezorgdheid is over de ontwikkelingslanden.’

Waarom?

Bremmer: ‘In China zag de curve eruit als een berg: snel omhoog en snel omlaag. In de VS en in Europa ziet de curve eruit als een tsunami, die maar traag afneemt. In de rest van de wereld ziet ze eruit als een raket die opstijgt. En dan kennen we nog niet eens de echte cijfers, omdat er nauwelijks wordt getest. Die landen slagen er vaak niet in social distancing te laten naleven. Ze hebben niet de welvaartsstaat met uitkeringen en sociale voorzieningen om mensen lang thuis te houden.’

Dus er komt een catastrofe aan?

Bremmer: ‘Het dodental wordt misschien niet erger dan in de VS of Europa. Dat komt omdat in die landen veel meer jonge mensen leven. In Nigeria is de helft van de bevolking jonger dan 18.’

‘Er zijn andere problemen. De premier van Pakistan, Imran Khan, heeft al de boodschap gegeven dat iedereen moet leren leven met het virus, zonder te weten wie het heeft. Wat betekent dat? Dat mensen van andere landen niet meer naar Pakistan zullen reizen. Omgekeerd zullen Pakistani nergens meer binnen mogen, tenzij ze een immuniteitsbewijs kunnen tonen.’

Ik denk dat Donald Trump bereid is heel ver te gaan om te verhinderen dat de Amerikaanse presidentsverkiezingen eerlijk verlopen.
Ian Bremmer
Specialist geopolitieke risico’s

Zullen ze zich afsnijden van de wereld?

Bremmer: ‘Ja. Dat zijn landen die zwaar steunen op toerisme en op jonge mensen die in rijke landen gaan werken en maandelijks geld naar hun familie sturen. Dat laatste tekent vaak voor een groot deel van het bruto binnenlands product.’

‘Vergeet ook niet dat die landen - zeker de iets rijkere - de voorbije maanden nog veel geld hebben opgehaald met staatsleningen. Ik ben niet zeker of ze dat kunnen blijven doen als de wereldeconomie krimpt en ze afgesneden blijven. Als dat tot een schuldencrisis leidt in de komende zes tot twaalf maanden, vrees ik voor de Europese banken. Ze zijn veel minder stevig dan de Amerikaanse en ze zijn veel zwaarder blootgesteld aan die risico’s.’

En het duwt de globalisering nog verder in de achteruitversnelling?

Bremmer: ‘Er waren al handelsconflicten. Er is de dreiging van het technologisch conflict tussen de VS en China. Je zou willen dat het alleen om de coronapandemie gaat, maar dat is niet zo.’

‘Je zou ook willen dat de wereld aan één zeel trekt om een vaccin te ontwikkelen, maar ook dat is niet het geval. Dit is de eerste wereldwijde G-zero-crisis waarbij niemand de leiding neemt.’

 

Hoe gevaarlijk is dat voor de EU?

Bremmer: ‘Deze crisis versnelt de technologische revolutie, waarbij de VS de economie nog meer domineren. Als we de draad weer opnemen en opnieuw rondreizen, zullen we mensen moeten monitoren, hun contacten in kaart brengen en immuniteitspassen controleren. Al die dingen draaien rond data en technologie.’

‘Positief is dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel het zeer goed doet. Ze reageerde traag tijdens de eurocrisis en vergaloppeerde zich in de migratiecrisis. Maar nu telt Duitsland weinig coronadoden, reageert het snel met stimuli en effent Merkel het pad voor het Europese herstelplan.’

Zijn er nog geopolitieke dreigingen die op onze radar moeten staan?

Bremmer: ‘De Iranezen staan onder grote druk. De VS vermoordden hun topgeneraal Qassem Soleimani begin dit jaar en ze konden niets terugdoen. Ze werden vernederd omdat hun leger per ongeluk met een raket een passagiersvliegtuig neerhaalde. Iran beschikt over de capaciteit voor cyberterreur. Iran is gevaarlijk.’


Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud