reportage

Istanboel verbant duizenden Syriërs

Vele mensen kwamen op straat om te protesteren tegen het Turkse beleid. ©AFP

‘Illegale migranten en Syrische vluchtelingen die officieel niet in Istanboel mogen wonen, moeten vertrekken.’ Turks minister van Binnenlandse Zaken Süleyman Soylu kon vorige week niet duidelijker zijn. Honderden politieteams gaan de komende weken op pad.

Istanboel haalt fors uit naar zijn honderdduizenden vluchtelingen en migranten. Syriërs zonder papieren worden naar vluchtelingenkampen aan de grens overgebracht en Syrische vluchtelingen die bij hun registratie een andere provincie kregen toegewezen, moeten de stad verlaten. De gouverneur van Istanboel, net als Soylu lid van de regerende AK-partij van president Recep Tayyip Erdogan, zegt dat ze tot 20 augustus tijd hebben. Daarna worden ze onder dwang overgebracht.

Razzia’s

Sinds 12 juli arresteerde de politie in Istanboel al 6.122 vluchtelingen, waaronder 1.000 Syriërs. Dat aantal wordt op korte termijn opgedreven. ‘Honderden politieteams bezoeken winkels in Istanboel waar ongeregistreerde migranten werken’, zegt Soylu.

De tijd dat de metropolen een oogje dichtknepen, is voorbij.
Omar Kadköy
Onderzoeker Economic Policy Research Foundation

Hoeveel ongeregistreerde Syrische vluchtelingen er precies in Istanboel leven, weet niemand. Er zijn alleen erg voorzichtige cijfers voor het hele land. Dat zouden er zo’n 400.000 zijn.

‘Hoewel de deportaties van Syrische vluchtelingen al even aan de gang zijn, zagen we ze nog niet op deze schaal’, zegt Omar Kadköy, onderzoeker aan de Economic Policy Research Foundation in Ankara en zelf Syriër. ‘De tijd dat de metropolen een oogje dichtknepen, is voorbij.’

Zaterdag kwamen Syrische vluchtelingen in Istanboel op straat tegen de beslissing. ‘Wij vertrekken niet’, riepen ze uit. Maar vele Turken riepen terug. De uren voor het protest was de hashtag #suriyelileriistemiyoruz (wij willen geen Syriërs) urenlang trending.

Geboeid 

En dan is er nog een ander gerucht. Op sociale media circuleert nu ook een video waarin een bus vol geboeide mensen te zien is. Het zou om vijfhonderd Syrische vluchtelingen gaan die in Turkije gearresteerd zijn en op weg zijn naar Idlib in Syrië, waar de Russen en het Assad-regime luchtbombardementen uitvoeren.

De autoriteiten zouden vijfhonderd Syrische vluchtelingen gearresteerd hebben en hen deporteren naar Idlib in Syrië, waar de Russen en het Assad-regime luchtbombardementen uitvoeren.

Er zijn ook foto’s van documenten voor ‘vrijwillige terugkeer’ te zien. Syrische vluchtelingen zouden door de Turkse politie gedwongen zijn het document te ondertekenen. Als dat klopt, gaat Turkije in tegen het non-refoulementbeginsel, dat zegt dat mensen niet mogen teruggestuurd worden naar een land waar ze gevaar lopen.

Of de bus effectief naar Idlib onderweg was, is moeilijk te verifiëren. In een reactie ontkende noch bevestigde Soylu dat. Hij bevestigde wel dat ongeregistreerde Syriërs naar vluchtelingenkampen moeten. Die kampen bevinden zich meestal net naast de Syrische grens.

UNHCR Turkije zegt dat het de situatie nauwlettend volgt. ‘Wij zijn met de Turkse regering in gesprek’, zegt woordvoerder Selin Unal. ‘We praten onder andere over de procedures. Zo moeten de betrokkenen volledig geïnformeerd worden over hoe ze aan hun verplichtingen kunnen voldoen.’

Concurrentie onderaan de ladder

Wat is er aan de hand in Turkije dat er prat op ging gastvrij te zijn voor de Syrische ‘broeders’? En heeft Istanboel niet net een nieuw verkozen burgemeester, Ekrem Imamoğlu, die door progressieven als ‘de hoop van de democratie’ wordt geroemd?

De AKP wil haar achterban laten zien dat ze de zaken onder controle heeft en maakt de Syriërs tot zondebok.
Omar Kadköy
Onderzoeker Economic Policy Research Foundation

Een eerste verklaring ligt bij de slabakkende economie. Het land kent een inflatie van bijna 16 procent en een werkloosheid van 13 procent. Vooral jongeren hebben het zwaar: een vierde is werkloos. Voor miljoenen Turken is de informele economie een laatste vangnet. Maar daar worden ze nu verdrongen door Syriërs. Concurrentie op de laagste sport van de sociale ladder, zeg maar. Ook leeft bij velen de perceptie dat Syrische vluchtelingen voorrang krijgen voor bijstand en openbare diensten.

‘Het anti-Syrisch sentiment groeit’, zegt Kadköy. Veel Turken zijn misnoegd over de aanpak van de regerende AK-partij. En die is zich bewust van de morrende bevolking. De vaak religieus getinte oproepen tot verbroedering en solidariteit van de president lijken steeds minder aan te slaan. Daarom wordt het geweer van schouder veranderd: ongeregistreerde vluchtelingen moeten vertrekken en wie elders geregistreerd is, wordt hervestigd.

‘De AKP wil haar achterban laten zien dat ze de zaken onder controle heeft en maakt de Syriërs tot zondebok’, zegt Kadköy. ‘Maar dat beleid zal sociale gevolgen hebben. Duizenden gezinnen en families worden opnieuw ontworteld.’

Langs rechts

Een tweede verklaring is de Turkse politieke scene. De oppositiepartij CHP maakte handig gebruik van het heersende ongenoegen. Met succes, want ze kreeg de grootste steden in handen. En hoewel de nieuwbakken CHP-burgemeester Imamoğlu een verbindende campagne voerde, weet ook hij dat hier politiek garen mee te spinnen is.

Zowel tijdens de presidents- en parlementsverkiezingen van eind juni 2018 als tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2019 nam de oppositie vaak geen blad voor de mond met krasse uitspraken over migratie. En met de MHP zit er een extreemrechtse partij in de regering.

Het brengt de partij van Erdogan in een situatie waar ze op het vlak van migratie niet alleen naar rechts wordt getrokken door de alliantiepartner, maar ook nog eens langs rechts wordt voorbijgestoken door de belangrijkste oppositiepartij. Het gevolg is een verharding van de toon en het beleid.

Of de deportaties ook effectief plaatsvonden, is de komende dagen voer voor debat. Wel maakt het duidelijk dat er iets aan het veranderen is in Turkije. Syriërs krijgen de boodschap dat ze zich koest moeten houden, de Turkse populatie heeft het idee dat ze serieus wordt genomen, Europeanen worden eraan herinnerd dat ze voor migratie afhankelijk zijn van Turkije.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud