Advertentie
Advertentie
analyse

VS in de rol van ultieme aanklager

Lance Armstrong ging overstag na een Amerikaans onderzoek. ©Photo News

De VS zeggen dat ze niet langer de politieman van de wereld willen spelen, maar stilaan zijn ze wel de ultieme openbare aanklager. Dat lijkt soms sympathiek, zoals in de FIFA-zaak, maar het roept ook veel vragen op.

Het harde Amerikaanse optreden tegen de FIFA kan rekenen op veel sympathie. Al jaren doen verhalen de ronde over verregaande corruptie binnen de top van de organisatie. Het was een onderzoek van de FBI dat uiteindelijk koppen deed rollen en de onaantastbaar gewaande Sepp Blatter ten val bracht. Het Amerikaanse onderzoek zette de Zwitserse overheid aan om de eigen corruptiewetgeving aan te scherpen.

De Amerikaanse minister van Justitie Loretta Lynch argumenteerde dat Amerikaanse banken werden gebruikt om het smeergeld te verdelen. Bovendien was minstens één Amerikaans FIFA-lid, Chuck Blazer, in de zaak betrokken. Hij blijkt uiteindelijk de klokkenluider te zijn, die in ruil voor het redden van het eigen hachje zijn kompanen aan de galg praatte. Alleen, zo merkte ook de Amerikaanse site Politico op, de feiten vonden niet plaats op Amerikaanse bodem. Officieel geldt ook in de VS de regel dat de Amerikaanse wetgeving alleen afgedwongen mag worden op Amerikaanse bodem en niet in andere jurisdictie. Al is het maar omdat de Amerikaanse wetgeving nu eenmaal niet universeel geldt. Dat principe is herhaaldelijk bevestigd, tot en met door het hooggerechtshof toe, maar de aanklagers blijven de grenzen aftasten.

Armstrong

In de sportwereld weten ze alles van de Amerikaanse vasthoudendheid. Na jaren van onthullingen en beschuldigingen, ging de gewezen wielrenner Lance Armstrong pas overstag na een Amerikaans onderzoek. De zevenvoudige Tour-winnaar bekende dopinggebruik en zag daarmee zijn palmares officieel van de tabellen gewist. Natuurlijk is Armstrong een Amerikaan, maar de Tour wordt nog altijd overwegend in Frankrijk gereden, en de voorbereiding - in alle betekenissen van het woord- van Armstrong vond eveneens op het Oude Continent plaats.

BNP Paribas

De Franse bank BNP Paribas ondervond ook dat de Amerikaanse arm van de wet bijzonder lang is. De bank betaalde in 2014 maar liefst 6,5 miljard euro aan boete aan de Amerikaanse overheid. Dat gebeurde door een schikking, maar mét een schuldbekentenis. Het gerecht verweet de bank illegale transacties met landen waar een handelsembargo van de VS op rustte. De transacties vonden plaats in Genève en niet op Amerikaanse grondgebied. Het angeltje: ze werden verricht in dollar. En iedere dollartransactie moet uiteindelijk afgerekend worden in de VS. Het is via de dollar dat de VS hun jurisdictie wereldwijd laten uitdeinen.

Onder Amerikaanse druk moest de voltallige top van BNP Paribas, inclusief voorzitter Baudouin Prot, opstappen. ©REUTERS

BNP Paribas voerde aan dat het geen Franse of Europese wetten had overtreden, maar dat mocht niet baten. Uiteindelijk moest onder Amerikaanse druk ook de voltallige top van de bank, inclusief voorzitter Baudouin Prot, opstappen. BNP Paribas is opmerkelijk, omdat geen enkele inbreuk, volgens de Amerikaanse wetgeving, is gepleegd op Amerikaans grondgebied.

Aasgierfondsen

Het is niet altijd even sympathiek als de Amerikaanse openbare aanklager zijn vleugels spreidt. Het bekendste voorbeeld zijn de aasgierfondsen, die in New York hun gelijk gaan halen om wereldwijd goederen in beslag te nemen. Aasgierfondsen kopen schulden van landen in nood op. De obligaties zijn meestal zo goed als waardeloos. Als ze hun gelijk halen, kunnen de fondsen de volle buit binnenhalen en een duizendvoudige winst boeken.

Argentinië is het recente voorbeeld van een land waarbij de zogenaamde aasgierfondsen hun winst willen maximaliseren. Het land ging in wanbetaling in 2001 en sloot uiteindelijk een schuldherschikking met zijn obligatiehouders af. Bij die schuldherschikking, goedgekeurd door 80 procent van de kredietverstrekkers, werd de schuld gedeeltelijk terugbetaald.

Argentijns protest tegen aasgierfondsen, die hun gelijk halen bij Amerikaanse rechters. ©BELGAIMAGE

Twee Amerikaanse hefboomfondsen gingen niet akkoord met de schuldherschikking en trokken naar de rechter in New York, omdat de obligaties onder Amerikaanse wet waren uitgegeven - in dollar.

De fondsen kochten de Argentijnse schulden voor een prikje op, maar eisten volledige terugbetaling met achterstallige interestbetalingen op. De rechter gaf hun gelijk in 2014, maar Argentinië weigerde de fondsen te betalen. Het gevolg was dat het land zijn andere schulden ook niet kon terugbetalen, omdat de Amerikaanse banken het geld niet mochten doorstorten. Daardoor gijzelden de aasgierfondsen de andere schuldeisers. En Argentinië werd andermaal de paria van de financiële wereld.

Zelfs het Internationaal Monetair Fonds (IMF) sprak de vrees uit dat voortaan schuldherschikkingen onmogelijk werden als de aasgierfondsen errond bleven cirkelen. Inmiddels werd gesleuteld aan de regelgeving rond de schuldherschikkingen, maar het is volstrekt onduidelijk of die internationale afspraken Amerikaanse rechters zullen tegenhouden om aasgierfondsen vrije doorgang te geven.

België

En dan zitten we plots in België. In mei lanceerde een ruime meerderheid in het parlement een wetsontwerp om de invloed van aasgierfondsen op Belgisch grondgebied in te perken. Daarmee raakte België mogelijk ongewild een bijzonder gevoelige zenuw bij de Amerikanen. In België zitten nogal wat internationale banken die transacties doen voor landen die in het vizier van de aasgierfondsen lopen. Een Belgische wet om dat in te perken zou onmiddellijk botsen met de Amerikaanse wetgeving en zo de vanzelfsprekendheid waarmee de Amerikaanse openbare aanklagers en hun rechters wereldwijd de toon zetten onderuit halen.

Het Amerikaanse verzet tegen het wetsontwerp is al georganiseerd. De Amerikaanse econoom Robert Shapiro, die opkomt voor de rechten van de aasgierfondsen, veroordeelde in De Tijd onlangs het wetsontwerp krachtig. ‘Van de pot gerukt’, luidde zijn oordeel. En ‘in strijd met internationale overeenkomsten’. De strijdlustige Amerikaan moest wel toegeven dat ‘little Belgium’ vervelend zou worden als andere landen er een voorbeeld aan nemen. Het is duidelijk dat de VS dat vooral willen voorkomen.

Het wetsvoorstel werd inmiddels overgemaakt ‘voor advies’ aan minister van Financiën, Johan Van Overtveldt (N-VA). Gelet op de felle Amerikaanse reactie is het maar de vraag of het nog ooit terug in het parlement geraakt. Hoe sterk is België tegenover de ultieme openbare aanklager van de rest van de wereld?

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud