Fiscus verijdelt oplichting staatskas voor 780 miljoen

Sanjay Shah, rechts naast acteur Jeremy Irons, op een liefdadigheidsevent in Dubai. De man zou de spil zijn in een internationale oplichtingszaak. ©Getty Images

De Belgische staatskas was de voorbije drie jaar bijna 780 miljoen euro kwijtgespeeld aan oplichters als de fiscus niet waakzaam was geweest. De fraudeurs haalden eerder al 200 miljoen euro uit onze staatskas. Europese landen zijn samen voor zo'n 55 miljard euro opgelicht in 'de grootste diefstal van belastinggeld in Europa.'

Acht maanden lang hebben 38 journalisten van 19 media, waaronder De Tijd, in 12 landen onderzoek gevoerd naar 180.000 pagina’s die inzage geven in de grootste overval ooit op de Belgische schatkist en op de staatskassen van nog zeker tien andere Europese landen. De landen zijn samen voor zeker 55,2 miljard euro opgelicht.

Het internationaal onderzoek, geleid door het Duitstalige collectief van onderzoeksjournalisten Correctiv, doopten we de ‘CumEx Files’. De naam verwijst naar het soort aandelentransacties waarmee onze staatskassen zijn bestolen. Ze kostten de Duitse schatkist minstens 31,8 miljard, de Franse 17 miljard, de Italiaanse 4,5 miljard, de Deense 1,7 miljard en de Belgische 201,5 miljoen euro.

Klopjacht

Het Brusselse gerecht doet al drie jaar een ongeziene klopjacht om de verloren miljarden terug te vinden. Het zit daarvoor in twee internationale speurdersteams. Het Belgische onderzoek focust op drie criminele netwerken, met als hoofdrolspelers Sanjay Mansukhlal Shah, een 48-jarige Brit die in Dubai woont, zijn Londense hedgefonds Solo Capital LLP, dat actief was van 2008 tot juli 2016, en de North Channel Bank in het Duitse Mainz.

De fraudeurs ontdoken geen belastingen, maar bedachten constructies waarmee ze massaal aanvragen tot terugbetaling indienden bij onze belastingdienst.

Ze ontdoken geen belastingen, maar haalden belastinggeld uit onze staatskas. Shah en co. bedachten constructies waarmee ze massaal aanvragen tot terugbetaling indienden bij onze belastingdienst. Ze vroegen een terugbetaling van de roerende voorheffing - momenteel 30 procent - die wordt ingehouden als een beursgenoteerd bedrijf een dividend uitkeert. Ze maakten vooral gebruik van Amerikaanse pensioenfondsen, die dankzij ons belastingverdrag met de VS aanspraak kunnen maken op die terugbetaling.

Doorgestoken kaart

In werkelijkheid bleek alles doorgestoken kaart. Ze hadden niet eens roerende voorheffing betaald. Aandelenpakketten van Belgische bedrijven werden in een mum van tijd doorgespeeld van het ene naar het andere fonds, zodat ze allemaal een terugbetaling konden vragen. In werkelijkheid hadden ze de aandelen alleen even geleend en nooit belastingen betaald. Sommige constructies claimden grofweg terugbetalingen op basis van valse documenten.

Hoewel speurders uit België en andere landen hem als hoofdverdachte viseren, blijft Shah vanuit Dubai in een handgeschreven brief van 14 pagina’s zijn onschuld uitschreeuwen.

201
miljoen
Tussen eind 2012 en 2015 betaalde onze fiscus onterecht 201 miljoen euro terug. Volgens insiders waren destijds maar twee belastingambtenaren bevoegd voor de terugbetalingen.

Tussen eind 2012 en 2015 betaalde onze fiscus onterecht 201 miljoen euro terug. Volgens insiders waren destijds maar twee belastingambtenaren bevoegd voor de terugbetalingen en waren de controles zeer laks. Ze hadden een achterstand, waardoor er, op het moment dat de Britten ons land eind 2015 voor de massale fraude waarschuwden, nog voor 322 miljoen euro terugbetalingen niet afgehandeld waren.

Officieel is bij de fiscus te horen dat ‘het moderne systeem van risicoanalyse’ de fraude aan het licht bracht en dat de achterstand juist was ontstaan doordat de screenings waren opgevoerd.

Bij de Deense fiscus hadden ze minder geluk. Daar was in dezelfde periode maar één belastingambtenaar verantwoordelijk voor de terugbetalingen, die hij snel en aan de lopende band uitvoerde. De vlotte afhandeling kostte de Denen 1,7 miljard euro.

Britse Maagdeneilanden

De 201 miljoen euro verloren Belgisch belastinggeld terughalen kan de Brusselse speurders en hun buitenlandse collega’s nog jaren kosten, met sporen die leiden naar brievenbusconstructies in exotische belastingparadijzen, zoals de Britse Maagdeneilanden. Deze zomer zouden speurders zijn binnengevallen bij Shah thuis in Dubai. 660 miljoen dollar van zijn vermogen zou zijn bevroren.

De speurders nemen aandelenpakketten van Bpost en Proximus onder de loep, omdat bij die bedrijven de ‘free float’ - het percentage aandelen dat vrij verhandelbaar is op de beurs - kleiner is dan bij andere bedrijven.

Het Brusselse gerecht probeert tegelijk te bewijzen dat de terugbetalingen in ons land frauduleus waren. Het is sowieso veelzeggend dat niemand moeilijk doet over de 322 miljoen euro waarvoor aanvragen waren ingediend, maar die nooit zijn terugbetaald. Als je echt roerende voorheffing had betaald, zou je wel klagen als de terugbetaling wordt geweigerd. De speurders analyseren ook de aandelenpakketten waarvoor de terugbetalingen zijn aangevraagd.

Dat is geen sinecure. Ze nemen aandelenpakketten van Bpost en Proximus onder de loep, omdat bij die bedrijven de ‘free float’ - het percentage aandelen dat vrij verhandelbaar is op de beurs - kleiner is dan bij andere bedrijven.

Zo hebben de Denen berekend dat 27 Amerikaanse pensioenfondsen samen voor 24,9 miljard euro aandelen in Deense bedrijven moesten bezitten - wat onmogelijk is - om recht te hebben op de terugbetalingen die ze kregen en die doorstroomden naar de organisatoren van de fraude.

Alle hens aan dek

Bij onze belastingdiensten is het alle hens aan dek om te verhinderen dat de overval op de Belgische staatskas verder gaat. De fiscus heeft de voorbije drie jaar voor 782,2 miljoen euro onterechte terugbetalingen van roerende voorheffingen tegengehouden. Dat bevestigt woordvoerder Francis Adyns. Het ging om 322,2 miljoen euro in 2015, 172,49 miljoen in 2016 en zelfs 287,51 miljoen euro vorig jaar.

Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) gaat de regels nu verstrengen, maar ook dan zullen de oplichtingen mogelijk blijven als de fiscus niet waakzaam blijft.

Hoogleraar fiscaal recht Axel Haelterman (KU Leuven) waarschuwt. ‘Het is zeer goed dat minister Van Overtveldt de wet gaat verstrengen. Maar dan nog blijft er werk voor de Bijzondere Belastinginspectie (BBI) om de terugbetalingen te controleren op misbruiken. Bijvoorbeeld ons belastingverdrag met de VS verandert niet, en daarin blijft de belastingvrijstelling staan die bij de constructies is gebruikt. De BBI moet dus zeker poortwachter blijven spelen.’

Meer over ons onderzoek op www.cumex-files.com

Zaterdag leest u in De Tijd het verhaal achter ‘de duivelse geldmachine’.

Undercover bij de nieuwe fraudeurs

Onze fiscus kan beter waakzaam blijven opdat onze schatkist niet opnieuw zou worden geplunderd door fraudeconstructies. Dat bewijst een undercoveroperatie die collega-journalisten binnen ons CumEx Files-project opzetten. Ze deden zich voor als miljardairs, gebruikten een schermbedrijf in een belastingparadijs en regelden meetings in een suite in het Londense vijfsterrenhotel Shangri-La. Daar ontmoetten ze een beursmakelaar die vroeger voor Sanjay Shah werkte, de man die ons gerecht viseert als de hoofdverdachte van de miljoenenoplichting van onze staatkas. De makelaar stelde de undercoverjournalisten een ‘low risk’-belegging van 150 à 200 miljoen euro voor, met 12 procent rendement op korte termijn. De winst zou weer komen van onterechte terugbetalingen van roerende voorheffing via mogelijke constructies in Spanje, Frankrijk, Italië... De al zwaar getroffen Duitse en Belgische staatskas waren even geen doelwit meer, maar dat kan later weer, als het stof is gaan liggen.


Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content