analyse

Doodstraf voor topfinancier illustreert machtshonger Peking

De doodstraf tegen de vermogensbeheerder Lai Xiaomin moet aantonen dat ook rijke zakenlui niet ontsnappen aan de controle door de communistische partij. ©AFP

Het gebeurt niet vaak dat China de doodstraf uitspreekt voor corruptie. Dat een gewezen vermogensbeheerder moet hangen, illustreert de onrust in Peking over de financiële instabiliteit. 'President Xi beseft hoe groot het gevaar is.'

De gewezen topman van Huarong Asset Management, een van China's grootste vermogensbeheerders, is dinsdag ter dood veroordeeld wegens corruptie en bigamie. Lai Xiaomin zou 1,8 miljard yuan (225 miljoen euro) aan steekpenningen hebben ontvangen. Bij een huiszoeking vond de politie 200 miljoen yuan cash. Lai bezat ook heel wat vastgoed, goud, luxeauto's en hij had een aanzienlijke kunstcollectie opgebouwd.

Lai werd in 2018 opgepakt en bekende vorig jaar schuld op de Chinese staatstelevisie. Dat Lai meteen de zwaarste straf kreeg, is uitzonderlijk, zegt Ties Dams, China-expert bij het Nederlandse Clingendael Instituut en oprichter van het adviesbureau Aleph. 'Zakenlui krijgen doorgaans huisarrest of worden even weggestopt in een comfortabele cel. Waarop vaak een geregisseerde terugkeer volgt, inclusief een publieke schuldbekentenis of excuses.'

1,5 miljoen
veroordelingen
Sinds het begin van een campagne tegen corruptie werden 1,5 miljoen Chinese ambtenaren gestraft.

De veroordeling illustreert dat president Xi Jinping het terrein van zijn strijd tegen de corruptie heeft uitgebreid. Na zijn aantreden in 2012 lanceerde hij een campagne om de overheid te zuiveren van de rotte appels. 'Macht moet worden ingekapseld door regels', zei Xi. De operatie was gericht tegen 'vliegen en tijgers', lees: lage én hoge functionarissen. Sindsdien werden al meer dan 1,5 miljoen ambtenaren gestraft, gaande van tuchtsancties tot gevangenisstraffen.

Zeepbel barst

De jongste maanden richtten de autoriteiten in Peking het vizier echter op het zakenleven. 'Xi is duidelijk bezig met het verstevigen van de machtsgreep van de communistische partij in strategische sectoren', zegt Dams. 'De financiële sector staat voorop, want die zit tjokvol verborgen risico's. Xi beseft maar al te goed dat hij de volle laag zal krijgen als zo'n zeepbel barst. En dan staat zijn machtspositie natuurlijk op losse schroeven.'

De vrees werd dinsdag weerspiegeld in het vonnis tegen Lai. De rechtbank noemde diens gedrag een 'gevaar voor de nationale financiële veiligheid en stabiliteit'. De ironie wil dat Lai een vermogensbeheerder leidde die door Peking was opgericht om de banksector te zuiveren van slechte schulden. Maar onder Lai breidde Huarong de activiteiten uit en investeerde het bedrijf zwaar in vastgoed en aandelen, waarbij vooral de kortetermijnwinst van tel was.

Iedereen weet dat het financiële systeem fragiel is, maar niemand is in staat de kwetsbare plekken aan te wijzen.
Ties Dams
China-expert Clingendael Instituut

Volgens Dams wemelt het in de financiële sector, die nog steeds gedomineerd wordt door de staat, van 'onderbazen die hun eigen koninkrijkje hebben gecreëerd'. Om dat ecosysteem in stand te houden zijn die corrupte functionarissen geneigd de financiële risico's onder de mat te vegen. Dams: 'Iedereen weet dat het systeem fragiel is, maar niemand is in staat de kwetsbare plekken aan te wijzen. Zelfs president XI weet niet hoe groot het gevaar is.'

Enter Jack Ma

En hier duikt Jack Ma op, de oprichter van de e-commercegroep Alibaba en de fintechreus Ant Group. Ma haalde eind oktober in een toespraak fors uit naar de financiële regulatoren en de staatsbanken, die hij vergeleek met pandjeshuizen. Daarmee trapte hij op de lange tenen van Xi. 'Weet je', zegt Dams, 'als Xi eerlijk was, gaf hij toe dat Jack Ma gelijk had'. Maar zo'n openheid kon de president zich niet veroorloven, dus opende hij de jacht op Ma.

De vergelding liet niet lang op zich wachten. Ruim een week na Ma's openhartige toespraak blokkeerden de autoriteiten de beursgang van zijn Ant Group, die met bijna 30 miljard euro de grootste wereldwijd zou worden. De motivatie voor het veto was dat de fintechreus te veel risico's had genomen en zich meer aan de standaardregels voor de financiële sector moest houden. Poets wederom poets, klonk het bij de financiële waakhond. Eind december volgde de genadeklap toen de mededingingsautoriteit een onderzoek opende naar vermoedelijke monopolievorming door Alibaba.

Hightechnatie

Ma had in zijn gewraakte speech onder meer gefoeterd op de bureaucratie die elke vorm van innovatie zou verstikken. Door de Alibaba-oprichter zo hard aan te pakken lijkt het regime zichzelf in de voet te schieten. Zeker omdat Xi zijn land wil uitbouwen tot een hightechnatie die internationaal het voortouw neemt. Andere vernieuwende ondernemers kunnen afgeschrikt worden door de brutale manier waarop Ma werd uitgerangeerd.

De aanpak van Ma is een voortzetting van de repressie die in China schering en inslag is.
Ties Dams
China-expert Clingendael Instituut

'Ach, de schade valt wel mee', zegt Dams. 'De aanpak van Ma is geen trendbreuk, maar een voortzetting van de repressie die in China schering en inslag is.' Volgens hem heeft Xi vooraf een kostenbatenanalyse gemaakt, waarbij het saboteren van het imperium van Ma niet opwoog tegen de politieke winst. Bovendien is Peking overtuigd dat het innovatie kan stimuleren door overheidsingrepen. Dams: 'Bij Xi draait het erom dat grote bedrijven hun ambities naast de meetlat van de communistische partij leggen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud