nieuwsanalyse

Donald Trump en het Congres, Vladimir Poetin en de rest

©REUTERS

De Amerikaanse president Donald Trump neemt 17 dagen vakantie. De West Wing van het Witte Huis wordt intussen gerenoveerd. Herstelwerk is ook nodig aan de Amerikaanse en internationale politiek.

Als teken van absoluut wantrouwen kan het tellen. Voor ze op vakantie vertrokken, hebben de 100 Amerikaanse senatoren er unaniem voor gezorgd dat Trump geen benoemingen kan doorvoeren tijdens hun reces. Minister van Justitie Jeff Sessions kan dus op beide oren slapen. Voorlopig is zijn postje veilig, misschien wel veiliger dan dat van de president zelf. Sessions ligt onder vuur van Trump omdat hij zich vrijwillig terugtrok uit het onderzoek naar de Russische connectie in de verkiezingsstrijd en het zo mogelijk maakte dat een speciale aanklager, Robert Mueller, werd benoemd.

Grand Jury buigt zich over Trump

Donderdag vormde Mueller een ‘Grand Jury’ voor zijn onderzoek. Dat is een juridische tussenstap die noodzakelijk is om bepaalde verdachten al dan niet in staat van beschuldiging te kunnen stellen. De uit gewone burgers bestaande jury moet zich ervan vergewissen dat de aangedragen feiten zwaarwichtig genoeg zijn om iemand te vervolgen. Want nog voor zijn overwinning in november gonsde het van de geruchten over de mogelijke banden tussen de clan van Trump en het Kremlin. Het onderzoek richt zich onder meer op zijn oudste zoon, Donald Jr., en zijn schoonzoon Jared Kushner.

Een heksenjacht’, blijft Trump beweren. Hij laat niet na te wijzen op mogelijke belangenvermenging van de zijde van Mueller. Van de 16 speciale onderzoekers die de aanklager heeft aangesteld, hebben er volgens Amerikaanse media op basis van officiële cijfers minstens acht financiële banden met de Democratische partij. Ze doneerden hetzij aan de vorige president Barack Obama, hetzij aan Trumps Democratische tegenkandidate Hillary Clinton. Mueller was de voorganger van James Comey, de FBI-directeur die door Trump de laan is uitgestuurd. Beide mannen kennen elkaar goed.

Hoever het onderzoek van Mueller staat, is een goed bewaard geheim. In Washington, waar alles lekt, is dat opmerkelijk. Voorlopig is er nog geen sprake van dat Donald Trump van iets verdacht wordt. Wel lijkt Mueller zich niet alleen te interesseren voor de verkiezingsperiode van 2016 maar wil hij het onderzoek uitbreiden naar zakelijke transacties voor die periode.

Republikeinen hebben geen alternatief

Het begin van de ambtsperiode van Trump verliep chaotisch. Politiek leverde dat bijzonder weinig op. De Republikeinen hebben dan wel een meerderheid in het Huis en de Senaat, Trump kreeg er geen wetgeving door. Ook de door de Republikeinen zo gehate Obamacare, de ziekteverzekering die de vorige president in 2010 invoerde, raakt maar niet vervangen. Uiteindelijk was het de Republikeinse senator en ex-presidentskandidaat John McCain die ervoor zorgde dat Obamacare overeind bleef. Het werd pijnlijk duidelijk dat de Republikeinen, spijts zeven jaar oppositie, nog geen begin van een gezamenlijk alternatief hebben.

Het machtsspel tussen Trump en het Congres landt uiteindelijk in Europa. De sancties tegen Rusland kunnen Europese bedrijven treffen.

De enige wet met impact die wel door het Congres geraakte, was een wet met sancties tegen Rusland, Iran en Noord-Korea. De eensgezindheid in Huis en Senaat was zo groot dat Trump zich genoodzaakt zag die wet te tekenen. Een presidentieel veto zou onmiddellijk door een stemming in de Senaat tenietgedaan zijn.

Na de ondertekening donderdag liet Trump op Twitter zijn frustratie de vrije loop: ‘Onze relatie met Rusland is op een historisch en gevaarlijk dieptepunt beland’, luidde het. ‘U kan het Congres daarvoor bedanken, dezelfde mensen die ons niet eens een gezondheidszorg kunnen bezorgen’, kwam er achteraan. Dat leverde een repliek van McCain op: ‘Onze relatie met Rusland zit op een gevaarlijk dieptepunt. U kan Poetin danken omdat hij onze democratie aanvalt, bij buren binnenvalt en onze bondgenoten bedreigt.’

De Russische president had de ondertekening van de wet niet afgewacht. Hij stuurde 755 Amerikaanse diplomaten het land uit waardoor de Amerikaanse delegatie in Rusland nu even groot is als de Russische in de VS. Andere sancties volgen voorlopig niet.

Spanningen in de EU als gevolg

Het machtsspelletje tussen de Amerikaanse president en het Congres landt uiteindelijk in Europa. Als onderdeel van de Amerikaanse sancties wordt de energiesector in het vizier genomen. In Europa leeft de vrees dat de gasbevoorrading uit Rusland in het gedrang kan komen. Twee projecten, Nord Stream II en Turkstream, moeten Russisch gas naar Europa brengen zonder langs Oekraïne te passeren. Die gasprojecten zijn omstreden. De Amerikaanse sancties kunnen Europese bedrijven treffen. Aan de projecten werken een goede 200 bedrijven uit 17 landen.

Trump trekt voor 17 dagen op verlof. ©AFP

Europa is ten zeerste ontstemd omdat het niet geraadpleegd werd over de nieuwe sancties. Op het niveau van de G7 was afgesproken dat de bondgenoten gezamenlijk zouden optreden, maar het Congres besliste anders. Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, liet al verstaan dat Europa onmiddellijk zal terugslaan ‘als uit de praktijk blijkt dat de Europese bedrijven getroffen worden door de Amerikaanse sancties’. In Europa leeft de overtuiging dat de sancties ook een verborgen Amerikaanse agenda hebben. Als de Russische bevoorrading wegvalt, zouden de Amerikanen hun schaliegas hier kunnen leveren. Sinds de ontginning daarvan begon, zitten de VS op een berg onverkochte en goedkope energie.

De Amerikaanse sancties kunnen nog eens de spanningen in de EU opdrijven. Nu al spelen discussies over de opvang van vluchtelingen West-Europa en de voormalige Oostbloklanden uit elkaar. Daarnaast zijn er spanningen met de regimes in Polen en Hongarije. Traditioneel staan de landen uit het voormalige Oostblok op de Amerikaanse lijn en zijn ze gewonnen voor hardere sancties, terwijl Duitsland en Frankrijk meer inzetten op diplomatie.

Of de sancties hard aankomen in Rusland? Niets dat daarop wijst, maar de sancties scherpen het beeld van het vijandige Amerika enkel maar aan. Premier Dmitri Medvedev sprak al van ‘een totale economische oorlog’ tegen zijn land. Hij voegde eraan toe dat dit ‘het einde van de hoop op betere relaties met de VS betekent’.

Poetin wrijft zich in de handen

Voor president Vladimir Poetin is dat mooi meegenomen. Hij kan surfen op het nationalisme en de binnenlandse oppositie onderdrukken. Politiek vormen ze het ideale opstapje om volgend jaar nog maar eens voor een volgende ambtstermijn te gaan. De VS helpen op die manier de sterke man in het Kremlin, al is dat uiteraard niet de bedoeling.

Het is niet duidelijk hoe het nu verder moet tussen de VS en Rusland. De ministers van Buitenlandse Zaken van beide landen, Rex Tillerson en Sergei Lavrov, zien elkaar in Manilla, in de marge van de Asean-top van 6 tot 8 augustus. Het zijn de eerste officiële contacten sinds de wet getekend is.

Het zomerreces moet verkoeling brengen in politiek Washington én in de geopolitieke spanningen. Want die zijn overal aanwezig, niet alleen tussen de VS en Rusland. Zo is er veel discussie over hoe het hardleerse Noord-Koreaanse regime aangepakt moet worden. Lavrov heeft al laten verstaan dat Rusland daar ook zijn zegje over wil hebben en het initiatief niet alleen aan de VS en China wil overlaten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud