reportage

Hard spel om de macht in Pakistan

Een aanhanger van Imran Khan draagt een masker met diens gezicht tijdens een verkiezingsmeeting. Khan belooft de corruptie in Pakistan aan te pakken. ©REUTERS

Ruim 100 miljoen Pakistanen trekken woensdag naar de stembus. De strijd gaat vooral tussen ‘Mr. Clean’ Imran Khan en de wegens corruptie afgezette ex-premier Nawaz Sharif. Maar hoe schoon is de cricketlegende Khan zelf?

Bij een van de theestallen op het platteland van de provincie Punjab weten de lui onderuitgezakte, thee slobberende en pakora (aardappelsnack) etende boeren wel op wie ze gaan stemmen: de Pakistaanse Moslimliga van Nawaz Sharif. Quadri doopt zijn koekje in de vette melkthee en legt met volle mond uit waarom hij in Nawaz Sharif blijft geloven, ook al zit die wegens corruptie samen met zijn dochter Maryam een gevangenisstraf van respectievelijk tien en zeven jaar uit.

De boer wijst naar de keurig geasfalteerde weg die door het dorp loopt. Er is een waterpomp gekomen en de televisie in het kraampje blijft non-stop Bollywoodfilms uitzenden nu er geen chronisch tekort aan elektriciteit meer is. Er waren jaren dat er slechts een uur stroom in de ochtend was. Die vooruitgang is volgens de landbouwer te danken aan de regering van Sharif.

Middeleeuwen

Imran Khan vindt dat de boeren zich zand in de ogen laten strooien. Hij verwijt de machtige en rijke familie Sharif dat ze op de kap van het volk haar zakken rijkelijk heeft gevuld. Deze boeren mogen dan blij zijn met hun weg, ga nog eens een uur verder het platteland op en je waant je in de middeleeuwen met lemen huizen, zandpaden waarop karren met ezels rijden en de rivier die als badkamer voor het dorp functioneert. ‘Sharif heeft een van de duurste appartementen van Londen gekocht. Dat heeft hij op naam van zijn kinderen gezet om te doen geloven dat hij niet corrupt was. Met dat geld had hij scholen en ziekenhuizen moeten bouwen’, vindt Khan.

Imran Kahn staat voor een nieuw Pakistan. Hij is in staat met de endemische corruptie af te rekenen.
abbas rizvi
webdesigner

In de vijf jaar dat Sharif aan de macht was, ging nog niet 1 procent van het budget naar onderwijs en gezondheidszorg. Het gevolg is dat nog geen 52 procent van de bevolking kan lezen of schrijven. In Pakistan sterft het hoogste aantal moeders en zuigelingen ter wereld in het kraambed. Door een gebrek aan scholen gaat een recordaantal kinderen, 24 miljoen, niet naar school. De boeren halen hun schouders op. ‘Wie is er niet corrupt?’, repliceert er een laconiek.

Als Mr. Clean vocht Khan met zijn Tehreek-e-Insaf, de Partij voor Gerechtigheid, de afgelopen vijf jaar verbeten tegen Sharif. Hij kon hem uiteindelijk voor corruptie laten veroordelen. Maar in het dorp vinden ze Khan geen haar beter dan zijn rivaal. De boeren bij de theestal hebben hun laatste woorden nog niet uitgesproken, of er komt een joekel van een terreinwagen voorbijrijden met het portret van Khan op de achterruit.

‘Een electable’, vertelt de gepensioneerde driesterrengeneraal en politiek commentator Talat Masood in de hoofdstad Islamabad. ‘Khan heeft deze nieuwe term geïntroduceerd. Rijke machtige landheren plaatste hij als kandidaat op de verkiezingslijst van zijn partij. In hun regio kopen ze stemmen voor hem. Zijn trouwe partijgenoten zette hij voor hen aan de kant.’ Khan is ook volgens hem geen sikkepit beter dan de Sharifs. Masood weet waarover hij praat. ‘Ik vocht twee oorlogen tegen India. Ik ben ouder dan Pakistan’, grapt hij.

Dan wordt de generaal heel serieus. Khan past de verdeel-en-heerstactiek toe om de verkiezingen te winnen. Hij schrikt er zelfs niet voor terug om religieuze sentimenten te misbruiken. Zo trouwde hij - voor de derde keer - met Pinky, zijn conservatieve paranormale gebedsgenezeres, die een boerka draagt. ‘Na ons huwelijk zag ik haar gezicht pas voor het eerst. Mijn vrouw toont zich zonder sluier niet buiten de deur’, vertelde hij tijdens een interview met een vroom gezicht. Vrouwenactivisten die vechten voor gelijke rechten in het patriarchale Pakistan verwijten hem met zijn gedrag en opmerkingen hun strijd te dwarsbomen. De cricketheld, die in zijn jonge jaren ‘alle kroegen van Londen van binnen zag’, profileert zich steeds meer als een conservatieve moslim die belooft de volledige sharia, de islamitische wetgeving, in te voeren als hij de verkiezingen wint.

Religie

De gepensioneerde generaal Masood vindt dat Khan te ver gaat met het uitbuiten van de religie voor verkiezingswinst. Khan heeft zelfs een van de grootste terroristen binnengehaald in zijn Partij voor Gerechtigheid. Fazlur Rehman Khalil is de oprichter van de Harkat-Ul Mujahideen, HuM, die achter meerdere bomaanslagen in India, Pakistan en Afghanistan zat.

Om de stem van het groeiende aantal conservatieve moslims, ook uit de Moslimliga van Sharif, in zijn kamp te krijgen, belooft Khan zelfs de omstreden antigodslasteringswet intact te houden. Terwijl hij met zijn westerse opleiding maar al te goed beseft dat religieuze haviken de antigodslasteringswet misbruiken om minderheden de mond te snoeren.

Daarentegen werd onder Sharif grotendeels met het extremisme afgerekend. Het leger veegde een van de stammengebieden in Noord- Waziristan langs de Afghaanse grens schoon, een gebied waar de taliban zich jarenlang hadden opgehouden. Sindsdien is het aantal bomaanslagen in Pakistan aanzienlijk afgenomen en durven buitenlandse investeerders voor het eerst in jaren weer voorzichtig hun gezicht te laten zien.

De boeren bij de theestal schrijven het antiterreurbeleid op de rekening van Sharif. Ze beseffen onvoldoende dat hij oorspronkelijk een marionet van het leger was. Toen hij dwars begon te liggen, omdat hij het leger compleet uit de politiek wilde, rekenden de machtige generaals met hem af.

Sinds de onafhankelijkheid in 1947 heeft het leger al vier keer de macht gegrepen. Opperbevelhebber Ashfaq Parvez Kayani (2007-2013) gaf zijn mannen de opdracht zich terug te trekken in hun barakken. Maar op de achtergrond hielden ze - alleen al vanwege hun omvangrijke zakenimperium - de touwtjes strak in handen. Als Khan wint, dan is dat aan het leger te danken, zegt uitgever Hameed Haroon van de gezaghebbende krant Dawn in een interview met de BBC. Volgens een van de hoogste rechters zou zelfs de geheime dienst de rechterlijke macht negatief over de Sharifs hebben beïnvloed.

Stedelijke achterban

De jonge, stedelijke en hoogopgeleide achterban van Kahn wil geen kwaad woord over hem horen. Zijn aanhangers geloven niets van de steun van het leger aan hun favoriet. Die beweringen komen volgens hen uit het kamp van de Sharifs om IK, zoals hij in de volksmond heet, zwart te maken. Ze stemden vijf jaar geleden op hem. Ze gaan dat vandaag weer doen. ‘Er is geen betere leider in Pakistan dan Imran Khan’, vindt Abbas Rizvi (33), de CEO van de websitebouwer Web Sketchers. Zijn jonge team is het unaniem met hem eens. ‘Met wie hij getrouwd is, zal ons een zorg wezen. Hij heeft schone handen. Hij is in staat met de endemische corruptie af te rekenen die ons land al decennia kapotmaakt. Imran Khan staat voor een nieuw Pakistan.’

De boeren bij de theestal moeten niets van de steedse Khan hebben. Hij heeft zich tijdens zijn campagne nauwelijks op het platteland getoond. Ze geloven niet dat hij zal winnen. In Pakistan woont nog steeds 70 procent van de bevolking buiten de grote steden. Daar hebben de Sharifs traditiegetrouw de grootste aanhang. Met het geld dat ze gul uitdelen, zal dat niet snel veranderen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content