weekboek

Presidentiële vertrouwelingen

Jean Vanempten

Het is van alle tijden. Het zijn vaak de naaste vertrouwelingen die de leider aan de galg praten. Denk aan Judas en de 30 zilverlingen. Zowel de Amerikaanse president Donald Trump als zijn Franse collega Emmanuel Macron ontdekte dat vertrouwen een gevaarlijk goedje is. Al is het voor de man in het Witte Huis duidelijk kwalijker dan voor zijn collega in het Elysée.

De Amerikaanse speciaal aanklager Mueller lijkt een eindspurt te hebben ingezet.

Dat president Trump een slechte week doormaakte, is een understatement Zijn oud-campagneleider Paul Manafort werd schuldig bevonden aan acht beschuldigingen van fraude en witwassen, zijn voormalige fixer en advocaat Michael Cohen getuigde in de rechtbank dat hij zwijggeld betaalde aan twee dames om de seksuele escapades van zijn opdrachtgever te verdoezelen. David Pecker van de tabloid National Enquirer kreeg immuniteit in ruil voor zijn getuigenis tegen zijn vroegere vriend Trump. En gisteravond meldde The Wall street Journal dat ook Allen Weisselberg, de financieel directeur van The Trump Organisation, immuniteit krijgt in ruil voor zijn medewerking aan het onderzoek tegen Cohen.

Voor het gerecht maakt het niet zozeer uit wat de heren hebben uitgevreten, al is dat ook heel wat, maar welk belastend materiaal het boven tafel kan krijgen. Het moet niet verbazen dat een soort eindspurt lijkt ingezet door speciaal aanklager Robert Mueller. In september en oktober mogen geen politiek gevoelige zaken meer behandeld worden voor een rechtbank om de tussentijdse verkiezingen van november niet te verstoren.

©REUTERS

Officieel is Mueller aangesteld om na te gaan of er tussen Trump en Rusland ‘collusie’ bestond om de presidentsverkiezingen van 2016 te beïnvloeden. Voorlopig zitten we aan het zwijggeld van twee dames, een pornoster en een Playboy-model. Volgens Amerikaanse juridische experts kan dat schadelijk genoeg zijn voor Trump als bewezen wordt dat Trump de opdracht voor het zwijggeld gaf om zijn campagne niet te schaden. Maar dan nog. Na uitspraken als ‘grab them by the pussy’ is het algemeen bekend dat Trump een bronstige macho is.

In juli onthulde de Franse krant Le Monde dat de privélijfwacht van de Franse president Emmanuel Macron, Alexandre Benalla, op een 1 meibetoging brutaal tekeergegaan was tegen manifestanten. Op videobeelden draagt hij duidelijk een politiearmband en een helm van de oproerpolitie, terwijl Benalla helemaal geen politionele bevoegdheid had. In de daaropvolgende dagen ontplofte de zaak. Benalla bleek wel bijzonder veel gunsten te genieten en zijn statuut was evenmin duidelijk. De oppositie rook haar kans om er een staatszaak van te maken.

Vluchtelingen als hefboom

De Italiaanse regering schrikt er niet voor terug om vluchtelingen te gebruiken als hefboom voor de nakende begrotingsronde. Sinds de extreemrechtse Lega een coalitie vormde met de populistische Vijfsterrenbeweging, staat een confrontatie met Europa over de begrotingsregels in de sterren geschreven. De Italiaanse regering maakt er ook geen geheim van dat ze haar overheidstekort over het Europese plafond van 3 procent zal laten gaan als ze voor haar dure verkiezingsbeloften - een minimumloon voor iedereen, een lagere pensioenleeftijd én een vlaktaks - meer geld nodig heeft. Na het aantreden van de coalitie een goede drie maanden geleden is het erg onrustig geworden op de obligatiemarkt. Die onrust zal enkel toenemen.

Hoewel de Lega van Matteo Salvini de ‘kleine’ partner is in de coalitie, eist de minister van Binnenlandse Zaken en vicepremier wel de aandacht op. Salvini doet wat hij beloofde: hij houdt de Italiaanse havens dicht voor ngo-schepen die met vluchtelingen aanmeren. In Catania ligt momenteel een schip voor anker met meer dan 150 vluchtelingen aan boord. Maar die mogen het schip niet verlaten voordat andere Europese landen beloven een deel van hen op te vangen. Het is een beproefde tactiek geworden sinds Italië in juli de Aquarius doorstuurde naar Spanje.

De andere Italiaanse vicepremier, Luigi Di Maio, mengt zich ook in het migratiedebat. De leider van de Vijfsterrenbeweging dreigt de Italiaanse EU-bijdrage niet langer te storten als er geen Europees antwoord komt op de problematiek. Dat is een hard dreigement. Italië is, na Duitsland en Frankrijk, de grootste nettobetaler van de EU. Het land betaalt jaarlijks 20 miljard euro en krijgt daar 14 miljard van terug. De EU antwoordt dat ‘dreigementen de zaak niet vooruithelpen’.

En dat is dus maar het begin. Want in oktober moet Italië de begroting voor volgend jaar indienen bij Europa. Als de regering haar verkiezingsbeloften echt wil doorvoeren, kost dat 120 miljard euro tijdens het eerste jaar. Hoe dat gefinancierd zal worden, is onduidelijk. Daar komt nog een scheut infrastructuurfinanciering bij na de instorting van de Morandi-brug in Genua. Brussel zal de Italiaanse stormram niet stoppen. Die rol is eerder voor de financiële markten weggelegd. En daar zit het gevaar: een aanval op de Italiaanse rente zou een kettingreactie kunnen veroorzaken en een nieuwe eurocrisis, die verder dan de Europese laars reikt, uitlokken.

 

Macron zweeg haast vijf dagen vooraleer hij de schuld op zich nam. Hij voelde zich ‘verraden’ door Benalla. ‘Als ze iemand zoeken, dan ben ik de verantwoordelijke. Dat ze me maar komen halen’, klonk het.

Dat laatste zinnetje deed de zaak helemaal ontploffen. Een Franse president kan je niet ‘gaan halen’. Een Franse president geniet volstrekte immuniteit tijdens de uitoefening van zijn functie en een Franse president mag niet eens naar het parlementaire halfrond afzakken om er verantwoording af te leggen. Als hij de afgevaardigden wil toespreken, moet dat elders gebeuren. In Versailles bij voorkeur. Enkel voor landsverraad kan een Franse president voor een rechtbank komen. Een afzettingsprocedure is dus niet de verantwoordelijkheid van de wetgevende macht, maar van de rechterlijke macht.

Impeachment

Aan de andere kant van de oceaan zit Trump minder comfortabel. Het lijkt uitgesloten dat een president beschuldigd kan worden en voor een rechtbank gedaagd kan worden tijdens de uitoefening van zijn ambt. Al zijn er juristen die beweren van wel. Maar uiteindelijk zou het hooggerechtshof dan een oordeel moeten vellen. En dat gerechtshof bestaat voornamelijk uit conservatieve rechters die allicht de grondwet niet zo breed willen interpreteren.

Trump hoeft zich dus geen zorgen te maken over een vervolging, maar wel over een afzettingsprocedure. Al is een impeachment geen eenvoudige zaak.

In de eerste plaats moet er voldoende overtuigend bewijsmateriaal zijn en dan nog moet een meerderheid van het Congres de procedure willen opstarten. De Democraten hopen in november de Republikeinse meerderheid in het Congres te breken. Als dat gebeurt, ligt de weg open om de procedure op te starten.

In al zijn brutaliteit is de Amerikaanse president niet dom. Hij begon zelf te twitteren over impeachment en voegde eraan toe dat er een beurscrash zou volgen als hij zou worden afgezet.

Het zou best wel eens kunnen dat Trump de gang naar Canossa moet maken en zich net als zijn voorganger Bill Clinton in 1999 naar het Congres moet begeven. Destijds wilde de Republikeinse meerderheid het vel van de president vanwege zijn gestoei met een stagiaire, Trump kan hetzelfde meemaken voor het betalen van zwijggeld. Tenzij er natuurlijk meer bovenkomt en Mueller overtuigend kan aantonen dat er ook Russen in het complot zaten.

Clinton overleefde de procedure, hij werd er zelfs populairder door. Ook Trump is vandaag erg populair bij de eigen achterban. Het is duidelijk dat Trump hoe dan ook de inzet wordt van de midterms in november. En al willen de Democraten het nog niet met zoveel woorden toegeven, ze zullen ongetwijfeld de kans niet laten liggen om een impeachmentprocedure op te starten. Al is het maar als late wraakoefening voor Clinton.

Over strafbare politieke feiten die ze tijdens of voor hun mandaat begaan zouden hebben, moeten Amerikaanse presidenten zich dan weer veel minder zorgen maken. Franse staatshoofden krijgen de rekening gepresenteerd nadat ze hun ambt hebben neergelegd. Jacques Chirac was de eerste Franse president die veroordeeld werd wegens fictieve tewerkstelling tijdens zijn burgemeesterschap in Parijs.

Nicolas Sarkozy moet wellicht verantwoording afleggen voor illegale partijfinanciering tijdens zijn verkiezingscampagne van 2012. Want zodra de presidentiële immuniteit wegvalt, wordt de rekening nog gepresenteerd.

Voor Trump gelden de beslommeringen over wat na zijn ambtstermijn gaat gebeuren voorlopig niet. Voor hem is het nu zaak om vooral zijn termijn uit te doen, en, als het van hem afhangt, er een tweede aan toe te voegen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content