Advertentie
analyse

NAVO-leden komen Trump schoorvoetend tegemoet

De Amerikaanse president Donald Trump kreeg samen met onder andere de Duitse bondskanselier Angela Merkel een rondleiding in het nieuwe NAVO-gebouw. ©AFP

Trump kwam, zag en verliet het NAVO-overleg met enkele symbolische toegevingen van zijn bondgenoten op zak. Geld en terreur stonden bovenaan op de agenda.

De leiders van de 28 NAVO-lidstaten kwamen donderdag samen in Brussel om zich te buigen over de toekomst van de alliantie. Officieel ging het niet om een echte top, maar eerder om een informele ontmoeting, afgerond met een werkdiner. De bijeenkomst werd dan ook niet afgesloten met de traditionele waslijst aan besluiten die in een communiqué werden gegoten.

Als alle landen hun volle deel betaalden, zou de NAVO sterker zijn dan nu.
Donald Trump
Amerikaans president

Alle schijnwerpers waren gericht op de Amerikaanse president Donald Trump, voor wie het de eerste kennismaking was met zijn NAVO-bondgenoten. Tijdens zijn campagne had Trump nog zwaar uitgehaald naar de alliantie die hij ‘achterhaald’ noemde. Volgens hem kon het niet langer dat de VS opdraaien voor het gros van de kosten, terwijl Europa achteroverleunt en nauwelijks in defensie investeert.

Terwijl Trump de term ‘achterhaald’ inmiddels inslikte, was het uitkijken naar hoe hard hij zijn eisen zou doordrukken. In een speech haalde hij alvast zwaar uit naar de vrijbuiters. ‘23 van de 28 lidstaten betalen nog steeds niet wat ze moeten betalen voor hun defensie. Dat is niet eerlijk tegenover de burgers en de belastingbetalers van de VS. Vele landen zijn nog enorme sommen geld verschuldigd. We moeten de verloren jaren inhalen.’

Defensiebudget

Drie jaar geleden spraken de NAVO-lidstaten af dat ze tegen 2024 hun defensiebudget zouden opkrikken tot 2 procent van hun bruto binnenlands product (bbp).

NAVO-baas Jens Stoltenberg beklemtoonde dat de lidstaten op de goede weg zijn. Na 2014 kwam een einde aan de besparingen, merkte hij op. ‘We moeten dat momentum vasthouden.’ Daarom moet elke lidstaat die de norm niet haalt jaarlijks rapporteren hoe het die 2 procent denkt te halen.

Michel: 'Obama had toch andere stijl'

Premier Charles Michel toonde zich donderdagavond niet onder de indruk van de donderspeech die VS-president Donald Trump eerder op de dag had afgestoken over de volgens hem te lage defensie-uitgaven van zijn Europese NAVO-partners.

België is nog steeds zowat de slechtste leerling van de klas, maar Michel beklemtoonde dat zijn regering het tij wil keren.

'De oproep is niet nieuw. Hij klonk ook al onder de vorige Amerikaanse legislatuur, al had president Obama zeker een andere stijl', zo reageerde Michel wat onderkoeld op een afsluitende persconferentie.

'We apprecieerden de franke, directe taal, want ze liet ons toe om eveneens direct te zijn.'

Zoals hij eerder deze week ook al aangaf in het parlement, blijft het Michels bedoeling om de krimp van de Belgische defensie-uitgaven deze legislatuur te stoppen en om te keren. Zich engageren tot de 2 procent van het bbp die de NAVO-leiders zich drie jaar geleden op een top in Wales tot doel stelden, deed de Belgische regeringsleider echter opnieuw niet.

Terreur

Maar volgens Trump volstaat dat niet. Hij noemde de 2 procentnorm ‘het absolute minimum’ en verwees naar de noodzaak om de NAVO te moderniseren en te wapenen voor de toekomst, gezien de ‘chronische onderfinanciering’ en de ‘groeiende dreigingen’. Trump: ‘Als alle landen hun volle deel betaalden, zou de NAVO nog sterker zijn dan nu, zeker tegen het terrorisme.’

Daarmee raakte Trump het tweede hoofdthema van de dag aan: terreur. Over het overleg hing de schaduw van de aanslag maandag in Manchester, waarvoor Trump een minuut stilte vroeg. Hij haalde opvallend uit naar de ‘ongecontroleerde’ migratie. ‘Duizenden mensen stromen onze landen binnen. In veel gevallen hebben we geen idee wie ze zijn. We moeten hard, sterk en waakzaam blijven’, zei hij.

Trump deed die uitspraken bij de inhuldiging van een gedenkteken voor de aanslagen van 11 september 2001. Dat memoriaal was een subtiele suggestie van de NAVO dat de alliantie al meer dan haar deel heeft gedaan in de strijd tegen terrorisme. Verschillende leiders herinnerden eraan dat de NAVO na 9/11 voor het eerst het befaamde artikel 5 van het handvest inriepen. Dat bepaalt dat een aanval op een lidstaat gelijk staat aan een aanval op de hele alliantie.

Opvallend was dat Trump in Brussel zich niet uitdrukkelijk achter dat artikel 5 schaarde. Dat versterkte de indruk dat hij solidariteit in de NAVO blijft koppelen aan hoeveel elke lidstaat bijdraagt. Tijdens de verkiezingscampagne had hij gedreigd dat slechte betalers niet meer automatisch kunnen rekenen op de steun van de VS. Het zet de hele filosofie achter de alliantie op losse schroeven.

IS

Volggens Trump wint de NAVO aan geloofwaardigheid door meer betrokkenheid te tonen in de strijd tegen terreur. Niet 9/11 is het grote symbool van het nieuwe kwaad, maar wel de gruwel door de IS-aanhangers, die hij zoals eerder deze week als ‘losers’ bestempelde. Concreet vroeg hij dat de alliantie zich formeel zou aansluiten bij de internationale coalitie die onder leiding van de VS strijdt tegen Islamitische Staat in Syrië en Irak.

Nu nemen wel alle 28 NAVO-lidstaten individueel deel aan de coalitie. Maar het bondgenootschap hield de boot af, onder andere uit vrees dat het weer betrokken zou raken in een uitzichtloze strijd zoals in Afghanistan, waar op het hoogtepunt 130.000 troepen actief waren. De bijeenkomst donderdag leverde alvast een doorbraak op: de NAVO stapt in de anti-IS-coalitie.

Stoltenberg waarschuwde evenwel dat er geen sprake kan zijn van het inzetten van grondtroepen tegen IS. ‘We gaan wel meer informatie uitwisselen, helpen bij het bevoorraden van vliegtuigen van de coalitie en we zetten meer AWACS-radarvliegtuigen in’, zei de NAVO-baas. ‘Dat is een sterk signaal van de eenheid in de alliantie.’

België

Nog zo’n signaal is het nieuwe hoofdkwartier dat donderdag door België werd overgedragen aan de NAVO. ‘Met de opening van deze site hernieuwen we onze engagementen’, zei premier Charles Michel.

Het nieuwe gebouw van 1,1 miljard euro vervangt het uitgewoonde complex aan de overkant van de straat. ‘Een 21ste-eeuws hoofdkwartier voor een 21ste-eeuwse alliantie’, vatte Stoltenberg samen. ‘Een embleem van een sterke en flexibele alliantie.’

Terwijl Stoltenberg de NAVO ophemelde als ‘de belichaming van de unieke band tussen Europa en Amerika’ haalden sommige leiders tussen neus en lippen toch uit naar Trump.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel liet bij de inhuldiging van een gedenkteken met een stuk van de Berlijnse Muur bijvoorbeeld niet na om onrechtstreeks uit te halen naar Trumps plannen voor een grensmuur met Mexico. ‘Niet uitsluiting of muren zijn een succes, wel open samenlevingen gebouwd op gemeenschappelijke waarden’, zei Merkel, die zelf opgroeide in Oost-Duitsland.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud