nieuwsanalyse

Opmars China zet NAVO aan tot strategische herbronning

De NAVO zoekt naar een nieuwe bestaansreden in een wereld met veranderende machtsverhoudingen. ©REUTERS

Ruim zeven decennia na haar oprichting kampt de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) met een identiteitscrisis. De Russische dreiging is weliswaar niet verdwenen. Maar vooral de snelle opmars van China lijkt de alliantie een nieuwe bestaansreden te geven. 'China is een systemische rivaal', klinkt het in het rapport 'NATO 2030'.

November 2019. Een half jaar nadat de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie 70 kaarsjes uitgeblazen had, dropte Emmanuel Macron een bommetje in een interview met het Britse weekblad The Economist. 'We zijn getuige van de hersendood van de NAVO', stelde de Franse president onomwonden.

Macrons twijfels over de relevantie van de alliantie kwamen niet uit de lucht vallen. Onder Donald Trump waren de relaties tussen de VS en de Europese partners bekoeld. Meer dan eens veegde de Amerikaanse president de traditionele bondgenoten de mantel uit omdat ze niet voldoende investeren in defensie. Herhaaldelijk dreigde hij ook met een vertrek uit de alliantie.

Maar niet alleen Trump bezorgde zijn NAVO-partners hoofdbrekens. Dat deed diens Turkse evenknie, Recep Tayyip Erdogan, eveneens. Erdogan jaagde de VS tegen zich in het harnas door Russisch militair materiaal te verkiezen boven het Amerikaanse alternatief. Europa stootte hij voor het hoofd door in Syrië een offensief te lanceren tegen de Koerdische bondgenoten, door met een nieuwe vluchtelingenstroom naar Europa te schermen en door in de oostelijke Middellandse Zee met energie-exploratiemissies de spanningen op te poken met Griekenland en Cyprus.

Reflectie

De problemen mochten dan wel legio zijn, toch was NAVO-baas Jens Stoltenberg er na Macrons statement als de kippen bij om te benadrukken dat de organisatie 'een sterk bondgenootschap blijft'. Maar de uitlatingen zetten de Noor wel aan tot reflectie. Op 31 maart 2020 stuurde hij een tienkoppige expertengroep het veld in met een duidelijke opdracht: uitzoeken hoe de NAVO haar eenheid kan vergroten en haar politieke rol kan versterken in een maatschappij met snel veranderende machtsverhoudingen en technologieën.

De NAVO moet zich aanpassen om in te spelen op een steeds uitdagender omgeving, gekenmerkt door de terugkeer van structurele rivaliteit, een voortdurende Russische agressiviteit en de opmars van China.
Expertengroep NAVO

Terwijl de wereld helemaal in de ban was van de coronapandemie, waagden de 'tien wijzen' zich in de luwte aan een strategische reflectieoefening. Die mondde uit in 'NATO 2030', een ruim 60 pagina's tellend rapport met 138 aanbevelingen die moeten garanderen dat de trans-Atlantische organisatie het volgende decennium een relevante rol kan blijven vervullen op het wereldtoneel.

De experts maakten het document dinsdag bij het begin van tweedaags overleg over aan de NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken. Als alles volgens planning verloopt, filtert Stoltenberg tegen de volgende top van de staatshoofden en regeringsleiders van de 30 lidstaten, in het voorjaar van 2021, een definitieve reeks aanbevelingen uit het rapport en leidt de oefening tot een nieuw 'Strategisch Concept', een document waarin de strategische bakens voor het volgende decennium staan.

Opmars China

Als het aan de expertengroep ligt, neemt China in die opgefriste strategie een prominente plaats in. 'De NAVO moet zich aanpassen om in te spelen op een steeds uitdagender omgeving, gekenmerkt door de terugkeer van structurele rivaliteit, een voortdurende Russische agressiviteit en de opmars van China', klinkt het.

De NAVO-lidstaten moeten fors inzetten op opkomende en disruptieve technologieën. Daarin dominantie verwerven moet een strategische prioriteit zijn.
Expertengroep NAVO

De 'tien wijzen' raden de NAVO-lidstaten aan China te zien als een systemische rivaal. 'China vormt voor de Euro-Atlantische regio niet meteen een even grote militaire dreiging als Rusland, maar het breidt zijn militaire actieradius wel uit naar de Atlantische regio, de Middellandse Zee en het Noordpoolgebied, het versterkt de defensiebanden met Rusland en ontwikkelt langeafstandsraketten, vliegdekschepen, kernonderzeeërs en een groter nucleair arsenaal.'

De experts wijzen er ook op dat de Aziatische reus zich de afgelopen jaren niet onbetuigd liet op het vlak van de diefstal van intellectueel eigendomsrecht, desinformatiecampagnes en cyberaanvallen. 'Het land heeft bovendien de ambitie om tegen 2030 een wereldleider te zijn in artificiële intelligentie en tegen 2049 de wereldwijde technologische supermacht.'

Disruptieve technologieën

De NAVO krijgt daarom de raad 'veel meer tijd en politieke middelen te wijden aan en meer actie te ondernemen tegen China'. Alleen door intensief samen te werken en op een continue basis informatie uit te wisselen kunnen de trans-Atlantische partners de Chinese dreiging afwenden, menen de 'tien wijzen'.

Ze roepen de NAVO-leden voorts op zelf fors in te zetten op 'opkomende en disruptieve technologieën'. 'Big data, artificiële intelligentie, cloud-, hypersonische en nieuwe rakettechnologie, quantum- en biotechnologie en human enhancement (het gebruik van technologieën om de mens te 'verbeteren', red.) zijn fundamenteel voor de toekomstige veiligheid van de NAVO en haar leden. Daarin dominantie verwerven moet een strategische prioriteit zijn.'

De Europese NAVO-leden hopen alvast dat voor samenwerking met de VS weer meer ruimte ontstaat zodra Joe Biden Trump op 20 januari afgelost heeft als president.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud