Advertentie

Nieuw klimaatrapport: 'Code rood voor de mensheid'

De bosbranden in Griekenland: een voorbeeld van de ernstige gevolgen van de klimaatverandering. ©AFP

Zonder onmiddellijke en grootschalige actie zal het niet lukken de temperatuurstijging de komende twintig jaar te beperken tot 1,5 graden. Dat staat in een nieuw rapport, het eerste in acht jaar, van het IPCC, het klimaatorgaan van de Verenigde Naties.

Het staat vast dat de mens invloed heeft gehad op de opwarming van de aarde. Dat is de eerste zin van een nieuw rapport van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change), dat in 1988 is opgericht door de Verenigde Naties om politieke leiders te voorzien van de nodige wetenschappelijke data achter de klimaatverandering.

Volgens experts moet de wereld de mondiale uitstoot tegen 2030 halveren en tegen 2050 tot nul terugbrengen om een opwarming van de aarde tot meer dan 1,5°C te voorkomen. In het rapport van het IPCC worden mogelijke toekomstscenario's beschreven, afhankelijk van hoe drastisch de wereld de uitstoot vermindert. Maar zelfs de meest drastische ingrepen kunnen de opwarming van de aarde met 1,5°C allicht niet tegenhouden. 'Zonder onmiddellijke drastische emissiereducties kan de gemiddelde temperatuur tegen het einde van de eeuw oplopen tot meer dan 2°C warmer.'

3 vragen aan klimatoloog Samuel Helsen (KU Leuven)

Wat zegt het rapport over de invloed van de mens op de klimaatverandering?

'De nieuwe modellen tonen aan dat de opwarming van de aarde niet verklaard kan worden door natuurlijke fluctuaties. De invloed van de menselijke uitstoot van de broeikasgassen is dus onmiskenbaar.'

Welke toekomstperspectieven geeft het rapport?

'De wetenschappers schetsen vijf toekomstscenario's, met verschillende gradaties in CO2-uitstoot. Bij alle scenario's is het vrijwel zeker dat het tegen 2050 1,5 graden Celsius warmer zal zijn dan in de 19de eeuw. Afhankelijk van de CO2-uitstoot variëren de opties. Met drastische ingrepen, zoals het afstappen van fossiele brandstoffen om een nettonuluitstoot te bekomen, kunnen we de ergste scenario's vermijden.'

Wat zegt het rapport over de snelheid van de klimaatverandering? Zit het beleid op schema?

'Het gaat wel degelijk almaar sneller. Dat wordt onder meer duidelijk door de extreme weersomstandigheden die vaker voorkomen, wat nu ook met data bevestigd kan worden. Het globale beleid gaat bepalen in welk scenario we terechtkomen. Als we snel het roer omgooien, kunnen we de opwarming op termijn beperken tot twee graden. Veranderen we niets, dan blijft de uitstoot stijgen, net als de temperatuur.'

Extreme weersomstandigheden

Een van de concrete gevolgen van klimaatverandering die nu al zichtbaar zijn, zijn extreme weersomstandigheden zoals hitte of overstromingen. Elke stijging van de temperatuur met 0,5°C zal leiden tot een toename van de intensiteit en frequentie van hittegolven, hevige neerslag en periodes van droogte, waarschuwen de auteurs van het rapport. 'Geen enkele regio ter wereld zal ontsnappen aan de gevolgen van de klimaatverandering. Weersextremen die vroeger als zeldzaam of ongekend werden beschouwd, komen steeds vaker voor. Een trend die zal aanhouden, zelfs als de opwarming van de aarde tot 1,5°C wordt beperkt.'

Geen enkele regio ter wereld zal ontsnappen aan de gevolgen van de klimaatverandering. Weersextremen die vroeger als zeldzaam of ongekend werden beschouwd, komen steeds vaker voor.
IPCC

Ernstige hittegolven die vroeger eens in de 50 jaar voorkwamen, komen nu ongeveer eens per decennium voor. Ook tropische cyclonen worden sterker. In de meeste regio's valt jaarlijks al meer regen of sneeuw per jaar. Ernstige droogtes komen 1,7 keer zo vaak voor, en het bosbrandseizoen wordt langer en intenser.

Ook de stijging van de zeespiegel baart zorgen. Tussen 1901 en 2018 steeg die 20 centimeter, en die stijging gaat steeds sneller: tussen 2006 en 2018 drie keer zo snel als tussen 1901 en 1971. Sinds de jaren zestig is het aantal overstromingen in veel kustgebieden al bijna verdubbeld, en tegen 2100 zouden de '100-jarige stormen', die normaal dus een keer per eeuw gebeuren, jaarlijks kunnen plaatsvinden.

Het rapport is 'een code rood voor de mensheid', zei Antonio Guterres, secretaris-generaal van de VN, bij de publicatie. 'Dit document moet het einde luiden voor steenkool en fossiele brandstoffen, voordat ze onze planeet vernietigen.'

Klimaatconferentie

Het is acht jaar geleden dat de VN nog eens een klimaatrapport bekendmaakten. Het nieuwe rapport is opgemaakt door 200 auteurs en daarvoor vonden 14.000 onderzoeken plaats. Het telt 1.500 pagina's en zelfs de samenvatting is 44 pagina's lang.

Het rapport moet als basis dienen voor de klimaatconferentie in Glasgow in november. Daar moeten alle landen wereldwijd afspraken maken over de strijd tegen de opwarming van de aarde. Afgelopen weekend riep Alok Sharma, Brits minister en de voorzitter van klimaatconferentie van Glasgow, al om dringende actie. 'We kunnen het ons niet veroorloven twee, vijf of tien jaar te wachten.'

Volgens Frans Timmermans, de vicevoorzitter van de Europese Commissie, toont het rapport de 'enorme urgentie om nu te handelen'. Timmermans, die bij de Commissie verantwoordelijk is voor de implementatie van de Green Deal, zegt op Twitter dat het 'nog niet te laat is om een uit de hand gelopen klimaatverandering te verhinderen, maar enkel en alleen als we nu allemaal samen actie ondernemen'.

De Europese Commissie presenteerde midden juli een hele rist maatregelen die ervoor moeten zorgen dat de uitstoot in vergelijking met 1990 met 55 procent zal afnemen tegen 2030. Het uitgebreide plan - dat een combinatie omvat van koolstofheffingen, een belasting op kerosine, een uitfasering van benzineauto's, maar ook de controversiële uitbreiding van de koolstofmarkt tot het wegvervoer en de verwarming van woningen - moet nu nog door de lidstaten en het Europees Parlement worden besproken. 'Maar dit is een globale crisis: om de klimaatopwarming tot 1,5°C te beperken, moeten we richting een wereldwijde nuluitstoot en inzetten op een snellere uitrol van het beleid', besloot Timmermans.

Ook vanuit de Verenigde Staten - die zich onder Donald Trump terugtrokken uit het Klimaat-akkoord van Parijs, maar dankzij Biden opnieuw aan boord zijn - komt reactie.

Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken mag de wereld 'ambitieuze klimaatmaatregelen niet langer uitstellen'. 'Dit moment vereist dat de mondiale beleidsmakers, de privésector en alle individuen samen handelen en alles in het werk stellen om onze planeet en onze toekomst dit decennium en daarna veilig te stellen', stelt Blinken in een communiqué.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud