Communistisch bewind draait Hongkong de duimschroeven aan

©AFP

Ondanks een economische recessie en een escalatie van de protesten is het Chinese bewind niet van plan de teugels te vieren in Hongkong. De oppositie vreest dat de communistische partij van de Britse ex-kolonie een politiestaat maakt.

Zowat 370 leden van het Centraal Comité van de communistische partij staken de afgelopen week de koppen bij elkaar om de krijtlijnen voor de komende jaren uit te zetten. De vier dagen durende vergadering, die achter gesloten deuren plaatsvond, was een van de belangrijkste op de Chinese politieke kalender, vooral nu het land moet afrekenen met een resem uitdagingen - van een forse afkoeling van de economie, over een handelsoorlog met de Amerikanen tot de hardnekkige politieke onrust in Hongkong.

Zoals de traditie vereist, was het communiqué dat de apparatsjiks na afloop van het conclaaf verspreidden een oefening in het tussen de lijnen lezen, inclusief wollige passages over de zegeningen van het ‘socialisme met Chinese karakteristieken’ en de niet te stoppen ‘verjonging van de Chinese natie’. De rode draad in het sibillijnse bulletin was echter duidelijk. De communistische partij blijft oppermachtig als motor van de economische ontwikkeling en behoeder van de politieke stabiliteit. Met andere woorden: de partijbonzen predikten de rustige vastheid die het land moet wapenen tegen de gevaren van binnenuit en van buitenaf.

Kort

 Het Centraal Comité van de Chinese communistische partij vergaderde afgelopen week over de politieke en economische beleidslijnen. De focus lag vooral op de crisis in Hongkong. Het regime maakte duidelijk dat het niet van plan is de betogers tegemoet te komen. Peking wil zelfs maatregelen nemen om via het onderwijs het patriottisme aan te wakkeren. Volgens de oppositie is dat de opmaat voor een politiestaat.

 

Het grootste gevaar in eigen land vormt Hongkong, waar een groot deel van de bevolking al vijf maanden op straat komt om de lokale democratische verworvenheden veilig te stellen tegen de machtsgreep door het Chinese regime. De revolte is afgelopen zomer uitgegroeid tot de grootste politieke uitdaging voor president Xi Jinping sinds die in 2012 aan de macht kwam. Het regime zit gewrongen. Slaat het de protesten hardhandig neer, dan dreigt het internationaal afgestraft te worden. Tegelijkertijd is Peking bang dat het zich te zwak toont als het de betogers ongemoeid laat of toegevingen doet.

In het slotcommuniqué benadrukte het Centraal Comité dat niet gemorreld wordt aan het principe van ‘een land, twee systemen’. Dat principe garandeerde in theorie dat Hongkong zijn politieke en juridische vrijheden kon behouden nadat de Britse kroonkolonie in 1997 in Chinese handen was beland. Maar volgens critici holt het communistische bewind de afspraken systematisch uit, door vrijheden in te perken en verkiezingen te manipuleren. Afgelopen week nog kreeg Joshua Wong, het jonge boegbeeld van de protestbeweging, te horen dat zijn kandidatuur voor de nakende districtsverkiezingen was geweigerd.

Wong riep zijn aanhangers op zaterdag massaal op straat te komen tegen de manipulatie door Peking. ‘Als meer dan 100.000 betogers opdagen, kunnen we de wereld tonen hoe de bevolking vecht voor vrije verkiezingen’, zei hij. De voorbije dagen waren er ook al demonstraties, waarbij gemaskerde betogers zich mengden onder mensen die Halloween vierden. De lokale autoriteiten activeerden onlangs een oude noodwet die het dragen van maskers op straat verbiedt. Maar dat hield de betogers niet tegen.

Nationaal bewustzijn

De sussende mededeling van het Centraal Comité werd op stevig wantrouwen onthaald, zeker nadat een hoge verantwoordelijke gisteren op een persconferentie had aangegeven dat China de hakken in het zand zet. Volgens Shen Chunyao, die de parlementscommissie leidt die bevoegd is voor de relaties met Hongkong, gaat Peking zich nog meer bemoeien met Hongkong. Het regime gaat de aanstelling van de lokale leider ‘perfectioneren’, kondigde Shen aan. Het onderwijs krijgt volgens hem een cruciale rol om ‘het nationale bewustzijn en patriottisme’ in Hongkong aan te wakkeren.

Het onderwijs krijgt als taak het nationale bewustzijn en patriottisme in Hongkong aan te wakkeren.
Shen Chunyao
voorzitter parlementscommissie voor de relaties tussen China en Hongkong

Dat is volgens de oppositie de voorbode van de installatie van een politiestaat. Het hooggerechtshof vaardigde donderdag al een verbod uit op het aansporen tot geweld op websites en sociale media. De oppositie vreest dat het verbod zeer ruim geïnterpreteerd kan worden en dat dat het begin is van censuur waarbij de vrije pers gemuilkorfd wordt en het internet aan banden wordt gelegd, zoals dat al gebeurt op het Chinese vasteland.

Volgens buitenlandse diplomaten stuurde China onlangs in het geniep duizenden extra militairen naar Hongkong. Shen zei ook nog dat de autoriteiten maatregelen nemen tegen de bemoeienissen van buitenlandse mogendheden in Hongkong. China heeft onder andere de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk ervan beschuldigd de onrust in de stadstaat op te poken om het communistische bewind onderuit te halen.

Mensenrechten

Door de handelsoorlog die president Donald Trump begon, zijn de Chinese relaties met Washington sowieso stevig bekoeld. Maar daarnaast richten de Amerikanen ook steeds nadrukkelijker hun pijlen op de communistische machthebbers. Zij worden er onder andere van beschuldigd de mensenrechten in eigen land massaal te schenden. Onlangs vaardigden de VS sancties uit tegen Chinese technologiebedrijven omdat ze betrokken zouden zijn bij de repressie van etnische minderheden zoals de Oeigoeren en de Kazakken. Volgens mensenrechtenorganisaties zitten zowat 1 miljoen Oeigoerse moslims vast in concentratiekampen.

Protesten duwen Hongkong in recessie

De protestgolf die Hongkong sinds begin juni overspoelt, heeft stevig ingehakt op de econo mische groei. Voor het eerst in tien jaar belandde de gewezen Britse kolonie in een recessie. In juli-september kromp het bruto binnenlands product (bbp) met 3,2 procent tegenover de vorige periode van drie maanden. Jaar op jaar was sprake van een daling met 2,9 procent. In het tweede kwartaal was er al een krimp van 0,5 procent. De vorige recessiedateert van 2009, in de nasleep van de wereldwijde financiële en economische crisis.

‘De binnenlandse vraag is fors teruggevallen’, stelde de Hongkongse regering donderdag. ‘De grote manifestaties veroorzaken onder meer zware problemen in de retail- en de cateringsector. Voor het eerst in meer dan tien jaar vielen de uitgaven van de gezinnen terug.’ Door de onrust in de stadstaat incasseerde ook de toeristische sector een klap. Vooral inwoners van het Chinese vasteland - normaal goed voor bijna 80 procent van alle bezoekers in Hongkong - annuleerden hun trip. Heel wat mensen deden dat na een oproep van de autoriteiten in Peking.

In een toespraak voor een conservatieve denktank vloog minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo er woensdag met het gestrekt been in. ‘We realiseren ons vandaag eindelijk in welke mate de communistische partij vijandig staat tegenover de VS en onze waarden’, zei Pompeo. Later verstuurde hij een tweet: ‘We kwamen tegemoet aan de opkomst van China in de hoop dat de Chinezen vrijer zouden worden. Als reactie misbruikte de communistische partij onze welwillendheid.’

Pompeo beweerde dat China uit is op wereldwijde dominantie en dat de nationale veiligheid van de VS onder druk staat. Sinds Trump zijn intrek in het Witte Huis nam, schroefde Washington de inspanningen op om de invloed van China een halt toe te roepen. Daarbij lag de focus vooral op Azië, waar de Chinezen hun economische, diplomatieke en militaire netwerk uitbreidden, onder meer door het omstreden Belt and Road Initiative, oftewel de nieuwe zijderoute.

Des te opmerkelijker is het dat de Amerikaanse regering verstek laat gaan voor top van 18 Oost-Aziatische landen, die volgende week plaatsvindt in Bangkok. Voor het derde jaar op rij blijft Trump thuis en ditmaal stuurt hij zelfs zijn vicepresident Mike Pence of minister Pompeo niet als vervanger. Het is aan Trumps nieuwe nationale veiligheidsadviseur Robert O’Brien om de honneurs waar te nemen. Hij is de laagste gezant in rang sinds president Barack Obama in 2011 aansloot bij het Oost-Aziatische overleg.

De demarche roept de vraag op hoe belangrijk Trump zijn buitenlands beleid vindt, en zeker de relaties met de Aziatische bondgenoten. Bovendien geeft hij China vrij spel. Peking stuurt zoals gewoonlijk premier Li Keqiang, de nummer twee van het bewind, naar de topontmoeting. Experts waarschuwen dat de VS zich economisch en politiek naar de marge laten duwen, ondanks de grote woorden van Trump en zijn entourage.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n