analyse

Peking worstelt met groeirecepten

De Chinese exportmachine begint steeds meer te sputteren. ©BELGAIMAGE

De Chinese groeivertraging verhoogt de druk op het regime om de economie extra te stimuleren. Alleen is de manoeuvreerruimte beperkt. De handelsoorlog met de Verenigde Staten is lang niet de enige oorzaak van de economische afkoeling.

China zag zijn bruto binnenlands product (bbp) vorig jaar met 6,6 procent aandikken. Het was van 1990 geleden dat het bureau voor de statistiek zo’n povere groeicijfers presenteerde. Toen kreeg het land fikse klappen door de internationale sancties die volgden op de bloedige onderdrukking van de studentenprotesten op het Tienanmenplein. Nu sputtert de economische motor door een heel gamma aan problemen, waarvan de handelsoorlog met de Verenigde Staten er maar een is.

De groeivertraging is niet onverwacht. Het is al langer duidelijk dat de klad zit in de Chinese economie. Uit de kwartaalcijfers die het bureau voor de statistiek maandag de wereld instuurde, bleek dat de economie in de loop van het jaar trouwens nog wat feller is afgekoeld. In het vierde kwartaal van 2018 klom het Chinese bbp slechts 6,4 procent hoger dan een jaar eerder. Dat was het derde kwartaal op rij dat de bbp-groei afzwakte en de slechtste prestatie sinds het hoogtepunt van de financiële crisis in 2009.

Handelsoorlog met de VS

De meest in het oog springende factor is de handelsoorlog die de Amerikaanse president Donald Trump vorig jaar ontketende door invoerheffingen op te leggen op 250 miljard dollar aan Chinese export. Het conflict dreigt nog te escaleren, want de VS overwegen de heffingen vanaf maart op te trekken van 10 naar 25 procent. En Trump heeft zijn dreigement niet ingetrokken om desnoods de hele Chinese export naar de VS - goed voor 550 miljard dollar - aan invoerheffingen te onderwerpen.

De handelsspanningen tussen de VS en China hebben zeker een impact op de economische prestaties.
Ning Jizhe
Directeur statistisch bureau

‘De handelsspanningen tussen de VS en China hebben zeker een impact op de economische prestaties’, gaf Ning Jizhe, de directeur van het statistisch bureau, maandag toe. Maar in één adem beklemtoonde hij dat China nog steeds groeicijfers kan voorleggen waarvan de leiders in de VS, Europa en Japan alleen maar kunnen dromen. Goedmoedig besloot Ning dat het Chinese regime erin geslaagd is de economische stabiliteit te handhaven.

Peking zette vorig jaar alle zeilen bij om een economische implosie af te wenden. Banken kregen meer marge om vlotter kredieten te verstrekken aan bedrijven. En in een poging de binnenlandse consumptie te stimuleren kondigde het ministerie van Financiën vorige week nog plannen aan voor een verdere verlaging van de belastingen. Er zijn signalen dat de Chinezen, uit vrees voor een economische crisis, de hand op de knip houden.

Lawine aan kredieten

Maar in tegenstelling tot tien jaar geleden, toen de wereldwijde financiële crisis volop woedde, heeft het communistische bewind een pak minder manoeuvreerruimte om maatregelen te nemen voor de stimulering van de economie. Peking pompte toen honderden miljarden in enorme infrastructuurprojecten, waaronder hogesnelheidslijnen, en hield de industriële motor draaiende met een lawine aan goedkope kredieten.

Die economische doping creëerde echter een schuldenberg, vooral bij de lokale overheden en de staatsbedrijven. Om te vermijden dat die zeepbel zou barsten kon het Chinese regime de voorbije jaren het oude recept niet meer gebruiken. In plaats daarvan kwamen er gerichte stimuleringsmaatregelen, maar de impact daarvan was een pak minder groot dan tien jaar geleden, getuige de gestage afkoeling van de economie.

Afkicken van exportgerichte industrie

Daar kwam vorig jaar nog eens de handelsoorlog met de Amerikanen bovenop. Die doorkruist de pogingen van Peking om de economie van koers te doen veranderen. Het regime heeft grootse plannen om af te kicken van de exportgerichte industrie, die decennialang het fundament was onder het economische succes.

De grootste kwaal is dat Peking de regie over het economische beleid niet uit handen wil geven.

Hightech is tegenwoordig het ordewoord. Maar de steile ambities van het Chinese regime hebben de wrevel opgewekt van het Westen. Het handelsconflict is in dat opzicht deels een oorlog om het behoud of het veroveren van de technologische voorsprong.

De grootste kwaal is dat Peking de regie over het economische beleid niet uit handen wil geven. Op aangeven van president Xi Jinping - alom beschouwd als de sterkste leider sinds Mao Zedong - heeft het communistische bewind de jongste jaren de teugels strakker aangehaald. Van de weeromstuit is de drang verdwenen om ingrijpende en structurele hervormingen door te voeren.

Maar de status quo was slechts vol te houden zolang het geld tegen de plinten klotste. In deze barre tijden wacht China een moeilijke evenwichtsoefening.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect