analyse

VN-Veiligheidsraad stevent af op grootste crisis in jaren

De Verenigde Staten trokken zich in 2018 terug uit het nucleaire akkoord met Iran. ©REUTERS

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo heeft donderdag het snapbackmechanisme van de Irandeal geactiveerd. De VN-Veiligheidsraad blijft hopeloos verdeeld achter.

De Verenigde Staten zitten op ramkoers met de rest van de VN-Veiligheidsraad nu ze het snapbackmechanisme van de Irandeal uit 2015 hebben geactiveerd. Daardoor worden de sancties die onder de deal werden bevroren weer ingevoerd, tenzij de Veiligheidsraad binnen 30 dagen een resolutie goedkeurt om dat tegen te houden. Zo'n resolutie maakt geen kans, aangezien de Verenigde Staten een vetorecht hebben.

De Amerikaanse demarche leidt tot een nieuwe confrontatie in het hoogste VN-orgaan. Zeker 13 andere landen betwisten dat de Verenigde Staten het recht hebben om het mechanisme te activeren. Ze argumenteren dat enkel een verdragspartij dat kan doen en dat de VS dat niet langer zijn sinds ze in 2018 uit het akkoord stapten. De VS houden vol dat ze juridisch wel in hun recht zijn.

Beide partijen staan lijnrecht tegenover elkaar en het is onduidelijk wie de situatie kan ontmijnen. De Veiligheidsraad stevent zo af op de ergste crisis in een generatie, zegt Richard Nephew, de sanctie-expert van oud-Amerikaans president Barack Obama tegen het persbureau Bloomberg. 'De Veiligheidsraad is hopeloos verdeeld en het is niet duidelijk hoe dat opgelost kan worden.'

'Slechtste deal ooit'

Het nucleaire akkoord van 2015 was een van de grootste verwezenlijkingen van Obama. Iran beloofde erin zijn nucleaire activiteiten te beperken in ruil voor economische voordelen, zoals het opheffen van de internationale sancties. Hoewel Teheran zich volgens experts aan de afspraken hield, was het akkoord een doorn in het oog van de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump. Hij noemt het 'de slechtste deal ooit' en stapte er in 2018 uit.

Trump wil de deal het liefst verscheuren en over een breder akkoord onderhandelen, waarin ook Irans activiteiten in Jemen, Libanon en Syrië zijn opgenomen. Maar hij staat daarin alleen. De andere verdragspartijen - Rusland, China, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Iran - willen het akkoord behouden en proberen de Amerikaanse aanvallen af te slaan.

Ongeziene nederlaag

Vorige week nog liep een andere aanvalspoging van de VS spaak in de Veiligheidsraad. De Amerikanen leden er een ongeziene nederlaag toen hun resolutie om het wapenembargo tegen Iran te verlengen er de steun van slechts twee andere landen kreeg. Dat embargo vervalt op 18 oktober als een van de onderdelen van het akkoord. Veel landen willen weliswaar niet dat Iran weer onbeperkt wapens kan invoeren, maar vinden het alternatief - een verbolgen Iran dat definitief uit de deal stapt - evenmin aanlokkelijk.

De hoop is nu dat de Europese landen in dat dossier een soort gedragscode op tafel leggen, die wel brede steun krijgt. Daarin kan worden afgesproken dat het wapenembargo vervalt, maar dat landen voorlopig geen wapens aan Iran zullen leveren. Het plan is om zo tijd te kopen. Zeker nu Trump achteroploopt in de peilingen voor de presidentsverkiezingen van november willen de andere landen geen acties ondernemen die het onmogelijk maken dat een Democratische president naar het akkoord terugkeert.

Na de Amerikaanse presidentsverkiezingen doemt overigens een nieuwe cruciale datum op: die van de Iraanse presidentsverkiezingen in 2021. Als die gewonnen worden door een hardliner, is het mogelijk dat Iran het akkoord zelf definitief opblaast.

Spanning tussen Iran en Emiraten loopt op

Een aantal incidenten in de Perzische golf tonen aan dat de spanning tussen Iran en de Verenigde Arabische Emiraten aan het oplopen is. Iran heeft maandag een vissersboot van de Emiraten in beslag genomen. Het deed dat naar eigen zeggen nadat de kustwacht van de golfstaat twee Iraanse vissers had doodgeschoten.

De Emiraten sloten vorige week een vredesdeal met de Iraanse aartsvijand Israël. Ze erkennen daarin de staat Israël in ruil voor de Israëlische belofte dat de annexatie van de Palestijnse gebieden op de Westelijke Jordaanoever wordt stopgezet. Iran beschuldigde de Emiraten daarop van verraad en dreigde met vergelding.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud