analyse

Chinese diplomatenkrijgers bijten steeds feller van zich af

Yang Jiechi (rechts), de verantwoordelijke voor het Chinese buitenlandse beleid, verzeilde onlangs in een bitse scheldpartij met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken. ©AFP

Giftige tweets, politieke intimidatie en gijzeldiplomatie: China reageert steeds driester op internationale kritiek. Met in de hoofdrol de Wolf Warriors, de combattieve diplomaten die de jacht inzetten op 'dolle hyena's'.

'Er zijn mensen die graag zouden zien dat de Chinese diplomatie er een wordt van 'lammetjes', die aanvallen incasseren zonder een kik te geven. Die periode is echt wel voorbij.' Met die tweet zette de Chinese ambassade in Frankrijk maandag de hakken stevig in het zand. Enkele minuten later volgde nog een bericht waarin de ambassade de 'obsessie van het westers egocentrisme' en het 'superioriteitsgevoel' attaqueerde.

Ook de diplomatieke bazen in Peking gingen maandag in overdrive. Nadat het Westen in een gecoördineerde actie nieuwe sancties had uitgevaardigd, sloeg China hard terug met een rist sancties. In Europa belandden tien politici, onder wie het Belgische Kamerlid Samuel Cogolati (Ecolo), en vier instellingen op een zwarte lijst. Zij zouden 'de Chinese soevereiniteit zwaar hebben beschadigd en boosaardig leugens en desinformatie hebben verspreid'.

De westerse sancties waren een reactie op de mensenrechtenschendingen tegen de Oeigoeren in de provincie Xinjiang. China ontkent de aantijgingen. 'De EU provoceerde eerst door China aan te vallen en sancties te treffen op basis van leugens', zei Hua Chunying, een woordvoerster van het ministerie van Buitenlandse Zaken. 'China's reactie was noodzakelijk en gerechtvaardigd. China zoekt geen problemen, maar als die opduiken zullen we niet weglopen.'

Wolf Warriors

Hua Chunying is een van de zogenaamde Wolf Warriors, diplomaten die hun tanden laten zien als er internationale kritiek komt op China. Dan gieten ze een flinke portie vitriool uit op Twitter, een medium dat ironisch genoeg niet toegankelijk is in China. De groep ontleende zijn naam aan de razend populaire Chinese actiefilm 'Wolf Warrior', over een elite-eenheid van het Volksbevrijdingsleger die de strijd aanbindt met buitenlandse indringers.

Als er echt 'Wolf Warriors' bestaan, is dat omdat er te veel 'dolle hyena's' zijn.
Chinese ambassade in Parijs

De Chinese ambassadeur in Parijs, Lu Shaye, is een van de meest uitgesproken diplomaatkrijgers. 'Als er echt 'Wolf Warriors' bestaan, is dat omdat er te veel 'dolle hyena's' zijn', tweette zijn ambassade deze week. De Franse minister van Buitenlandse Zaken riep de ambassadeur maandag op het matje, maar die kwam niet opdagen, zogenaamd wegens een drukke agenda. Die opgestoken middelvinger was ongezien in diplomatieke kringen.

©rv

Lu is al langer een doorn in het oog van de Franse regering. Zo plaatste zijn ambassade vorig jaar een cartoon waarop Magere Hein, gehuld in de Amerikaanse vlag, een bloedspoor trekt van Irak tot Venezuela en voor de deur van Hongkong staat. De account was gehackt, luidde het excuus. En bij het begin van de coronacrisis beweerde de ambassade dat bejaarden in Franse woon-zorgcentra en masse stierven omdat ze aan hun lot werden overgelaten..

Kat in het nauw

De uitbraak van de coronapandemie heeft de Wolf Warriors sowieso onder stoom gezet. De combattieve woordvoerder van Buitenlandse Zaken, Zhao Lijian, beweerde vorig jaar bijvoorbeeld dat de Amerikanen het virus naar Wuhan hadden gesmokkeld. 'In het begin van de crisis werd nog gedacht: een kat in het nauw maakt rare sprongen', zegt Ties Dams, China-expert bij de Nederlandse denktank Clingendael. 'Maar nu zie je dat de Chinese president Xi Jinping duidelijk heeft gekozen voor een veel assertievere en nationalistische realpolitik.'

En niet alleen woordvoerders en ambassadeurs bijten steeds feller van zich af. Een Chinees-Amerikaanse meeting ontaardde onlangs in een scheldpartij, waarbij de verwijten over en weer vlogen. Yang Jiechi, de Chinese topman voor buitenlands beleid, reageerde als door een wesp gestoken op Amerikaanse kritiek op Hongkong en de behandeling van de Oeigoeren. Volgens Yang zouden de VS beter voor hun eigen deur vegen en het ingebakken racisme in de Amerikaanse samenleving aanpakken.

©rv

Het is een tactiek die steevast opduikt in de Chinese diplomatie: alles wat je zegt, ben je zelf. Toen deze week de discussie oplaaide of de Oeigoeren nu wel of niet worden ingezet als dwangarbeiders in de katoenindustrie, zwaaide woordvoerster Hua Chunying met een oude foto van zwarte slaven op Amerikaanse katoenplantages. Daarna toonde ze een foto uit Xinjiang die moest bewijzen dat er geen dwangarbeid is, omdat '70 procent van het katoen wordt geoogst met machines'.

Patriottische merken

Hua reageerde op berichten dat westerse kledingreuzen als Nike, Zara en H&M bedenkingen hebben bij de mensenrechtensituatie in Xinjiang. De bal ging aan het rollen toen staatsmedia woensdag uitpakten met een oude verklaring van H&M. De timing - twee dagen na de westerse sancties - was geen toeval. Het was duidelijk een georkestreerde campagne om westerse bedrijven af te straffen. Via sociale media werd opgeroepen Nike en co. in te ruilen voor 'patriottische merken'.

De Chinezen voelen zich aangevallen en ze slaan daarom hard terug.
Ties Dams
China-expert Clingendael Instituut

'De Chinezen voelen zich aangevallen en ze slaan daarom hard terug', zegt Dams. 'Ironisch genoeg bevestigen ze daarmee het vijandsbeeld dat in het Westen in opmars is.' De publieke opinie is volgens de onderzoeker helemaal aan het kantelen. 'China heeft lang ingezet op soft power, zeg maar pogingen om leuk te worden gevonden. Maar dat was geen echt succes. Dus wil het Chinese regime nu vooral ernstig genomen worden als een sterke kracht.'

Gijzeldiplomatie

In de steeds driestere boksmatch aarzelt China dus niet langer om terug te slaan. De afgelopen jaren heeft het land zich bekwaamd in 'gijzeldiplomatie'. Nadat Meng Wanzhou, de financiële topvrouw van het concern Huawei, eind 2018 was opgepakt in Canada, arresteerde China twee Canadezen, de ex-diplomaat Michael Kovrig en de zakenman Michael Spavor. De 'twee Michaels' verschenen deze maand voor de rechter en wachten op hun vonnis.

Hetzelfde gebeurde toen Australië vorig jaar een onafhankelijk onderzoek eiste naar de corona-uitbraak. In augustus arresteerde China de Australische journaliste Cheng Lei op verdenking van het 'in gevaar brengen van de nationale veiligheid'. Een maand later werden twee van haar collega's in allerijl naar Australië overgevlogen omdat ze ook waren opgeroepen voor een verhoor. Voordien had China al sancties getroffen, door onder andere de invoer van Australisch rundvlees in te perken.

Vooruitgang dwarsbomen

'China wil vooral laten zien dat het gevreesd moet worden', zegt Dams. 'En dat aardig gevonden worden eventjes minder belangrijk is. China denkt te moeten groeien in een door het Westen, en meer bepaald de VS, gedomineerde wereld.' Zhao Lijian van Buitenlandse Zaken noemde de arrestatie van Huawei-topvrouw Meng onlangs nog een poging om 'China's wetenschappelijke en technologische vooruitgang te dwarsbomen'.

China kan nog steeds rekenen op de steun van heel wat landen, ook in Europa.
Ties Dams
China-expert Clingendael Instituut

Schiet China zichzelf niet in de voet met die agressieve toon? Terwijl de Amerikaanse president Joe Biden de banden met zijn bondgenoten aanhaalt en Peking naar voren schuift als boeman, lijkt China op weinig vrienden te kunnen rekenen. 'Dat klopt niet', zegt Dams. 'China heeft weinig vertrouwen in formele allianties, maar kan nog steeds rekenen op de steun van heel wat landen, ook in Europa.'

Ondertussen blijft de Chinese diplomatie op twee benen hinken, zoals de Twitter-feed van de ambassade in Parijs illustreert. Deze week benadrukte de missie dat ze wil bijdragen aan de vriendschap en de samenwerking met Frankrijk. 'Met de vrienden is ons hart gevuld met warmte. Wat de slechteriken betreft, die behandelen we zoals het hoort.' En vaste prik: elke dag begint met een foto of filmpje van het natuurschoon in China. 'Bonne matinée printanière!'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud