'Opheffen vaccinpatenten kan productie vertragen'

Vooral India en Zuid-Afrika, twee landen die met zware corona-uitbraken kampen, sturen al sinds oktober aan op de opheffing van de patenten. ©EPA

Na de Verenigde Staten mengt ook Europa zich in het debat over de patenten op coronavaccins. Voor die tijdelijke opheffing is wel een consensus in de Wereldhandelsorganisatie nodig. De farmasector waarschuwt voor een vertraging van de productie.

De VS hebben woensdag, na eerder maanden het been stijf te hebben gehouden, hun kar gekeerd. Ze scharen zich achter het voorstel om de patenten op de coronavaccins tijdelijk op te heffen. Ook de Europese Commissie en enkele lidstaten - waaronder België - gaven aan open te staan voor de discussie.

De essentie

  • Nadat de VS hebben gepleit voor een tijdelijke opheffing van de patenten voor coronavaccins laait de patentendiscussie weer op.
  • Ook in Europa gaan stemmen op om de patenten tijdelijk op te schorten.
  • Voor dat kan, moeten alle 164 leden van de Wereldhandelsorganisatie een consensus bereiken.
  • De farmasector is geen voorstander van het tijdelijk schrappen van de patenten. Dat dreigt innovatie te fnuiken en is geen garantie voor een snelle productie, klinkt het.

Een tijdelijke opheffing van de patenten zou betekenen dat ook andere producenten met de vrijgegeven formules aan de slag kunnen, zonder octrooirechten te moeten betalen. Vooral India en Zuid-Afrika, twee landen die met zware corona-uitbraken kampen, sturen al sinds oktober aan op de opheffing van de patenten en wisten al bijna 60 landen achter zich te scharen.

Gamechanger?

Voor het zover kan komen, moet eerst een consensus bereikt worden in de Wereldhandelsorganisatie (WHO), wat lang kan duren. In tegenstelling tot sommige andere internationale organisaties ligt de macht daar niet bij een raad van bestuur, maar bij de leden, de regeringen dus. Om een beslissing goed te keuren moeten alle 164 leden onderhandelen tot ze een consensus bereiken.

Is de uitspraak van de VS een gamechanger? Jan Wouters, hoogleraar internationaal recht aan de KU Leuven, nuanceert. 'Als de VS menen wat ze zeggen en samen met Europa op één lijn zitten, kan dat het verschil maken. Maar vandaag hebben al heel wat Congresleden president Joe Biden teruggefloten. Het moet dus meer zijn dan alleen communicatie. Vergeet ook niet dat Biden puin moet ruimen bij de WHO, nadat zijn voorganger Donald Trump daar de relaties verzuurde.'

Flessenhals

Vergeet niet dat Joe Biden puin moet ruimen bij de WHO, nadat zijn voorganger Donald Trump daar de relaties verzuurde.
Jan Wouters
Hoogleraar internationaal recht KU Leuven

De farmaceutische industrie is niet overtuigd van het nut. Een tijdelijke patentopheffing garandeert volgens de sector niet dat op korte termijn fors meer vaccins geproduceerd worden. Volgens haar is de productiecapaciteit de grote flessenhals.

De Amerikaanse vereniging van farmaceutische producenten waarschuwt dat meer producenten toelaten om coronavaccins te maken net de bestaande productie kan vertragen. ‘Je ziet nu al een rush op grondstoffen’, zegt ook Caroline Ven, de topvrouw van pharma.be, de sectorfederatie in België, waar de farmasector sterk aanwezig is. ‘Bovendien ben je met de vaccinformule op zich niet veel. Ook kennis van het productieproces is noodzakelijk, net als opgeleid personeel, dat nu al schaars is.’  

Ven wijst erop dat de sector alles op alles zet om snel meer te produceren. ‘Klassiek gapen vijf jaar tussen het moment dat een vaccin het labo verlaat en het opschalen van de productie. Mede dankzij overheidssteun in de VS, het VK en de EU hebben we dat traject met vier jaar ingekort. We zitten nu al aan 1,3 miljard geproduceerde coronavaccindosissen, eind dit jaar zullen dat er 9,5 miljard zijn.’

Met de vaccinformule op zich ben je niet veel. Ook kennis van het productieproces is noodzakelijk, net als opgeleid personeel, dat nu al schaars is.
Caroline Ven
CEO pharma.be

Innovatie bedreigd

Of een tijdelijke patentenban een shift in de farmasector zal veroorzaken, is moeilijk te voorspellen, meent Ven. ‘Veel hangt af van hoeveel spelers er op de markt bijkomen, want er loopt nog veel onderzoek naar coronavaccins, omdat de vraag de komende jaren sowieso blijft bestaan.’

‘Het kan dat onderzoeksgroepen, van farma- en biotechbedrijven en universiteiten, straks beslissen hun lopend onderzoek naar een coronavaccin te stoppen, om vaccins te beginnen produceren met de vrijgegeven patenten. Het nadeel daarvan is dat je in zo’n scenario heel wat innovatie dreigt stop te zetten.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud