weekboek

Het hoefgestamp van een neushoorn in China

Senior writer

Het omvallen van de Chinese vastgoedmastodont Evergrande kan een schok veroorzaken die banken in China en enkele buitenlandse financiers doet daveren. Dreigt een herhaling van het Lehman-scenario?

Als de vleugelslag van een vlinder in China een orkaan kan veroorzaken in Noord-Amerika, zoals de chaostheorie stelt, wat kan de implosie van een vastgoedmastodont in China dan wel niet teweegbrengen? Volgens de chaostheorie kan een kleine gebeurtenis een onvoorspelbare kettingreactie op gang brengen die tot majeure schokken kan leiden.

Evergrande, een van de grootste vastgoedontwikkelaars in China, staat op omvallen. Het bedrijf is niet meer in staat zijn schuldverplichtingen na te komen. Chinese gezinnen die een voorafbetaling deden voor een nieuwbouwappartement dreigen hun geld kwijt te spelen. Net als de vele Chinese spaarders die beleggingsproducten kochten waarmee Evergrande zijn projecten deels financierde. En de banken en de grote internationale investeerders die het bedrijf kredieten verleenden, of obligaties ervan in portefeuille namen.

De kleine aandeelhouders van de groep, die noteert op de beurs van Hongkong, riskeren berooid achter te blijven. De kans bestaat dat de facturen van de aannemers die voor Evergrande werkten, onbetaald blijven. Afgelopen week waren er in verschillende Chinese steden demonstraties, voor de hoofdzetel van Evergrande in Shenzhen troepten honderden verontruste klanten en beleggers samen. ‘We willen ons geld terug!’

Evergrande torst 260 miljard euro schulden. Zowat 128 banken en 121 niet-financiële instellingen, binnen- en buitenlandse, hebben er een blootstelling op.

Topman en stichter Hui Ka Yan probeert zijn bedrijf te redden, onder meer door onderdelen te verkopen om geld vrij te maken. Om de onrust te sussen liet hij rondbazuinen dat zijn echtgenote deze week 2,6 miljoen euro investeerde in financiële producten van Evergrande - tegelijk echter dumpen enkele van zijn zakenpartners hun aandelen.

Hui Ka Yan zegde in 1996 zijn job in de staalindustrie vaarwel om zijn geluk te beproeven in de vastgoedsector. Perfect getimed. Hij kon surfen op de sterke vastgoedboom die in China op gang kwam omdat tal van Chinezen van het platteland naar de steden trokken, welstellender werden en een eigen stekje met comfort ambieerden. In 2009 bracht hij Evergrande naar de beurs. Bij het debuut ging de koers meteen 34 procent hoger.

Mimjardairsranking

Evergrande groeide uit tot een van de grootste vastgoedontwikkelaars in China - en in de wereld - met honderden projecten in 280 Chinese steden. Hui Ka Yan breidde zijn zakenimperium uit. Hij nam een mineraalwatergroep en varkenskwekerijen over, stapte in een producent van elektrische wagens en kocht - vastgoednoblesse oblige - een voetbalclub, Guangzhou FC, die niet op de centen keek om buitenlandse toptrainers en spelers in huis te halen. In 2019 was Hui Ka Yan de rijkste man in China, met een fortuin van zowat 40 miljard euro. Door de scherpe daling van de aandelenkoers van Evergrande is hij inmiddels wel veel plaatsen omlaag gedonderd op de miljardairsranking.

Het succes dat Evergrande boekte, effende het pad voor verdere groei. De groep creëerde met haar bouwprojecten veel economische activiteit - ‘quand le bâtiment va, tout va’ - en jobs, hielp de overheden bij hun plannen voor stadsontwikkeling en kon gemakkelijk geld losweken bij de banken en andere financiers. Een systeem met alleen maar winnaars?

De Chinese vastgoedboom is echter te ver doorgeschoten. Er zijn meer appartementen gebouwd dan er kandidaat-kopers zijn. Op het internet circuleert een filmpje van het dynamiteren afgelopen maand van 15 nieuwe maar onafgewerkte woontorens in de Chinese stad Kunming, in de provincie Yunnan. Door financiële problemen van de bouwpromotor sleepte de bouw aan.

Neerhalen woontorens

Nu blijkt op de markt geen interesse meer te zijn voor de appartementen, die door de lange leegstand al gebreken vertonen. Dus werd de boel maar opgeblazen. De vertragende appartementenverkoop is ook wat Evergrande parten speelt. De groep heeft de inkomsten nodig om haar schuldverplichtingen te kunnen nakomen. Anders stuikt het piramidesysteem in elkaar.

Too big to fail?

Zijn de problemen van Evergrande een ‘zwarte zwaan’, een uitzonderlijke gebeurtenis met mogelijk zware gevolgen? Het is eerder, zeggen sommigen, een voorbeeld van een ‘grijze neushoorn’: een groot, bijzonder zichtbaar en erg waarschijnlijk risico dat genegeerd wordt.

De Chinese centrale bank waarschuwde in 2018 al dat de almaar groeiende schulden van bedrijven als Evergrande een systemisch risico dreigden te worden voor het Chinese financieel systeem. Evergrande torst een schuldenlast van 260 miljard euro. Zowat 128 banken en 121 niet-financiële instellingen, binnen- en buitenlandse, hebben een blootstelling op Evergrande. Als de vastgoedmastodont omvalt, zullen heel wat banken, ondernemingen en andere instellingen in de klappen delen. Zeker in China. Maar ook daarbuiten?

De internationale financiële markten maken zich voorlopig niet te veel zorgen. Ze rekenen erop dat de Chinese autoriteiten het niet zover zullen laten komen en dat Peking zo nodig Evergrande wel te hulp zal schieten. Want is de vastgoedgroep niet too big to fail? Kunnen de beleidsmakers het zich wel veroorloven honderdduizenden kleine beleggers en gezinnen in de kou te zetten, de stabiliteit van een reeks banken op de helling te zetten en het risico te lopen dat de Evergrande-crisis overslaat naar de hele vastgoedmarkt, goed voor 14 procent van het Chinese bruto binnenlands product?

De kredietbeoordelaar Fitch denkt dat de Chinese autoriteiten de zaak niet zullen laten ontsporen. Mogelijk. Maar het kan evengoed dat Peking niet de rommel wil opruimen van een kapitalistische uitwas. Staat de wereld dan voor een Lehman-moment, zoals sommigen vrezen? De val van die Amerikaanse zakenbank in 2008 leidde tot een wereldwijde banken- en economische crisis. Of blijft het bij een Chinees Arco-moment? Wat het hoefgestamp van deze neushoorn in China allemaal in gang kan zetten, is moeilijk te voorspellen.

Lees verder