Advertentie
Advertentie

Op NAVO-top wil Biden de wereld, en vooral zijn land, tonen dat hij de baas blijft

Joe Biden en Jens Stoltenberg op de openingszitting van de Navo-top in Washington. ©AFP

Met krachtige woorden en de aankondiging van extra luchtafweer voor Oekraïne heeft Amerikaans president Joe Biden het 75ste jubileum van de NAVO geopend. De top vindt plaats in een cruciale week voor zijn politieke toekomst.

‘President Harry Truman zei 75 jaar geleden dat hij met de oprichting van de NAVO een schild hoopte te creëren tegen agressie uit het oosten. De lidstaten konden bloeien door dat schild. We zullen elke centimeter van ons territorium blijven verdedigen.' Zo sprak Amerikaans president Joe Biden bij de openingsvergadering van de Navo-top in Washington.

Biden zetten zijn woorden meteen om in daden door uit te pakken met de aankondiging dat de VS, Nederland, Duitsland, Italië en Roemenië een nieuw pakket van vijf luchtafweersystemen zal leveren aan Oekraïne.

Advertentie

Zijn minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken voegde eraan toe dat de transfer van de eerste beloofde F-16's voor Oekraïne begonnen is. De toestellen komen van Denemarken en Nederland.  'Deze straaljagers zullen deze zomer vliegen in het Oekraïense luchtruim, zodat Oekraïne zich kan blijven verdedigen tegen de Russische agressie', zei Blinken.

Oekraïens lidmaatschap

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky reageerde verheugd op de steun, zodat de top met optimisme en eensgezindheid ingezet kon worden. Bij de vorige top in het Litouwse Vilnius was dat niet het geval. Oekraïne hoopte er een concreet traject voor lidmaatschap van de NAVO voorgesteld te krijgen. Toen die hoop ijdel bleek, leidde dat tot openlijk protest van Zelensky.

Ook dit jaar worden wellicht geen stappen in de richting van dat lidmaatschap gezet. Grote landen als de VS, Duitsland en Italië staan op de rem om daarover ook maar enige concrete bewoordingen toe te laten, uit vrees dat zoiets tot een escalatie van de oorlog zou leiden. Oekraïne buiten de NAVO houden, is een wens van Russisch president Vladimir Poetin.

Een hoge diplomaat vermoedt dat enkele grootmachten het lidmaatschap van Oekraïne willen gebruiken als pasmunt voor onderhandelingen met Rusland over het einde van de oorlog.

Advertentie

Deze keer zijn Amerikaanse diplomaten er naar verluidt wel in geslaagd de verwachtingen van de Oekraïners te temperen, om zo mogelijke onenigheid naar de buitenwereld in de kiem te smoren. Een hoge diplomaat uit een land dat pleit voor meer steun, vermoedt dat enkele grootmachten het mogelijke lidmaatschap van Oekraïne willen gebruiken als pasmunt voor onderhandelingen met Rusland over het einde van de oorlog. Al zijn die niet meteen in zicht. ‘En terwijl wij hier champagne drinken, zijn hun kinderen daar aan het sterven,’ klinkt het.

Donderdag echte test

Minstens even belangrijk als de inhoud van de woorden van Biden was de manier waarop ze gebracht werden. Na zijn desastreuze debat van twee weken geleden staat de Democraat nog altijd onder grote druk om zijn kandidatuur voor de presidentsverkiezingen door te geven aan een vitalere partijgenoot.

Dat hij de NAVO-top wil gebruiken om te tonen dat hij wel degelijk gezond en daadkrachtig is, steekt Biden niet onder stoelen of banken. ‘Wie zal de NAVO kunnen samenhouden zoals ik?’, vroeg hij vrijdag retorisch tijdens een interview op ABC News. ‘Kom kijken wat ze over mij zeggen.’

Een mogelijke herverkiezing van Donald Trump, die de alliantie mogelijk fundamenteel wil veranderen, baart veel deelnemers aan de top zorgen.

Zijn eerste publieke optredens tijdens de top waren overtuigend, maar de echte test komt donderdag, als de gastheer meer zal moeten improviseren tijdens een afsluitende persconferentie.

Achter de schermen kijken de verzamelde wereldleiders met meer belangstelling dan ooit naar het gedrag van de president. ‘Iedereen is persoonlijk bezorgd’, zegt een deelnemer. ‘Maar het is geen formeel gespreksonderwerp. Het blijft een binnenlandse zaak waarmee niemand zich zal moeien.’

Noodplannen in hoofdsteden

Dat de top in Washington plaatsvindt, is voor veel bondgenoten een kans om beter onder de aandacht van de Amerikanen te brengen dat ze hun militaire inspanningen opgedreven hebben, waardoor de last niet alleen op de schouders van de VS rust.

Volgens een onderzoek van Pew Research is de ruggensteun van Republikeinse kiezers voor de NAVO in een jaar gedaald van 49 naar 43 procent. Een mogelijke herverkiezing van Donald Trump, die de alliantie mogelijk fundamenteel wil veranderen, baart veel deelnemers aan de top zorgen. ‘In een aantal hoofdsteden liggen de noodplannen al klaar’, zegt een diplomatieke bron.

Hoewel de kersverse Britse minister van Defensie John Healey dinsdag verkondigde dat alle NAVO-lidstaten verder moeten gaan dan de minimumnorm om 2 procent van het bruto binnenlands product aan defensie te spenderen, worden er geen concrete stappen op dat vlak verwacht in Washington. Dat vermijdt openlijk gezichtsverlies voor ons land, dat samen met onder meer Spanje en Luxemburg een van de weinige lidstaten is die de drempel nog niet haalt. 

België blijft bij zijn voornemen om nog dit jaar vier F-16's te schenken aan Oekraïne, maar wil geen concrete datum plakken op die levering. Er moet onder meer eerst bekeken worden waar ze veilig gestationeerd kunnen worden, is te horen in regeringskringen.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.