China stampt repressie erin, van Xinjiang tot Hongkong

©AFP

Het prodemocratische kamp in Hongkong vierde gisteren een verkiezingszege op het Chinese bewind. Maar de keiharde onderdrukking van de Oeigoeren in Xinjiang toont dat Peking ver gaat om zijn macht veilig te stellen. Zelfs Hongkong is niet immuun voor een aanscherping van de repressie.

Er is meer dan alleen de afstand - zowat 3.500 kilometer in vogelvlucht - dat Hongkong en Xinjiang van elkaar scheidt. Zo klein en dichtbevolkt de zuidoostelijke stadstaat is, zo uitgestrekt en weids is Xinjiang, de moslimregio aan de andere kant van China. En terwijl de buitenlandse interesse voor Xinjiang meestal even desolaat als het lokale woestijnlandschap is, kan Hongkong als internationaal financieel centrum rekenen op voortdurende aandacht van buitenaf.

Kort

Alhoewel de districten in Hongkong weinig politiek belang hebben - ze beslissen over lokale aangelegenheden zoals mobiliteit en huisvuilophaling - waren de verkiezingen van zondag een belangrijke graadmeter, na zes maanden van protesten tegen de Chinese invloed. Het anti-Chinese kamp won overduidelijk en veroverde zowat 90 procent van de raadszetels. De uitslag was een zware klap voor bestuurder Carrie Lam en haar broodheren in Peking.

 

Dat was gisteren niet anders na de stembusgang in Hongkong. De verkiezingen voor nieuwe districtsraden draaiden uit op een eclatante triomf voor de prodemocratische beweging die het voorbije halfjaar op straat kwam tegen de machtsgreep van communistisch China. De tegenstanders van Peking haalden zeker 389 van de 452 districtszetels, tegenover 124 bij de verkiezingen in 2015. De getrouwen van China zagen hun aanwezigheid in de 18 districtsraden verschrompelen van 300 tot 58 zetels. De overige verkozenen dienden zich als onafhankelijken aan.

De verkiezingsuitslag is een ongelooflijke blamage voor Carrie Lam, de hoogste bestuurder van Hongkong, en voor haar broodheren in Peking. Op aansturen van de Chinese machthebbers zette Lam de afgelopen maanden de hakken stevig in het zand. De bewindsvrouw beweerde steevast dat de protesten een zaak waren van een marginale groep extremisten en dat zij de steun had van de ‘stilzwijgende meerderheid’. Naast het resultaat gaf ook de recordopkomst van 71 procent haar ongelijk.

Lam gaf gisteren aan dat ze de boodschap had begrepen. ‘De regering zal nederig naar de mening van de burgers luisteren en ernstig nadenken’, zei ze. Mogelijk krijgt het prodemocratische kamp snel een uitnodiging voor een gesprek. Maar het is de vraag hoeveel bewegingsruimte voor toegevingen Lam heeft. Als zo’n dialoog een wassen neus blijkt te zijn, dreigt de onrust snel weer op te flakkeren. De huidige protestgolf is trouwens ook een reactie op de verbroken beloftes na de paraplurevolte van 2014.

Marsorders uit Peking

Na de voorbije verkiezingszondag ligt de bal in het kamp van China, en meer bepaald van de Chinese president Xi Jinping. Sinds hij in 2012 aan de macht kwam, verstevigde hij de greep van Peking op Hongkong. Zijn ultieme doel is van China een wereldmacht te maken waarin de communistische partij aan alle touwtjes trekt. Daarbij moeten ook de stijfkoppige Hongkongers, die pas sinds 1997 deel uitmaken van de Volksrepubliek, de marsorders uit Peking volgen.

Door de nederlaag van zijn acolieten in Hongkong zal president Xi zijn greep op de stadstaat via een omweg moeten vergroten. Het lijkt uitgesloten dat hij zijn critici plotseling de hand reikt. Dat zou een ontoelaatbare vertoning van zwakte zijn. Mogelijk komt er een aanpassing van het kiessysteem om Peking meer de regie te geven. Of versterkt Xi de aanwezigheid van het Rode Leger, door veel Hongkongers gezien als een bezettingsmacht. Met die laatste zet zou Peking de dreiging van een gewapend ingrijpen hoog houden.

Orwelliaans project

Maar het kan ook subtieler. De top van de communistische partij besloot op een conclaaf begin november al extra te investeren in ‘patriottisch onderwijs’ in Hongkong, als wapen tegen de protesten. Het is de machthebbers in Peking niet ontgaan dat vooral de jongeren in Hongkong het niet begrepen hebben op hun autoritaire bestuursmethodes. Die educatie in vaderlandsliefde klinkt echter als een eufemisme voor een orwelliaans project van hersenspoeling.

De regering zal nederig naar de mening van de burgers luisteren en ernstig nadenken.
Carrie Lam
hoogste bestuurder Hongkong

Het Chinese regime is op dat vlak niet aan zijn proefstuk toe. Dat bewezen de uitgelekte overheidsdocumenten die het internationale onderzoekscollectief ICIJ gisteren publiceerde over de keiharde repressie van etnische minderheden in Xinjiang. Volgens onderzoekers zitten tot 1,5 miljoen Oeigoeren, Kazachen en Hui-Chinezen vast in internerings- of heropvoedingskampen, waar ze gedwongen worden hun eigen taal en tradities af te zweren en de Chinese cultuur moeten omarmen.

Het bestaan van de kampen in het afgelegen Xinjiang sijpelde maar langzaam door in het Westen. Aanvankelijk ontkende Peking alles. Later klonk het dat het enkel om ‘opleidingscentra’ ging waar Oeigoeren en andere minderheden een vak konden leren. Het programma was zogenaamd bedoeld om het moslimextremisme in de regio te bestrijden. De Chinese ambassade in Londen benadrukte gisteren dat er de afgelopen drie jaar geen terreuraanslag in Xinjiang meer is geweest.

Het is onwaarschijnlijk dat China de drastische repressie in Xinjiang klakkeloos zal kopiëren in Hongkong. Maar op één vlak is de moslimregio wel de voorbode van de onderdrukking van de democratische krachten in Hongkong. Xinjiang is een grote proeftuin voor hoogtechnologische surveillance, waarbij de politie gebruikmaakt van big data om mensen in het gelid te krijgen. En dat is een ideaal model om in een miljoenenstad als Hongkong toe te passen.

De euforie na de verkiezingsoverwinning van het anti-Pekingkamp afgelopen zondag dreigt dus van korte duur te zijn. De Chinese minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi loste gisteren al een waarschuwingsschot. ‘Ongeacht hoe de situatie in Hongkong evolueert, is het duidelijk dat Hongkong een deel is van het Chinese grondgebied’, zei hij. ‘Elke poging om Hongkong te verstoren of zijn stabiliteit en welvaart te ondermijnen, is gedoemd te mislukken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud