Chinezen prutsen aan menselijk genoom

Genetische modificatie zet volgens Chinees onderzoek erfelijke ziektes schaakmat. ©BELGAIMAGE

Het onderzoeksteam van de Chinese geneticus Junjiu Huang heeft genetische experimenten op menselijke embryo’s uitgevoerd. ‘Ze willen veel te snel gaan’, oordeelt filosoof Aeneas De Baets.

Er waren al langer geruchten dat Chinese onderzoekers experimenten met embryo’s uitvoeren, maar Huang’s publicatie in Protein & Cell levert de bevestiging. ‘We willen onze ontdekkingen delen, zodat we niet langer enkel hypotheses hebben. Ons werk toont wat er echt gebeurt.’

 Wetenschappelijke wereld zit met dubbel gevoel 

Zuiver wetenschappelijk is dit een doorbraak, maar op ethisch vlak moet je je er heel wat vragen bij stellen.
Petra De Sutter
hoofd Reproductieve Geneeskunde UZ Gent

Het grensverleggende onderzoek wordt onthaald op gemengde gevoelens. ‘Zuiver wetenschappelijk is dit een doorbraak, maar op ethisch vlak moet je er heel wat vragen bij stellen’, zegt Petra De Sutter, hoofd reproductieve geneeskunde aan het UZ in Gent en senatrice van Groen. De toonaangevende wetenschappelijke tijdschriften Nature en Science weigerden dan ook om het onderzoek te publiceren. ‘Je moet vermijden dat zo’n onderzoek als voorbeeld gaat dienen en anderen hetzelfde proberen’, zegt Aenaes De Baets, filosoof bij De Maakbare Mens, een organisatie die werkt rond bio-ethiek. ‘Onderzoek naar genetische modificatie staat in de kinderschoenen, maar het vordert wel.’ Wereldwijd wijzen onderzoekers genetische modificatie van menselijke embryo’s af omdat het gevaar voor het hellend vlak en ongewenste neveneffecten te groot is. 

Hiermee wordt bedoeld dat een bepaalde actie in het heden opeenvolgende gebeurtenissen kan veroorzaken die tot een, vaak ongewenst, einde leiden. 

Bij genetische modificatie van menselijke embryo's duidt dit enerzijds op het gevaar van misbruik vande techniek. Wetenschappers vrezen dat eenmaal we ermee beginnen, het moeilijk zal zijn om te stoppen, met perfecte baby's en 'übermenschen' als gevolg.

Anderzijds schuilt er ook gevaar in de modificatie zelf. Een deeltje DNA veranderen heeft gevolgen voor de gehele menselijke soort.

China is geen toeval

Dat Chinezen met het experiment uitpakken, is ook geen toeval. ‘Ze hebben er een heel andere mening over en handelen volgens een andere ethiek’, verklaart De Sutter. De Baets beaamt: ‘Wij zien ieder mens als iets unieks, maar in Aziatische landen nemen ze dat minder ernstig. Een mens klonen is voor hen een minder gruwelijk idee. Ze durven de grenzen verder af te tasten.’ Het was ook een Aziaat die voor het eerst probeerde een mens te klonen.

In het experiment gebruikten de onderzoekers niet-levensvatbare embryo’s, die ze van vruchtbaarheidsklinieken kregen. Door een injectie van een bepaald enzymcomplex proberen ze het ziekte-gen in een eencellig embryo te vervangen of te herstellen.

Bij slechts een fractie van de onderzochte embryo’s deed het enzymcomplex wat de onderzoekers beoogden, ‘maar om het bij levensvatbare embryo’s toe te passen, moet de succesgraad 100 procent zijn’, zegt geneticus Huang. ‘Daarom stopten we het onderzoek. De techniek moet nog veel verder ontwikkeld worden.’

Effect op de hele mensheid

In Azië is het klonen van een mens een minder gruwelijk idee. Ze durven de grenzen verder af te tasten.
Aeneas De Baets
filosoof bij De Maakbare Mens

Aanpassingen kunnen onbekende effecten hebben op nakomelingen. Daarbij komen ook nog alle ongewenste ‘off-target’-mutaties, waarbij de aanpassing ook op andere plekken in het genoom werkt. ‘Dat effect is een van de grootste zorgen’, klinkt het bij Nature.

Huangs onderzoek focust op een genetische bloedziekte. Door embryo’s te modificeren kunnen genetische ziektes schaakmat gezet worden voor de baby geboren is. Dat houdt echter nog veel risico’s in. ‘Ik vraag me ook af wat het nut van dit specifieke onderzoek is’, zegt De Sutter. ‘Die ziekte kan perfect vermeden worden via de pgd-methode (pre-implantatie genetische diagnostiek), die een perfect, veilig en ingeburgerd alternatief is.’

Minder risico bij volwassen proefpersonen

‘Genetische modificatie van cellen wordt nu al bij volwassenen toegepast, maar dat heeft geen gevolgen voor volgende generaties’, zegt De Baets. ‘Als wetenschappers zoals bij het Chinese onderzoek aanpassingen doen bij menselijke embryo’s, heeft dat wel effect.’ Dat maakt het allemaal een stuk risicovoller. ‘In het Verenigd Koninkrijk zijn onderzoeken begonnen naar modificaties van het mitochondriaal DNA, dat geen invloed heeft op de nakomelingen. ‘Daar hoeven we niet zo bang voor te zijn. Of het iets oplevert dat op grote schaal bruikbaar is, valt nog af te wachten’, besluit De Sutter.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud