‘Europa moet Russische president Poetin opties durven te geven'

©wim kempenaers (wkb)

Een confrontatie tussen Oekraïne en Rusland lijkt hoe langer hoe realistischer. ‘Toch heeft het geen zin dat Europa Poetin alle opties ontneemt. Want dan gaat hij slechte keuzes maken.’

‘Als academicus zou ik moeten zeggen dat er altijd een diplomatieke weg terug is’, zegt David Criekemans, professor geopolitiek aan de Universiteit Antwerpen. ‘Maar de kans op een militaire confrontatie tussen Oekraïne en Rusland lijkt erg reëel.’

Criekemans vindt dat Europa de escalatie verkeerd aanpakt. ‘Ik denk dat we onze strategie grondig moeten herbekijken. Europa moet naar Kiev stappen en zeggen dat het tijd is om op de rem te gaan staan.’

Heeft Oekraïne de sleutel in handen?
David Criekemans: ‘Het offensief van het Oekraïense leger is de aanleiding voor de escalatie. Sinds de ramp met MH17 trekt president Petro Porosjenko de militaire kaart. Bij zijn aantreden had hij het nog over autonomie voor de oostelijke regio’s. Daarover zwijgt hij nu in alle talen. Zijn offensief is weliswaar succesvol. De rebellengroepen worden in het nauw gedreven. Maar het Kremlin zal het nooit pikken dat Donetsk en Loehansk zonder enige autonomie weer in Oekraïense handen komen.’

Een grotere confrontatie lijkt onafwendbaar?
Criekemans: ‘Als het beleid van de betrokken partijen niet wijzigt, stevenen we inderdaad af op een of andere vorm van confrontatie. Wegens de harde militaire campagne die Kiev voert, wordt het voor Poetin hoe langer hoe moeilijker zich terug te trekken. Ook de kans op een politiek akkoord lijkt steeds minder makkelijk.’

Wat hoopt Kiev te bereiken met het offensief in Oost-Oekraïne?
Criekemans: ‘De regering probeert eenheid te smeden. Maar je kan de problematiek in het oosten van Oekraïne simpelweg niet militair oplossen. Er blijven altijd 8 miljoen Russischsprekenden in dat gebied, zelfs als de provincies Donetsk en Loehansk weer in handen van de overheid komen. En dan gaan we ervan uit dat Rusland dat zou laten gebeuren. Dan krijg je gewoon een andere soort oorlogsvoering. In een dergelijk scenario ontstaan guerrillabewegingen die terroristische aanslagen plegen. Oost-Oekraïne wordt dan het nieuwe Afghanistan.’

Moskou lijkt een mogelijke inval te willen verkopen als een humanitaire missie.
Criekemans: ‘Die tactiek is een klassieker in het handboek. Tijdens de inval in Georgië in 2008 verliep het precies op die manier. Zelfs tijdens de Balkanoorlogen in 1878 gebruikte Rusland dat voorwendsel al. Rusland zal ook deze interventie voorstellen als een humanitaire missie die volledig in de lijn is met het internationale recht. Maar als Moskou het morgen heeft over een vredesmissie, dan weet natuurlijk iedereen dat de strijd om Donetsk is ingezet.’

Is Europa gedoemd om langs de zijlijn toe te kijken?
Criekemans: ‘Neen. Europa kan bij de Oekraïense overheid voor matiging pleiten. Kiev gaat immers niet verder dan het mandaat dat het van Europa krijgt. Europa heeft, net als de VS, wel wat in de pap de brokken in Kiev. Maar in Europa zijn er verschillende kampen. Oost-Europese landen zoals Polen lijken te lijden aan een posttraumatisch stresssyndroom. Ze vrezen dat een nieuwe Sovjet-Unie om de hoek loert. Ze willen hard optreden. Het is de taak van landen zoals België om de Europese toon te matigen. Het lijkt soms of we geen aandacht meer willen besteden aan de diplomatieke weg.’

We proberen Rusland toch te treffen met politieke en economische sancties?
Criekemans: ‘Europa gelooft dat de sancties de steun voor Poetin zullen doen verbrokkelen. Dat er een paleisrevolutie plaats zal vinden en dat de rijke oligarchen Moskou de rug zullen toekeren. Maar het omgekeerde is waar.’

‘We moeten Poetin opties blijven geven. Nu geven we hem geen kansen. En als hij geen goede opties heeft, kiest hij voor de slechte. Dat staat er nu te gebeuren.’

Intussen valt de dialoog tussen Rusland en het Westen stil.
Criekemans: ‘Het is opvallend hoe weinig empathie we nog voor elkaar hebben. We drijven steeds verder van elkaar weg. We begrijpen elkaars interne politieke dynamieken niet meer. De grootste dreiging voor de wereld is het machtsvacuüm dat daardoor ontstaat. Kijk naar de rebellen van de Islamitische Staat die in Irak steeds verder oprukken. Die beseffen maar al te goed dat de grootmachten andere dingen aan hun hoofd hebben en slaan hun slag. We hebben meer dan ooit nood aan een coalitie van Rusland, Europa en de VS om de bedreigingen in de wereld aan te pakken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud