‘Zodra het over Hongkong ging, werd het scherm zwart'

©REUTERS

De Belgische handelsdelegatie in China maakte deze week weinig woorden vuil aan het netelige thema Hongkong. ‘Niet de politiek maar de portefeuille is de grootste zorg van de Chinezen.’

‘Ik keek vanochtend in mijn kamer naar het nieuws op TV5Monde. Zodra het over Hongkong ging, werd het scherm zwart.’ Een Belgische zakenman vertelt op de bus naar de luchthaven over zijn ervaring met het Chinese regime. Want terwijl prinses Astrid de grootste Belgische handelsmissie ooit door Peking en Sjanghai leidde, voert de Chinese overheid strijd met demonstranten in Hongkong.

Sinds juni vinden in die regio massabetogingen plaats tegen de lokale regering en de inmenging van China. De protesten worden almaar grimmiger. Momenteel verschansen betogers zich in een universiteit. De Engelstalige staatskrant China Daily meldde dat de lokale regering eist dat ze het omsingelde gebouw verlaten en dat ze tot tien jaar cel riskeren.

De Vlaamse manager Jan Blomme heeft zijn zoontje voor de veiligheid meegenomen naar Peking. De lokale directeur van het Belgische textielbedrijf ShowTex woont met zijn gezin in Hongkong. ‘In onze wijk zijn geen betogingen’, vertelt hij in het delegatiehotel. ‘De frustraties zijn gericht tegen de politie, en niet tegen andere mensen. Maar de kleuterklas is toch al een tijd dicht.’

Op het werk praten we niet over het protest. Niet iedereen heeft dezelfde politieke overtuiging.
Jan Blomme
directeur van ShowTex in Hongkong

De oproer in Hongkong is voelbaar in de lokale werking van ShowTex. ‘Dit is al zes maanden bezig, vooral de jongste twee weken is de situatie verergerd’, zegt Blomme. ‘Als de metro sluit, raken werknemers niet op kantoor of komen ze drie uur te laat.’ Ook de zaken lopen minder goed voor het bedrijf dat gordijnen en andere textielproducten levert voor grote evenementen. ‘Alle events en muziekfestivals in Hongkong zijn afgelast. Conferenties verhuizen naar Singapore of Sjanghai.’

Ook het dagelijkse leven in Hongkong is ingeperkt. Winkels zagen hun omzet fors dalen. Het toerisme krijgt klappen. Zelfs restaurants hebben het lastig. ‘Op sociale media delen de demonstranten de restaurants in in goed en slecht’, zegt een Belgische expat in Hongkong die anoniem wil blijven. ‘Toen de uitbater van Starbucks de protesten bekritiseerde, werden de filialen gevandaliseerd.’

Op het werk praten de Hongkongse Belgen niet over het gevoelige thema. ‘Niet iedereen heeft dezelfde politieke overtuiging’, stelt Blomme. ‘Er zijn 2,5 miljoen mensen op straat gekomen, uit alle lagen van de bevolking dus’, zegt de anonieme expat. ‘Maar het geweld van de voorbije week komt van een beperkt deel. In de bevolking bestaat veel begrip voor het algemene protest, maar steeds meer Hongkongers keuren de gewelddadige acties af.’

Vlaamse duiventil

Ook voor de meegereisde Belgische politici is Hongkong geen favoriet gespreksonderwerp. Cao Zhongming, de Chinese ambassadeur in België, heeft op de voorbereidende vergadering in Brussel in forse bewoordingen duidelijk gemaakt dat op een economische missie geen plaats is voor politieke discussies. Hij lijstte de taboethema’s gemakshalve op: Taiwan, Tibet, Xinjiang (waar de onderdrukte Oeigoeren leven, red.) en Hongkong.

Dat bleek maandag ook op de politieke topontmoeting met vicepresident Wang Qishan. De Chinese nummer twee vertelde naar verluidt honderduit over zijn passie voor duiven en zijn recente bezoek aan een Vlaamse duiventil. Ook toonde hij zich verbaasd over de aanwezigheid van regionale ministers bij het gesprek. Maar netelige politieke discussies zoals de situatie in Hongkong kwamen, zeker in bijzijn van prinses Astrid, niet ter sprake. ‘Tegen een vicepresident kan je zoiets niet zeggen’, klinkt het in de organisatie van de missie. ‘Chinezen en gezichtsverlies, dat gaat moeilijk samen.’

Als bedrijven kunnen verkopen aan Chinezen, doen ze dat.
Sven Agten
China-expert

Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) zei dat hij het thema Hongkong ‘voorzichtig’ op tafel legde tijdens verschillende contacten, al wilde hij niet kwijt met wie precies. Jambons regionale collega’s Pascal Smet (Brussel) en Willy Borsus (Wallonië) maakten geen geheim van de gemaakte afspraak: federaal minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) zou de politieke thema’s op dinsdag aankaarten bij zijn Chinese tegenhanger.

Pas op de laatste avond, net voor hij in het vliegtuig stapte, gaf Reynders een persbriefing over dat gesprek. ‘Ik heb het gezamenlijke standpunt van de EU herhaald. Wij vragen een de-escalatie van de situatie en willen een proportionele reactie tegen de betogende jongeren, met respect voor alle vrijheden.’ Volgens Reynders antwoordden de Chinezen dat de overheid van Hongkong het probleem moet oplossen na een dialoog met de betogers.

Vlaanderen lijkt zich niet te storen aan de crisis in Hongkong. Na de prinselijke missie reisde het Vlaamse exportagentschap Flanders Investment & Trade (FIT) met dertig Vlaamse bedrijven door naar de Speciale Bestuurlijke Regio. Aanvankelijk werd gezegd dat de missie zonder politieke begeleiding plaatsvond. Jambon reageerde woest op een krantenartikel waarin stond dat de minister-president zou meegaan naar Hongkong, wat nooit de bedoeling was.

Toch stapte uiteindelijk een Vlaamse toppoliticus in het vliegtuig naar Hongkong. Op de Belgische receptie in Sjanghai dook plots een zesde Belgische regeringslid op: Philippe De Backer (Open VLD). De federale minister van Telecom en de Noordzee, die binnenkort met politiek stopt, bevestigde tot verbazing van velen mee te reizen naar Hongkong om potentiële investeerders te ontmoeten, maar ook de bekritiseerde politieke chef Carrie Lam. ‘Een bizar verhaal’, zegt een diplomaat. ‘Misschien is het carrièreplanning’, klonk het aan verschillende kanten.

Peren en chocolade

In het Eén-programma ‘De afspraak’ bekritiseerde China-expert Jonathan Holslag (VUB) eerder deze week de ambivalente Belgische houding. ‘Als je in het reine wil blijven met je eigen waarden, is zo’n handelsmissie op dit moment geen goede zet.’ Na de jarenlange dumping van Chinese producten komt zo’n zending volgens Holslag neer op een bedeltocht, waarbij beleidsmakers Chinezen smeken om ‘peren, chocolade en bier’ te kopen.

Meerdere deelnemers van de handelsmissie vinden die visie wereldvreemd. ‘Bedrijven denken zo niet’, zegt China-expert Sven Agten, die de lokale activiteiten van een Duits bedrijf leidt. ‘Als ze kunnen verkopen aan Chinezen, doen ze dat. Als waarden zo belangrijk voor ons zijn, hadden we dat twintig jaar geleden moeten zeggen. Daarvoor is het nu te laat, als we hier al zo lang investeren.’

Volgens zakenlui die China goed kennen, zijn de Chinezen op de hoogte van de gebeurtenissen in Hongkong, maar laten ze er hun slaap niet voor. ‘Niet de politiek maar de portefeuille is hun grootste zorg’, zegt Benjamin Claeys, die een start-up in Peking en Hongkong heeft. Volgens Agten zijn Chinezen geen vragende partij voor meer westerse democratie. ‘Ze redeneren: ‘Wij hebben dat niet nodig. Het gaat toch goed?’’

Agten vergelijkt de protesten in Hongkong met de gele hesjes of met de kiezers van Donald Trump. ‘De mensen in Hongkong kunnen het leven niet meer betalen. Ze willen een andere regering, maar beseffen dat ze die niet kunnen veranderen.’ Zakenman Jan Blomme stelt vast dat veel Hongkongers aan de slag bleven tijdens de protesten. ‘Ze hebben een hoog salaris, maar dat schept ook verplichtingen. De huur van een appartement kost makkelijk 2.000 euro. Ze moeten werken om dat te kunnen betalen.’

Verschillende zakenlui menen dat China de problemen in Hongkong al zag aankomen toen het Verenigd Koninkrijk de regio in 1997, inclusief bepaalde vrijheden, overdroeg aan de Volksrepubliek. Ze vertellen bewonderend over Shenzhen, de nieuwe metropool die de Chinese regering 30 kilometer verderop uit de grond stampte. Agten: ‘Dertig jaar geleden was Shenzhen een vissersdorp, nu is de stad het Silicon Valley van China. China drukt Hongkong zachtjes dood.’

Claeys denkt niet dat de protesten nog lang duren. ‘De Chinezen zullen het op hun manier oplossen. Dat lijkt ons misschien extreem, maar het is zo.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n