Advertentie
Advertentie

Mondiale militaire uitgaven bereiken record in 2023

Door de oorlog met Rusland heeft Oekraïne zijn militaire uitgaven in 2023 met 51 procent opgeschroefd tot 64,8 miljard dollar. ©AFP

De oorlogen in Oekraïne en Gaza en de oplopende spanningen in Azië hebben de mondiale militaire uitgaven in 2023 naar 2.443 miljard dollar gestuwd. 'In een almaar volatieler geopolitiek en veiligheidslandschap bestaat het risico dat we in een spiraal van actie en reactie belanden.'

Voor het negende jaar op rij zijn de wereldwijde militaire uitgaven in 2023 gestegen. Dat becijferde het Stockholm International Peace Research Institute (Sipri). 'De mondiale uitgaven klokten af op het recordbedrag van 2.443 miljard dollar', staat te lezen in het jaarrapport van het onderzoeksinstituut. Dat betekent dat landen wereldwijd vorig jaar 6,8 procent meer investeerden in defensie dan een jaar eerder. Het was van 2009 geleden dat de groei in twaalf maanden zo groot was.

916 miljard
De Verenigde Staten voeren de ranglijst nog altijd aan. De Amerikanen trokken vorig jaar 916 miljard dollar uit voor militaire uitgaven, of 2,3 procent meer dan een jaar eerder.
Advertentie

'De ongeziene klim in de militaire uitgaven is een rechtstreeks gevolg van het wereldwijd verslechterende vredes- en veiligheidsklimaat', zegt Nan Tian, een van de auteurs van het rapport. De redenen liggen voor de hand: de oorlog in Oekraïne en de oplopende geopolitieke spanningen in Azië en het Midden-Oosten, met het conflict tussen Israël en de radicale Palestijnse beweging Hamas op kop.

China en Rusland

De Verenigde Staten voeren de ranglijst nog altijd aan. De Amerikanen trokken vorig jaar 916 miljard dollar uit voor militaire uitgaven, of 2,3 procent meer dan een jaar eerder. Op ruime afstand volgt China. Dat gaf in 2023 296 miljard dollar uit aan de uitbouw van zijn defensiecapaciteiten, een klim met 6 procent in vergelijking met een jaar eerder.

Rusland vervolledigt de top drie. Op vraag van Vladimir Poetin spendeerde het land vorig jaar 109 miljard dollar aan militaire uitgaven. Dat is net geen kwart meer dan in 2022. In vergelijking met 2014 - het jaar van de invasie van het Oekraïense schiereiland Krim - is sprake van een groei met 57 procent. Die sterke groei valt te verklaren door Poetins wens om de oorlog in Oekraïne naar zijn hand te zetten.

Om de expansionistische plannen van de Russische president te dwarsbomen schroefden ook de Oekraïners hun defensie-investeringen gevoelig op. Vorig jaar ging het om 64,8 miljard dollar, of 37 procent van 's lands bruto binnenlands product (bbp). Jaar op jaar zijn de militaire uitgaven van het land in 2023 met 51 procent gegroeid. Zolang de oorlog woedt, lijkt die trend niet te zullen keren.

Europese landen

Het bloedigste conflict op Europese bodem sinds de Tweede Wereldoorlog spoorde ook andere landen ertoe aan defensie en veiligheid weer hoger op de prioriteitenlijst te plaatsen. Na decennia van onderinvesteringen na het einde van de Koude Oorlog verhoogden veel Europese landen hun militaire uitgaven weer. 'De oorlog in Oekraïne heeft Europese lidstaten van de NAVO ertoe aangezet anders te kijken naar de veiligheidssituatie', zegt onderzoeker Lorenzo Scarazzato.

'Omdat ze het dreigingsrisico nu anders inschatten, streven almaar meer EU-staten ernaar op zijn minst 2 procent van hun bbp aan defensie te spenderen', gaat hij voort. Daardoor zijn de militaire uitgaven van de NAVO-landen in 2023 gestegen tot 1.341 miljard dollar, of 55 procent van het wereldwijde totaal. De Europese lidstaten nemen daarvan 28 procent voor hun rekening, het hoogste percentage in een decennium.

'Staten zetten volop in op de versterking van hun militaire macht. Maar in een almaar volatieler geopolitiek en veiligheidslandschap bestaat zo het risico dat we in een spiraal van actie en reactie belanden', waarschuwt Tian. Azië vormt daarvan een voorbeeld. Omdat China almaar meer investeert in de versterking van zijn militaire capaciteiten, volgen Japan en Taiwan die trend.

'Situatie wijzigt snel in Midden-Oosten'

De militaire uitgaven zitten ook in het Midden-Oosten in de lift. Landen in die regio investeerden er in 2023 200 miljard dollar in, of 9 procent meer dan een jaar eerder. Saoedi-Arabië gaf het meest uit aan defensie, gevolgd door Israël. Sinds de aanval van Hamas op Israël, op 7 oktober vorig jaar, vechten de twee partijen een hevig conflict uit in de Gazastrook. Die oorlog deed de regering van Benjamin Netanyahu het defensiebudget met bijna een kwart opschroeven tot 27,5 miljard dollar.

'De stevige stijging van de militaire uitgaven in het Midden-Oosten - de grootste in een decennium - is een weerspiegeling van de snel wijzigende situatie in de regio', zegt onderzoeker Diego Lopes da Silva. 'Terwijl de afgelopen jaren nog sprake was van toenadering tussen Israël en verschillende Arabische landen, woedt nu een grote oorlog in Gaza en zit de schrik voor een regionaal conflict er goed in.'

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.