interview

Ian Bremmer: ‘Wie denkt dat de voorbije twee jaar een circus waren, heeft nog niets gezien'

©Stephen Voss/ID photo agency

Donald Trump is een kat in het nauw. Niemand wil de job van Theresa May. En we moeten ons voorbereiden op een escalatie in Iran. Ian Bremmer, Amerikaans politicoloog en onze nieuwe columnist, blikt vooruit op het najaar.

Weinig mensen ademen geopolitiek zoals de Amerikaan Ian Bremmer (48). Hij doceert het aan de New York University, schreef er tien boeken over, deelt grappen en analyses met zijn 385.000 volgers op Twitter. Hij verleent advies over geopolitiek risico’s via de door hem opgerichte Eurasia Group. Hij vat wekelijks de wereld samen in de Twitter-video ‘The World in 60 Seconds’ en in een muppetachtige poppenkastshow ‘Puppet Regime’. Hij richtte dit jaar zijn eigen tv-zender Gzeromedia op omdat hij buitenlandberichtgeving op tv doorgaans ondermaats vindt, is vaste klant op het Wereld Economisch Forum in Davos en is de chef buitenland van het Amerikaanse magazine Time. En alsof hij nog tijd over heeft, schrijft hij vanaf vandaag ook een maandelijkse column voor De Tijd.

Bremmer is een wervelwind. De dag na ons gesprek vertrekt hij naar Italië en van daaruit naar Tokio. Begin oktober reist hij naar Indonesië, waar de jaarlijkse vergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank dit jaar plaatsvinden. In november zit hij in Singapore voor het Bloomberg New Economy Forum, waar hij ook in de organisatie zit.

Het voorbije jaar had Bremmer lange persoonlijke gesprekken met de Franse president Emmanuel Macron en met de Japanse premier Shinzo Abe. Hij sprak dit jaar ook enkele keren met António Guterres, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en met Christine Lagarde, de secretaris-generaal van het IMF.

‘Het is het moeilijkste deel van mijn job: zo veel mogelijk mensen ontmoeten’, zegt hij. ‘Maar het is cruciaal. Je kan de wereld maar echt begrijpen door rond te reizen en ter plekke met de mensen te spreken. Het is fysiek heel zwaar. Ik kan echt niet tegen jetlags.’

Hoe ziet de wereldpolitiek er dit najaar uit? Waar kijkt u naar uit?

Ian Bremmer: ‘Eén: de internationale handel en de VS. Twee: de tussentijdse parlementsverkiezingen in de VS. Drie: de brexit. Vier: Iran. En vijf: de wildcard, de gebeurtenis die je je niet eens kon inbeelden maar die er toch altijd is en alles verandert.’

De EU en de VS duwden deze zomer in hun handelsconflict de pauze-knop in. Mogen we ervan uitgaan dat het conflict geluwd is?

Bremmer: ‘Ik hoop het en er is een goede kans. Trump wil tonen dat hij keihard kan zijn, maar hij wil aan het einde van de rit ook deals sluiten. Na enkele rondjes vechten met de Europeanen denk ik dat hij de Amerikaanse economie geen pijn wil doen met nog meer tarieven. Hij heeft in de Republikeinse Partij en in het Witte Huis veel tegenstand gekregen voor zijn gevecht met de Europese Unie.’

‘Voorts zijn er de gesprekken over Nafta, waar met Mexico een deal is maar met Canada nog niet. Het conflict met China blijft volgens mij duren tot in 2019. Alles ziet ernaar uit dat het een open handelsoorlog blijft.’

‘Je moet wel begrijpen dat ik dit alles zeg in de context van vandaag. De regering-Trump is een weg ingeslagen die ze niet kan blijven bewandelen.’

Hoe bedoelt u?

Bremmer: ‘Je moet ervan uitgaan dat de Democraten in november het Huis van Afgevaardigden heroveren, tegen een achtergrond van ongeziene aantijgingen over verkiezingsfraude tegen de entourage van de president. Alles wijst erop dat die aantijgingen alleen maar zullen toenemen. Dat betekent dat Trump onder almaar grotere druk komt om dingen op te blazen als afleidingsmaneuver. Wij noemen dat ‘to wag the dog’: de staart kwispelt met de hond, en niet andersom. De Europeanen zouden in zo’n scenario best wel eens in de brokken kunnen delen.’

‘Wat ik vooral wil zeggen is dit: Trump wordt zo onvoorspelbaar dat je niets meer kan uitsluiten.’

Hoe zullen de midterms de krachtsverhoudingen in de VS veranderen?

Bremmer: ‘De Republikeinen zullen in november slaag krijgen, zoals dat altijd gaat met de partij die de president levert. De Democraten zullen het Huis van Afgevaardigden heroveren. De Senaat, waar een derde van de zetels wordt herverkozen, blijft in Republikeinse handen.’

Wat verandert dat?

Bremmer: ‘Alles. Het Huis van Afgevaardigden zal parlementaire onderzoekscommissies starten tegen Trump, getuigen vorderen en ondervragen in het parlement en vanuit Capitol Hill de aanval voeren. Als je denkt dat de voorbije twee jaar een circus waren, dan heb je nog niets gezien.’

‘Je zou het niet vermoeden als je afgelopen weekend de beelden van de begrafenisplechtigheid van senator John McCain zag, maar die twee partijen haten elkaar grondig. Het wordt echt lelijk.’

Hoe lelijk wordt de brexit? De gesprekken leken deze zomer nergens naartoe te gaan.

Bremmer: ‘Het wordt een uitdaging, laat het me zo zeggen. Alles is lastig: de grens met Noord-Ierland, de goedkeuring van de deal in het House of Commons en de nieuwe handelsdeal tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Ik verwacht niets van de Europese top over de brexit in oktober. In het beste geval krijgen we tegen eind dit jaar een deal. Als we geluk hebben.’

‘Maar de kans is groot dat meer tijd nodig is en dat gezamenlijk wordt beslist de deadline uit te stellen.’

Zullen de tory’s nog voor de brexit rond is premier Theresa May ten val brengen?

Bremmer: ‘Nee, niemand wil haar job! En terecht. Natuurlijk ondermijnen de tory’s voortdurend haar leiderschap. Maar er staat geen uitdager op die het van haar wil overnemen zolang de brexit niet achter de rug is.’

Uw vierde aandachtspunt is Iran. Waarom is dat zo belangrijk?

Bremmer: ‘Omdat het niet Noord-Korea is, waar uiteindelijk China de lakens uitdeelt. In Iran zijn het de VS die beslissen hoe het loopt. Washington heeft bedrijven van over de hele wereld, ook de Europese, al zover gekregen dat niemand nog zakendoet in Iran omdat ze anders geen zaken meer mogen doen in de VS. Het zet een enorme druk op de economie en op het politieke systeem in Iran. Ministers op sleutelposten - helaas de beste economische technocraten die ze hadden - zijn al ontslagen.’

‘Iran is gevaarlijk in die omstandigheden. Er zijn opnieuw bedreigingen geuit dat ze de Straat van Hormuz gaan sluiten, waaruit olietankers die vanuit het Midden-Oosten de oceaan op willen door moeten. Iran dreigt het geweld in Jemen aan te wakkeren en heeft de middelen om cyberterreur te voeren.’

‘De hardliners winnen aan macht in Iran. We mogen ons verwachten aan escalatie. En dat zal impact hebben op Syrië, op Saoedi-Arabië. En op Israël natuurlijk.’

U noemt de revolte van boze kiezers, het centrale thema van uw recentste boek, niet in uw top vijf. Naar welke plek op de wereldbol moeten we kijken voor de volgende opstand?

Bremmer: ‘Zweden wordt belangrijk dit weekend. Ik denk dat de antimigratiepartijen het uitzonderlijk goed zullen doen. Het zal een nieuwe indicator zijn voor de publieke revolte in de aanloop naar de Europese verkiezingen van volgend jaar. Voorts zien we dat Italië de strijd met de EU aangaat over hoe het zijn begroting op orde moet krijgen. Maar het gaat maar om een veldslag in een groter gevecht.’

Welk gevecht?

Bremmer: ‘Aan de ene kant staan mensen zoals de almaar minder populaire Franse president Emmanuel Macron. Aan de andere kant staan mensen zoals de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini, de Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz en de Hongaarse premier Viktor Orbán. Dát is het echte gevecht. En het verdeelt Europa.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content