Onderzoek naar 'innerlijke GPS' wint Nobelprijs voor Geneeskunde

De eerste Nobelprijs is die van Geneeskunde voor O'Keefe en het duo-Moser. ©AFP

De jaarlijkse Nobelprijs voor Geneeskunde gaat naar het trio John O'Keefe, May-Britt Moser en Edvard Moser. Zij verrichtten alle drie onderzoek rond onze 'innerlijke GPS', waarmee we onszelf kunnen oriënteren.

De tweede week van oktober is traditioneel gereserveerd voor de uitreiking van de jaarlijkse Nobelprijzen. Maandag trapte het Zweedse Nobelprijscomité af met de uitreiking van de Nobelprijs voor Geneeskunde. Die gaat dit jaar enerzijds naar de Brit John O'Keefe, een Amerikaans-Britse neurowetenschapper van de University College London. Ook het echtpaar-Moser, twee Noorse psychologen van de Universiteit van Trondheim, krijgt de prijs. 

Alledrie verrichten zij onderzoek rond wat het Nobelprijscomité onze 'innerlijke gps' noemt. 'Hoe weten we waar we zijn? Hoe kunnen we onze weg vinden van de ene plaats naar de andere? En hoe slaan we informatie zo op dat we onmiddellijk onze weg weten als we de volgende keer op dat pad terecht komen?' stelt het Nobelprijscomité enkele rake vragen in de aanhef van de bekendmaking

Zenuwcellen

De drie Nobelprijslaureaten ontdekten een bepaald type van zenuwcellen in de hersenen die het voor de mens mogelijk maken om zich te oriënteren. John O'Keefe pionierde in 1971 door een  zenuwcel te ontdekken in de hippocampus van het brein. Zijn zoektocht begon bij muizen en hij stelde vast dat de cel werd geactiveerd wanneer de muizen in een bepaalde kamer werd geplaatst. Andere zenuwcellen - of 'plaatscellen' - lichten dan weer op bij de aanwezigheid in andere kamers. Ook bij de mens zijn die cellen aanwezig. 

Roostercellen.

In 2005 bouwde het echtpaar-Moser verder op dat pionierswerk met de ontdekking van enkele nieuwe zenuwcellen, de zogenaamde 'roostercellen'. Die stellen het brein in staat om een algemeen coördinatiestelsel op te bouwen en dus meer specifiek te kunnen identificeren waar het lichaam zich bevindt. Later borduurden zij daar op verder door de 'plaatscellen' die Keefe ontdekten te laten interageren met de 'roostercellen'. 

Alzheimer

De ontdekking is volgens het Nobelprijscomité ook van belang omdat de 'roostercellen' en de 'plaatscellen' een rol kunnen spelen in het onderzoek naar Alzheimer. Mensen die getroffen zijn door Alzheimer verliezen vaak het vermogen om hun weg te zoeken of weten niet meer waar ze zijn. Meer inzicht in de 'innerlijke gps' kan ook het onderzoek naar Alzheimer een duwtje geven, klinkt het. 

Met een Nobelprijs is een geldprijs van ongeveer 8 miljoen Zweedse kroon gemoeid. Dat is ongeveer 880.000 euro. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud