Advertentie
Advertentie
analyse

'Spion in de broekzak' brengt Israël in verlegenheid

Een internationaal consortium van onderzoeksjournalisten bracht afgelopen week uit dat de telefoon van de Franse president Emmanuel Macron een mogelijk doelwit vormde van spionagesoftware. ©AFP

Politici, advocaten, journalisten en mensenrechtenactivisten uit alle hoeken van de wereld waren mogelijk het doelwit van cyberspionage met software uit Israël. Zet de verontwaardiging over die onthulling beleidsmakers aan om de digitale wereld, die veel weg heeft van het Wilde Westen, te reguleren?

Als de grootste internationale cyberspionageaffaire sinds de onthullingen van de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden in 2013. Zo presenteerde een consortium van onderzoeksjournalisten het Pegasus Project, een reeks verhalen die 17 media uit tien landen de afgelopen dagen publiceerden.

Zes maanden lang hadden de auteurs, met de hulp van techexperts van Amnesty International en onder coördinatie van het journalistennetwerk Forbidden Stories, een lijst van ruim 50.000 telefoonnummers doorgeploegd. Die bleken toe te behoren aan staatshoofden zoals de Franse president Emmanuel Macron of de Marokkaanse koning Mohammed VI, (ex-)regeringsleiders zoals Charles Michel, de Fransman Édouard Philippe of de Pakistaan Imran Khan, diplomaten, dissidenten, bedrijfsleiders, generaals en aan honderden journalisten, advocaten en mensenrechtenactivisten.

De essentie

  • Politici, journalisten, advocaten en mensenrechtenactivisten wereldwijd waren de afgelopen jaren mogelijk een doelwit van cyberspionage, onthulden onderzoeksjournalisten.
  • De zaak draait rond Pegasus, spionagesoftware van het Israëlische privébedrijf NSO Group.
  • De onthullingen doen de roep om een striktere regulering van de digitale wereld weer luider klinken.
  • Pogingen om een 'verkeersreglement' voor cyberspace uit te werken strandden de voorbije decennia evenwel omdat de grootmachten in de digitale wereld aarzelen om hun eigen 'speelruimte' te beperken.

Al die mensen hadden één ding gemeen. Sinds 2016 zijn ze door een tiental overheden in het Midden-Oosten, Afrika, Latijns-Amerika, Azië en Europa geselecteerd als een potentieel doelwit voor Pegasus, gesofisticeerde spionagesoftware ontwikkeld door NSO Group.

Elitehackersteam

Dat Israëlische privébedrijf is in een decennium uitgegroeid tot leider in de surveillance van telefoons. Op de hoofdzetel in Herzliya is drie kwart van de zowat 750 werknemers dag en nacht met één taak belast: het zoeken naar zwakke plekken in de besturingssystemen iOS en Android.

Het kleinste lek volstaat om Pegasus binnen te loodsen in de 3,8 miljard smartphones die wereldwijd in gebruik zijn. Daarna kan de gebruiker van de spionagesoftware op de telefoon meeluisteren met gesprekken, de gps-locatie volgen, snuffelen in de contactenlijst, foto's bekijken en alle e-mails en berichten - ook versleutelde - lezen. De 'spion in de broekzak' kan zelfs ongemerkt de micro of de camera activeren.

We ontwikkelen technologie die overheidsagentschappen helpt terreur en misdaad te voorkomen en te bestrijden om zo wereldwijd duizenden levens te redden.
NSO Group

NSO Group ontwierp de software 'met nobele bedoelingen'. 'We ontwikkelen technologie die overheidsagentschappen helpt terreur en misdaad te voorkomen en te bestrijden om zo wereldwijd duizenden levens te redden', staat op de website.

Het bedrijf vraagt zijn klanten, zo'n 40 overheden, zich ertoe te verbinden zijn producten enkel te gebruiken in de strijd tegen terreur en criminaliteit. Het doet de onthullingen over de bespionering van politici, journalisten, advocaten en mensenrechtenactivisten af als 'foute aannames' en 'onbevestigde theorieën'.

Diplomatiek instrument

De revelaties leiden wel tot ongemakkelijk geschuifel in Israëlische politieke kringen. NSO is op papier een privébedrijf. Maar omdat spionagesoftware gevoelige technologie is, is de export ervan pas mogelijk na het fiat van het ministerie van Defensie.

De overheid weet dus wie de klanten zijn van NSO en bepaalt welke regimes digitale wapens in handen krijgen. 'De Israëlische overheid heeft duidelijk gemaakt dat de VS, China, Rusland en Israël zelf verboden terrein zijn voor Pegasus', bevestigde een bron rond NSO Group aan Forbidden Stories.

Ex-premier Netanyahu gebruikte Israëlische technologie als een soort van ambassadeur.
Anonieme advocaat

De vorige Israëlische premier, Benjamin Netanyahu, zou NSO-producten zelfs als diplomatiek instrument ingezet hebben. 'Netanyahu gebruikte Israëlische technologie als een soort van ambassadeur', zei een advocaat.

De verkoop van Pegasus aan Marokko, de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein zou de normalisering van de diplomatieke relaties met Israël ingeleid hebben. Dat die regimes het niet altijd even nauw nemen met de mensenrechten, bleek voor de Israëlische regering van minder belang.

Nu de onthullingen tot een storm van verontwaardiging leiden, richt het Israëlische parlement een onderzoekscommissie op. Die moet nagaan of de spionagesoftware misbruikt is en of bijsturingen in het exportbeleid nodig zijn.

Wilde Westen

Experts in cyberveiligheid hopen dat Pegasus beleidsmakers aanzet tot een striktere regulering van de digitale wereld. Die heeft veel weg van het Wilde Westen.

'In ons dagelijkse leven kunnen we niet meer zonder mobiele telefoon of internet', zei de Franse consultant in cyberveiligheid Bernard Barbier op de Franse radio. 'Controle dringt zich op.'

Hij krijgt bijval van Edward Snowden. 'De commercialisering van nucleaire en biologische wapens laten we niet toe. Maar voor digitale wapens doen we niets. De verkoop van die indringerige technologie moet aan banden gelegd worden', zei hij aan Forbidden Stories.

De commercialisering van nucleaire en biologische wapens laten we niet toe. Maar voor digitale wapens doen we niets.
Edward Snowden
Klokkenluider

Pogingen om een 'verkeersreglement' voor cyberspace uit te werken strandden de afgelopen decennia evenwel keer op keer. Niet het minst omdat digitale grootmachten - zoals de VS, China en Rusland - met een dilemma worstelen.

Ze beseffen dat cyberbedreigingen een systeemrisico vormen. Tegelijkertijd helpen digitale wapens hen om hun (geopolitieke) machtspositie te versterken. Met een striktere regulering beperken ze ook hun eigen 'speelruimte'. Zolang zij in dubio zijn, kan een 'spion' opduiken in de broekzak van elke wereldburger.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud