Advertentie
analyse

Westen brengt ruziezoekende Erdogan tot bedaren

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan. ©via REUTERS

Met de dreiging om tien westerse ambassadeurs het land uit te zetten, bracht de Turkse president Recep Tayyip Erdogan de relatie met het Westen naar de rand van de afgrond. Op de valreep konden de tien geviseerde landen herrieschopper Erdogan kalmeren. 'De wereld op zijn kop.'

In een poging de aandacht van het inflatiemonster weg te halen en zijn belabberde populariteit op te krikken, leek Erdogan dit weekend bereid de betrekkingen met het Westen op te blazen. Hij had ermee gedreigd tien westerse ambassadeurs Turkije uit te zetten. Het waren niet de minste: de ambassadeurs van onder meer de Verenigde Staten, Duitsland en Frankrijk.

Erdogans woede was ontketend door een brief van de ambassadeurs in Ankara van de Verenigde Staten, Frankrijk, Duitsland, Canada, Denemarken, Nederland, Noorwegen, Zweden, Finland en Nieuw-Zeeland. Zij riepen midden oktober op de Turkse zakenman en filantroop Osman Kavala vrij te laten. Alle tien de landen hebben mensenrechtenprogramma's lopen in Turkije.

De essentie

  • President Recep Tayyip Erdogan dreigde ermee tien ambassadeurs het land uit te zetten omdat ze de vrijlating van de zakenman en filantroop Osam Kavala hadden geëist.
  • Net toen Erdogan de daad bij het woord wilde voegen, stuurden de geviseerden ambassadeurs een sussende boodschap. Zo werd de grootste clash tussen Turkije en het Westen afgewend sinds het aantreden van de AK-partij van Erdogan twee decennia geleden.
  • Erdogan komt in deze rel als winnaar uit de bus, en stookt ondertussen verder.

De 64-jarige charismatische Kavala zit al vier jaar vast in een Turkse cel. Als fulltimeweldoener sponsorde hij organisaties die de Turkse democratie moesten helpen ontwikkelen en die de Koerdische en Armeense minderheden ondersteunden. In 2017 werd hij gearresteerd omdat hij de Gezi-protesten tegen de Turkse regering van 2013 gefinancierd zou hebben. Hij werd vrijgesproken, maar onmiddellijk opnieuw in de boeien geslagen wegens 'betrokkenheid bij de staatsgreep van 2016'. Kavala zit nog altijd in de cel.

Osman Kavala zit al vier jaar vast. Turkije werd voor zijn opsluiting al veroordeeld door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. ©AFP

De-escalatie

Door zijn dreigement stevende Erdogan af op een ongeziene rel met het Westen, inclusief NAVO-bondgenoten. Bovendien had de zet van Erdogan de getormenteerde economie nog verder de dieperik ingeduwd. Vier van de tien geviseerde landen staan in de Turkse top tien van belangrijkste handelspartners.

Zover kwam het uiteindelijk niet. Erdogan had zijn aankondiging afgelopen zaterdag niet officieel laten overmaken aan de ambassades. Maar terwijl Erdogan op maandag de ministerraad voorzat, namen de geviseerde ambassadeurs toch het zekere voor het onzekere en stuurden zelf een sussend bericht de wereld in. Via Twitter lieten ze weten zich te houden aan een diplomatieke conventie om zich niet te mengen in de binnenlandse aangelegenheden van een gastland.

Niemand in Turkije kan blijven als ze het land niet respecteren.
Recep Tayyip Erdogan
Turkse president

Erdogan greep de verklaring met beide handen en 'verwelkomde de stap terug'. Tegelijk kon hij het niet laten opnieuw fors uit de hoek te komen. Hij herhaalde dat 'niemand in Turkije kan blijven als ze het land niet respecteren' en dat 'ambassadeurs nu wel voorzichtiger zullen zijn met hun verklaringen'. 'We zullen verdere stappen tegen ambassadeurs niet schuwen als onze nationale soevereiniteit in gevaar wordt gebracht', zei zijn woordvoerder.

'Gênante vertoning'

Dat het Westen de ruziemakende Erdogan zelf tot bedaren moet brengen, is opmerkelijk. De tien landen lijken in te binden. Dat terwijl de Kavala-zaak de jongste vier jaar uitgroeide tot een internationale case en een symbool voor de afglijdende Turkse justitie.  

'Een gênante vertoning', zei Kati Piri, Europees Parlementslid en voormalig Turkijerapporteur over de zet van de tien geviseerde landen. 'Moeten wij Erdogans gezicht redden of staan we voor #FreeOsmanKavala? De wereld op z'n kop.'

De vraag is hoelang deze de-escalatie kan duren. Erdogan haalt het Westen geregeld van stal als externe vijand om de aandacht af te leiden van interne problemen. Ditmaal de ergste economische crisis die het land teistert sinds zijn AK-partij in 2002 aan de macht kwam.

Door van het Westen de grote boeman te maken probeert Erdogan wanhopig de aandacht af te leiden van de ergste economische crisis die het land teistert sinds zijn AK-partij aan de macht kwam in 2002.

De inflatie staat al jaren torenhoog en bereikte in september alweer een bijna verschroeiende 20 procent. De Turkse obligaties hebben een rommelstatus en de werkloosheid bedraagt 12 procent. Bedrijven kunnen hun buitenlandse schulden niet terugbetalen en gezinnen verarmen zienderogen.

De AKP kon altijd floreren door mooie groeicijfers. Maar die vlieger gaat al even niet meer op. De economische crisis is daarom zonder meer een existentiële crisis voor Erdogan. Hij verliest peiling na peiling. In de recentste peilingen wordt Erdogan zelfs voor het eerst verslagen door de verenigde oppositie.

Verkiezingen

De verkiezingen in Turkije staan officieel gepland voor juni 2023, de 100ste verjaardag van de republiek. Die moet het hoogtepunt worden van Erdogans megalomanie: nieuwe bruggen, wolkenkrabbers en zelfs een nieuw gegraven kanaal onder de Bosporus. Maar beton en spiegelglas overtuigen het verarmde volk niet langer.

Beton en spiegelglas overtuigen de verarmde Turken niet langer.

Dat doet de oppositie dromen. Sinds de belangrijkste oppositiepartij CHP in 2019 de burgemeesterssjerp in Istanboel en Ankara te pakken kreeg, recht ze de rug. Ook de nationalistische IYI-partij en de veel kleinere Deva-partij, geleid door de populaire voormalige AKP-minister van Economische Zaken Ali Babacan, ruiken winst. Voor de eerste keer in 19 jaar lijkt een Turkije zonder Erdogan en zonder de almacht aan de AKP een reële mogelijkheid.

Maar Erdogan, die zichzelf graag als 'overlever uit een arme wijk' in de markt zet, heeft al meermaals bewezen dat hij niet zomaar opgeeft. Hij is er een meester in op het laatste moment iets uit zijn hoed te toveren. De grondwetsherziening in 2017 of een inval in Syrië in 2019 deden zijn verkiezingskansen telkens in zijn voordeel uitdraaien.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud