Iran speelt het hard in Bidens poging om nucleaire deal te reanimeren

De Iraanse president Hassan Rouhani houdt vol dat zijn land niet van plan is een kernbom te maken. 'We hebben geen geheime nucleaire activiteit. Niet vandaag, niet gisteren en niet in de toekomst.' ©EPA

De Verenigde Staten willen de nucleaire deal met Iran reanimeren - een definitieve breuk met de koers van Trump. Maar Iran eist dat de sancties uit het Trump-tijdperk eerst van tafel worden geveegd.

Als charmeoffensief naar Teheran kon het tellen. Donderdag gingen de Verenigde Staten in op een EU-uitnodiging om gesprekken op te starten met Iran. Ze annuleerden ook een brief aan de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties die nieuwe sancties tegen Iran aankondigde en de beperkingen voor Iraanse diplomaten bij de VN in New York werden verlicht. President Joe Biden zet de eerste stappen om de Irandeal nieuw leven in te blazen.

De VS moeten onvoorwaardelijk en daadwerkelijk alle sancties opheffen die Donald Trump oplegde.
Mohammad Javad Zarif
Iraanse minister van Buitenlandse Zaken

Maar Iran speelt het hard. Eerst moeten alle economische sancties uit het Trump-tijdperk naar de vuilnisbak. Pas als dat gebeurt, zal Iran 'onmiddellijk alle tegenmaatregelen terugdraaien’, zei Mohammad Javad Zarif, de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken.

Inspecties

In 2015 ondertekende Iran een deal die moest verhinderen dat het land een kernwapen zou bouwen. Dat Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) was een akkoord over het Iraanse kernprogramma dat werd gesloten tussen Iran, de Verenigde Staten onder toenmalig president Barack Obama, en vijf andere mogendheden (Rusland, China, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland).

Dik ontevreden met het akkoord trok voormalig president Donald Trump in 2018 eenzijdig de stekker uit de deal. Hij voerde 'maximale druk' uit op Iran in de vorm van zware sancties en zette Europese bedrijven ertoe aan om geen handel meer te drijven met het land.

Als reactie begon Iran de deal te ontduiken. Het wil de verrijking van uranium opdrijven. Volgens het IAEA bezit Iran vandaag 2.443 kilo verrijkt uranium. Dat is twaalf keer zo veel als toegestaan volgens de Irandeal.

Ook dreigt de Islamitische Republiek de deur dicht te gooien voor internationale inspecties van het IAEA, de nucleaire waakhond van de Verenigde Naties. Volgende week willen ze het werk van de VN-inspecteurs belemmeren.

Interne druk

Om die negatieve spiraal te doorbreken, toont Biden zich welwillend met een uitgereikte hand. 'Een positieve stap', vindt Tom Sauer, hoogleraar Internationale Politiek aan de Universiteit Antwerpen. ‘Nog beter was geweest als Biden radicalere maatregelen had genomen en de sancties van Trump gewoon had teruggeschroefd.’

Biden staat onder enorme interne druk. Heel wat Republikeinen en Democraten willen geen nieuwe Irandeal.

Maar de keuze voor kleinere stappen is niet toevallig. Biden staat onder enorme interne druk. Heel wat Republikeinen en Democraten willen geen nieuwe Irandeal. ‘Biden kiest voor goodwill en positieve signalen’, zegt Sauer. ‘Ze lijken misschien klein, maar in vergelijking met het Trump-tijdperk zijn ze enorm.’

Onder Trump escaleerden de relaties met Irak met de eliminatie van generaal Qassem Soleimani op bevel van Trump begin januari 2020. 'Soleimani was duistere aanvallen tegen Amerikanen in het Midden-Oosten aan het beramen’, zei Trump toen.

Het blijft afwachten of Iran overtuigd kan worden om opnieuw aan tafel te zitten. De timing is krap: in juni vinden verkiezingen plaats in Iran en de kans bestaat dat de conservatieve flank wint. Dat maakt de kansen op een reanimatie kleiner.

President Rouhani en Zarif voelen de hete adem van de conservatieve flank in Iran. Onmiddellijk ja-knikken naar de VS is uitgesloten. Nu start het spel.
Tom Sauer
Hoogleraar Internationale Politiek aan de Universiteit Antwerpen

Dat Iran nog niet inging op de uitnodiging tot overleg en de bal terugkaatste naar het kamp van de Amerikanen, verbaast Sauer niet. ‘Ook bij president Rouhani spelen interne motieven. Hij en Zarif voelen de hete adem van de conservatieve flank. Onmiddellijk ja-knikken is uitgesloten. Nu start het spel. Maar ik ben redelijk positief over de uitkomst.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud